Akbar Maxsumov sahifasining manbasini koʻrish

{{ism+familiya|Akbar (ism)|Akbar|Maxsumov}}
{{Shaxsiyat bilgiqutisi
 | ismi                 = Akbar Maxsumov
 | asl ismi             = {{lang-tg|Акбар Нусратуллоевич Махсумов}}
 | kasbi                = agronom, oʻsimlikshunos
 | fuqaroligi           = {{Flagicon|SSSR}} [[SSSR]]<br>{{Bayroqikon|Tojikiston}}
 | otasi                = Nusratullo Maxsum
 | onasi                = Halimaxon Maxsum
 | partiyasi            = [[KPSS]]
 | mukofotlari          = {{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}
 | unvoni               =
 | tasvir               = 
 | tavallud_sanasi      = 1928-yil 2-may
 | tavallud_joyi        = [[Qoʻqon]], [[Fargʻona okrugi]], [[Oʻzbekiston SSR]]
 | vafot_sanasi         = 2001-yil 20-sentyabr
 | vafot_joyi           = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]]
 | turmush_oʻrtogʻi     = Raisa Hamidova
 | taʼlimi              = Tojikiston qishloq xoʻjaligi instituti
}}
'''Akbar Nusratulloyevich Maxsumov''' ({{Lang-tg|Акбар Нусратуллоевич Махсумов}} ; [[1928|1928-yil]] 2-may, [[Qoʻqon]], [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] — [[2001|2001-yil]] [[20-sentyabr]], [[Dushanbe]], [[Tojikiston]]) — sovet va tojik [[Olim|olimi]], jamoat va [[Siyosatchi|davlat arbobi]], [[Dehqonchilik|qishloq xoʻjaligi]], oʻsimlikchilik boʻyicha mutaxassis, muxbir aʼzo, [[Tojikiston fanlar akademiyasi|Fanlar akademiyasi]] Prezidiumi aʼzosi [[Tojikiston fanlar akademiyasi|Tojikiston SSR]], Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Prezidiumi bosh ilmiy kotibi (1962), [[Fan doktori|qishloq xoʻjaligi fanlari doktori]] (1965), [[Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Tojikiston SSR]] qishloq xoʻjaligi vaziri (1965-1967), Tojikiston SSR FA [[Akademik|akademigi]] (1968), Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi vitse-prezidenti, deputat (1971-1975). Tojikiston SSR Vazirlar Soveti Raisi birinchi oʻrinbosari (1975-1986). Tojikiston SSR Vazirlar Soveti Raisi, bir vaqtning oʻzida Tojikiston SSR Davlat agrosanoat qoʻmitasi raisi (1986-1988), Tojikiston Respublikasi Botanika instituti ‘‘[[Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni|Mehnat Qizil Bayroq" ordeni]] direktori (1988-1991), Butunrossiya qishloq xoʻjaligi fanlari akademigi (1991), RAASning xorijiy aʼzosi (1992), [[Tojikiston fanlar akademiyasi|Tojikiston Fanlar akademiyasi]] Prezidiumi maslahatchisi (1994-2001).[[Oktabr Inqilobi ordeni|Oktyabr inqilobi ordeni]] (1976), ikkita [[Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni|Mehnat Qizil Bayroq ordeni]] (1971, 1981), [[„Shon-sharaf belgisi“ ordeni|"Shon-sharaf belgisi" ordeni]] (1965), fan sohasida [[Abu Ali ibn Sino]] nomidagi Davlat mukofoti laureati (1967)<ref name="anrt"/><ref name="primo"/><ref name="cnshb">{{Veb manbasi |url=http://www.cnshb.ru/AKDiL/akad/base/RM/000057.shtm |sarlavha=МАКСУМОВ Акбар Нусратуллаевич |nashriyot=Биографическая энциклопедия [[РАСХН]], ВАСХНИЛ |til= |qaralgan sana=2016-09-26 |arxivsana=2016-08-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160803141725/http://www.cnshb.ru/AKDiL/akad/base/RM/000057.shtm}}</ref><ref name="pers"/><ref name="100v">{{Veb manbasi |url=http://100v.com.ua/ru/Maksumov-Akbar-Nusratulaevich-person |sarlavha=Максумов Акбар Нусратулаевич |nashriyot=Знаменитые, великие, гениальные люди. Самое интересное о них!. |til= |qaralgan sana=2016-10-02 |arxivsana=2016-07-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160714071321/http://100v.com.ua/ru/Maksumov-Akbar-Nusratulaevich-person}}</ref>.

