Al-Azhar sahifasining manbasini koʻrish

{{Tashkilot bilgiqutisi
| name = Al-Azhar Al-Sharif
| full_name = 
| native_name = الأزهر الشريف
| native_name_lang = ar
| logo = 
| logo_size = 90
| logo_alt = 
| logo_caption = Logo
| image = مشيخة_الأزهر_الشريف.jpg
| image_size = 300
| alt = 
| caption = Al-Azhar Al-Sharif binosi
| type = 
| tax_id = <!-- or |vat_id = (for European organizations) -->
| registration_id = <!-- for non-profits -->
| status = Tashkilot
| purpose = <!-- or |focus = --><!-- humanitarian, activism, peacekeeping, etc. -->
| professional_title = <!-- for professional associations -->
| headquarters = [[Cairo]], [[Misr]]
| location_city = 
| location_country = 
| location_city2 = 
| location_country2 = 
| addnl_location_city = 
| addnl_location_country = 
| addnl_location_city2 = 
| addnl_location_country2 = 
| coordinates = <!-- {{coord|LAT|LON|display=inline,title}} -->
| origins = 
| region_served = <!-- or |area_served = or |region = -->
| products = <!-- or |product = -->
| services = 
| methods = <!-- or |method = -->
| fields = <!-- or |field = -->
| membership = <!-- number of members -->
| membership_year = <!-- year to which membership numbers/data apply -->
| language = [[Arabcha]]
| owner = <!-- or |owners = -->
| sec_gen = <!-- or |gen_sec for General Secretary -->
| leader_title = Grand Imam of al-Azhar
| leader_name = [[Ahmed el-Tayeb]]<ref name=":0">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.thenational.ae/news/world/africa/mubarak-appoints-a-new-chief-of-al-azhar|title=Mubarak appoints a new chief of Al Azhar|last=Abou el Magd|first=Nadia|date=21 March 2010|newspaper=[[The National (Abu Dhabi)|The National]]}}</ref>
| leader_title2 = 
| leader_name2 = 
| leader_title3 = 
| leader_name3 = 
| leader_title4 = 
| leader_name4 = 
| board_of_directors = 
| key_people = 
| main_organ = <!-- or |publication = --><!-- organizationʻs principal body (assembly, committee, board, etc.) or publication -->
| parent_organization = <!-- or |parent_organisation = -->
| xaritada = 
| subsidiaries = 
| secessions = 
| affiliations = 
| budget = 19.9 milliard EGP<ref>{{Veb manbasi|website= elwatannews|title= ننشر موازنة المؤسسات الدينية للعام المالي الجديد: 20 مليار جنيه للأزهر|url=https://www.elwatannews.com/news/details/5471209|date= 1 May 2021|access-date= 11 October 2022|language=arabic}}</ref>
| budget_year = 
| revenue = 
| revenue_year = 
| disbursements = 
| expenses = 
| expenses_year = 
| endowment = 
| endowment_year = 
| funding = <!-- source of funding e.g. for "think tanks" -->
| staff = 
| staff_year = 
| volunteers = 
| volunteers_year = 
| students = 
| students_year = 
| awards = 
| website = {{url|https://www.azhar.eg/en}}
| remarks = 
| formerly = <!-- or |former_name = -->
| footnotes = 
| bodystyle = 
}}'''Al-Azhar''' (al-Jomi al-Azharning qisqa nomi) – [[Qohira]]dagi jome [[masjid]], [[universitet]], oʻrta va oʻrta maxsus bilim yurtlarini oʻz ichiga olgan yirik rasmiy diniy muassasa. Masjid 970—972-yillari fotimiy xalifa al-Muizz amriga binoan Qohira shahri bilan barobar qurilgan. Uning tarkibidagi Madrasa (996-yil) <nowiki>XI</nowiki> asrdan boshlab [[Qur’on]], [[hadis]], [[fiqh]], til hamda balogʻat fanlari oʻqitiladigan universitetga aylandi. <nowiki>XIV—XV</nowiki> asrlarda unga yana bir necha yangi qurilgan madrasalar qoʻshildi. <nowiki>XVIII</nowiki> asrda Al-Azhar eng moʻtabar umum-musulmon fan va taʼlim maskani sifatida shuhrat qozondi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshida Al-Azhar ulamolari Napoleon Bonapart istilosiga qarshi xalq harakatiga boshchilik qildilar. <nowiki>XIX</nowiki> asr oxiri – <nowiki>XX</nowiki> asrboshida Al-Azhar Abdu Muhammad boshliq islohot taraf-dorlari bilan konservatorlar oʻrtasidagi kurash maydoniga aylandi. 