== Biografiyasi ==
Akbar Nusratulloyevich Maxsumov 1928-yil 2-mayda Qo‘qon shahrida (O‘zbekiston SSR [[Fargʻona okrugi|Farg‘ona oktugi]]) tug‘ilgan. Tugʻilganidan koʻp oʻtmay, oilasi Tojikiston SSRning Dushanbe shahriga koʻchib oʻtgan va 1944-yilda atigi 16 yoshida Tojikiston qishloq xoʻjaligi institutiga oʻqishga kirgan va oʻqishni 1948-yilda agronom-dala yetishtiruvchisi mutaxassisligi boʻyicha tugatgan. [[Vahdat tumani|Orjonikidzeobod tumaniga]] viloyat [[qishloq xoʻjaligi]] boshqarmasi [[Texnika ekinlari|texnik ekinlar]] boʻyicha [[Agronom|agronomi]], soʻngra [[Grigoriy Orjonikidze|S.Orjonikidze]] nomidagi MTSda ([[Vahdat|Orjonikidzeobod]]; 1948—1950-yillar), 1950-yilda xuddi shu hududda V. P. Chkalov nomidagi MTSda katta agronom lavozimlarida ishlagan. Keyinchalik Tojikiston davlat seleksiya-tajriba stansiyasida kichik va katta ilmiy xodim, rahbar (1951-1956). Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Qishloq xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti boʻlim mudiri, deputat (1956-1959). Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Qishloq xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti direktori (1959-1961), Tojikiston qishloq xoʻjaligi ilmiy-tadqiqot instituti (TNIISH) direktori (1961-1962), shu yerda qishloq xoʻjaligining yomgʻirlatib sugʻorishga doir dolzarb masalalarini hal qilishga qaratilgan bir qator tadqiqotlar oʻtkazgan.1957-yilda A. N. Maxsumov [[Fan nomzodi|qishloq xoʻjaligi fanlari nomzodi ilmiy]] darajasini olish uchun nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va 1959-yilda katta ilmiy xodim ilmiy unvoniga sazovor boʻldi. Xuddi shu yili [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|KPSS]] aʼzosiga aylandi<ref name="anrt"/><ref name="primo"/><ref name="pers"/><ref name="100v"/>.

1971-yil aprel oyida Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi [[Vitse-prezident|vitse-prezidenti]], Tojikiston SSR Vazirlar Soveti raisining birinchi oʻrinbosari (1975-1986), Tojikiston SSR Vazirlar Soveti Raisi — Tojikiston SSR Davlat agrosanoat qoʻmitasi raisi etib saylangan (1986—1988). Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi Botanika instituti [[Mehnat Qizil Bayrogʻi Ordeni|Qizil Bayroq ordeni]] direktori (1988-1991). 1994-yilda Tojikiston qishloq xo‘jaligi fanlari akademiyasining akademigi etib saylangan. Tojikiston Fanlar akademiyasi Prezidiumi maslahatchisi (1994-2001)<ref name="anrt">{{Veb manbasi |url=http://anrt.tj/index.php/ru/chleny-an-rt/personalnyj-sostav-s-1951-goda/dejstvitelnye-chleny-an-rt |sarlavha=Максумов Акбар Нусратуллаевич (1928 – 2001) |nashriyot=Действительные члены [[Академия наук Республики Таджикистан|Академии наук РТ]] с 1951 г. |til= |qaralgan sana=2016-09-26 |arxivsana=2017-08-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170826121844/http://anrt.tj/index.php/ru/chleny-an-rt/personalnyj-sostav-s-1951-goda/dejstvitelnye-chleny-an-rt}}</ref><ref name="primo">{{Veb manbasi |url=http://primo.nlr.ru/primo_library/libweb/action/display.do?tabs=detailsTab&ct=display&fn=search&doc=07NLR_LMS008379065&indx=1&recIds=07NLR_LMS008379065&recIdxs=0&elementId=0&renderMode=poppedOut&displayMode=full&frbrVersion=&frbg=&&dscnt=0&scp.scps=scope:(07NLR)&mode=Basic&vid=07NLR_VU1&srt=rank&tab=default_tab&vl(freeText0)=Акбар%20Нусратуллаевич%20Максумов%20&dum=true&dstmp=1474888904764 |sarlavha=Максумов Акбар Нусратуллаевич |nashriyot=[[Российская национальная библиотека]] |til= |qaralgan sana=2016-09-26}}</ref><ref name="cnshb"/><ref name="pers">{{Veb manbasi |url=http://persons-info.com/persons/MAKSUMOV_Akbar_Nusratulaevich |sarlavha=МАКСУМОВ Акбар Нусратулаевич |nashriyot=Досье личности |til= |qaralgan sana=2016-09-26 |arxivsana=2016-09-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160927151217/http://persons-info.com/persons/MAKSUMOV_Akbar_Nusratulaevich}}</ref><ref name="100v"/>.

== Mukofot va unvonlari ==

* [[Oktabr Inqilobi ordeni|Oktyabr inqilobi ordeni]] (1976)
* Ikki Mehnat Qizil Bayrogʻi ordeni (1971, 1981)
* [[„Shon-sharaf belgisi“ ordeni]] (1965)
* „Jasoratli mehnati uchun“ medali. Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan (1970)
* Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasining „SSSR xalq xoʻjaligidagi muvaffaqiyati uchun“ oltin medali (1976; 1978; 1982)
* Xalq xoʻjaligi yutuqlari koʻrgazmasi kumush medali (1980)
* „Tojikiston SSRda xizmat koʻrsatgan fan arbobi“ unvoni (1964).
* [[Abu Ali ibn Sino]] nomidagi Davlat mukofoti laureati (1967)
* „Doʻsti“ ordeni (1998)

== Oilasi ==

* Otasi — Nusratullo Maxsum (Lutfulloyev; {{Lang-tg|Нусратулло Лутфуллоев}}, Nusratullo-Maxsum nomi bilan mashhur (1881-1937) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]], [[Tojiklar|tojik]] partiya va davlat arbobi. Onasi — Xalimaxon Maxsum ({{Lang-tg|Махсумова Халимахон}} ; 1896-1979)

Opa-singillari: Nusratulloyeva Xayrinisso (1910-1978), Maxsumova Xosiyat (1925-2007) — pedagogika bilim yurti<ref name="omuz>{{Veb manbasi |url=http://www.omuzgor-news.tj/?p=5815 |sarlavha=Дочь героя = Духтари қаҳрамон |nashriyot=Omuzgor-news.tj |qaralgan sana=2016-10-03 |til= |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161003203309/http://www.omuzgor-news.tj/?p=5815 |arxivsana=2016-10-03}}</ref> (hozirgi Xosiyat Maxsumova nomidagi pedagogika kolleji) direktori bo‘lib ishlagan

Aka-ukalari:

* Nusratulloyev Munavarsho (1911-1998) — Tojikiston qishloq xo‘jaligi ilmiy-tadqiqot instituti naslchilik stansiyasida ishlagan.
* Nusratulloyev Anvarsho (1918-1941) — Qizil Armiya safida xizmat qilgan, olgan jarohatlaridan kasalxonada vafot etgan. Engelsda ommaviy qabrga dafn etilgan.
* Muzafar Nusratulloyevich Maxsumov (1937-2013) — sovet-tojik [[Astrofizika|astrofiziki]], fizika-matematika fanlari doktori, [[Moskva davlat universiteti|Moskva davlat universitetining]] fizika fakulteti bitiruvchisi (1961), FA Astrofizika instituti direktori (1977-1992), Tojikiston Fanlar akademiyasi muxbir aʼzosi (1993), FA Astrofizika instituti yulduzlar sistemasi strukturasi va dinamikasi boʻlimi mudiri (1970-2010).

Xotini: Maxsumova (Xamidova) Raisa Rashidovna (1935-y. t.) — Dushanbe shahridagi 10-sonli oʻrta maktabning matematika fani oʻqituvchisi.
Qizlari: Matluba (1957-y. t.) va Firuz (1971-y. t.).
O‘g‘illari Azim (1958-y. t.) va Axror (1960). Nevaralari: Umeda, Sharof, Farhod, Fahriddin, Nasiba, Sabohat, Gulnora, Adolat, Nazokat, Hasan va Husayn.

== Xotirasi ==

* „Vatan va farzandon“ hujjatli filmi (2002-yil {{YouTube|MM5MfZkbZIk|1-videomaterial|link=}} {{YouTube|KrJJ7beML-M|2-videomaterial|link=}}).
* [http://www.toptj.com/m/news/2008/05/06/80_let_so_dnya_rozhdeniya_akademika_akbara_makhsumova Akademik Akbar Nusratulloyevich Maxsumov tavalludining 80-yilligiga bagʻishlangan ilmiy sessiyasi Respublika Fanlar Akademiyasi.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230607013259/https://www.toptj.com/m/news/2008/05/06/80_let_so_dnya_rozhdeniya_akademika_akbara_makhsumova |date=2023-06-07 }}
* [http://agroinform.tj/index.php?option=com_content&view=article&id=1971%3Apamjati-tadzhikskogo-uchjonogo-posvjaschaetsja&catid=3%3Anovosti-agro-projects-i-meropriyatiya&Itemid=78&lang=ru TOJIK OLIMI XOTIRASIGA BAXSHILGAN. Tojikiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vazirligi olim — seleksioner Maxsumov A. tavalludining 85 yilligiga bagʻishlangan tantanali yigʻilish.] Agroinform.tj
* [http://www.edurus.ru/edunauka/selskoehozyaistvo/220020.htm#.V-1f3fmLTIU MAXSUMOV Akbar Nusratullaevich. Hayot yillari 02.05.1928-20.09.2001. VASXNIL akademigi (1991).] [http://www.edurus.ru/edunauka/selskoehozyaistvo/220020.htm#.V-1f3fmLTIU Umumiy dehqonchilik sohasidagi atoqli olim] Rossiya universiteti EduRUS.ru
* [http://vecherka.tj/wp-content/uploads/2014/03/Pereimenovanny-e-ulitsy-na-5polosu.pdf Akademik A.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230607013251/http://vecherka.tj/wp-content/uploads/2014/03/Pereimenovanny-e-ulitsy-na-5polosu.pdf |date=2023-06-07 }} [http://vecherka.tj/wp-content/uploads/2014/03/Pereimenovanny-e-ulitsy-na-5polosu.pdf N.]{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} [http://vecherka.tj/wp-content/uploads/2014/03/Pereimenovanny-e-ulitsy-na-5polosu.pdf Maxsumov Dushanbedagi ko‘chalardan birida] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230607013251/http://vecherka.tj/wp-content/uploads/2014/03/Pereimenovanny-e-ulitsy-na-5polosu.pdf |date=2023-06-07 }} Vecherka.tj

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Havolalar ==

* [http://persons-info.com/persons/MAKSUMOV_Akbar_Nusratulaevich Biografik maʼlumotlar] .
* [http://100v.com.ua/ru/Maksumov-Akbar-Nusratulaevich-person Mashhur, buyuk, yorqin odamlar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160714071321/http://100v.com.ua/ru/Maksumov-Akbar-Nusratulaevich-person |date=2016-07-14 }} .
* Liveinternetda [http://www.liveinternet.ru/users/kakula/post389962156 biografiyasi bilan tugʻilgan sana] .
* [http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/108/419.htm A.] [http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/108/419.htm N.] [http://gatchina3000.ru/great-soviet-encyclopedia/bse/108/419.htm Maksumov: Brokxaus-Efron rus universal entsiklopediyalari va Buyuk Sovet ensiklopediyasi]
* [https://web.archive.org/web/20161001170223/http://www.domostroymedia.ru/articles/nerabochee_nastroenie/7241/ Azim Akbarovich Maxsumov ajdodlari haqida, 2014-yil aprel]
[[Turkum:Hurmat Belgisi ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Oktabr Inqilobi ordeni sohiblari]]
[[Turkum:Dushanbeda vafot etganlar]]
[[Turkum:2001-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:20-sentyabrda vafot etganlar]]
[[Turkum:Qoʻqonda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1928-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:2-mayda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Tojikiston SSR Fanlar akademiyasi akademiklari]]
[[Turkum:Tojikiston Kompartiyasi Markaziy Qoʻmitasi a’zolari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]