1961-yil „al-Azharni rivojlantirish haqida“ qonun qabul qilingach, vazirlik maqomi berilgan. Al-Azhar diniy muassasasiga rahbar – Shayxul Azharni Misr Prezidenti tayinlaydigan boʻldi. Ushbu konunga koʻra Al-Azhar untida qator dunyoviy fakultetlar, jumladan, idora ishlari va savdo, politexnika, qishloq xoʻjaligi, tibbiyot, [[pedagogika]] va xotin-qizlar fakultetlari ochildi. Az-Azhar huzurida 50 yirik ulamodan tashkil topgan (shulardan 30 nafari misrlik va 20 nafari xorijiy ulamolar) islom tadqiqotlari [[Akademiya]]si faoliyat koʻrsatmoqda. Al-Azhar kutubxonasida 20 mingdan ziyod qoʻlyozmalar jamgʻarmasi mavjud. „Majallat al-Azhar“ jurnalini nashr etadi. Al-Azhar universitetining fakultetlariga shu muassasa tarkibiga kiruvchi boshlangʻich, oʻrta va oʻrta maxsus bilim yurtlarini muvaffaqiyatli tugatgan tolibi ilmlar qabul qilinadi. Oʻrta taʼlim yurti (maohid i’dodiya)da oʻqish muddati – 4-yil, maxsus taʼlim (maohid sonaviya)da esa – 5-yil Al-Azhar universitetining turli bosqichlarida 108,5 mingdan ortiqtalaba tahsil oladi. Taniqli ulamolar [[Ziyovuddinxon ibn Eshon Boboxon]] va [[Shamsiddinxon Boboxonov]]lar, [[Abdugʻani Abdullayev]], Yusufxon Shokirov, qoraqalpogʻistonlik diniy arbob Rahmatulla Idrisov, arabshunos olim [[Shoikrom Shoislomov]] Al-Azharda tahsil olganlar<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
== Al-Azhar universitetining taʼlim islohoti ==
Misrning [[Qohira]]<ref name="Qiziqarli faktlar">{{veb manbasi |title=Qiziqarli faktlar |url=https://100-facts.com/uz/qohira-haqida-18-ta-qiziqarli-fakt/ |website=facts.com |accessdate=3-iyun 2024-yil |date=3-iyun 2024-yil}}</ref> shahrida joylashgan Al-Azhar universiteti dunyodagi eng qadimiy va nufuzli islom taʼlim muassasalaridan biri hisoblanadi. Universitet taʼlim tizimini isloh qilish va zamonaviy talablarga moslashish boʻyicha uzoq tarixga ega. Al-Azhar universitetida taʼlim islohotiga oid baʼzi muhim oʻzgarishlar mavjud.<ref>{{veb manbasi |title=Al-Azhar universitetining ta'lim va ijtimoiy islohoti: A Qisqacha tarixiy sharh |url=https://sryahwapublications.com/article/download/2642-8172.0101004 |website=SRYAHWA nashriyoti |accessdate=3-iyun 2024-yil |date=3-iyun 2024-yil}}</ref>
Birinchidan, Al-Azhar universiteti zamonaviy jamiyat ehtiyojlarini qondirish uchun oʻz oʻquv [[dastur]]i va oʻqitish usullarini [[modernizatsiya]] qilish boʻyicha doimiy saʼy-harakatlar bilan shugʻullanadi. Bu anʼanaviy diniy yoʻnaltirilgan taʼlimga zamonaviy fanlar, texnologiya va [[gumanitar fanlar]]ni kiritishni oʻz ichiga oladi. Ikkinchidan, soʻnggi yillarda Al-Azhar oʻz oʻquv dasturini huquq, tibbiyot, [[muhandislik]] va tillar kabi diniy fanlardan tashqari kengroq fanlarni ham qamrab olgan holda kengaytirdi. Ushbu kengayish talabalarga yanada xilma-xil va har tomonlama taʼlim berishga qaratilgan. Uchinchidan, Al-Azhar ayollar taʼlimi va [[gender tenglik]]ni taʼminlashda muhim yutuqlarga erishdi. Universitet ayollar uchun alohida [[fakultet]]larni ochdi va talaba qizlar uchun taʼlim olish imkoniyatini kengaytirdi. Toʻrtinchidan, Al-Azhar universiteti bilim va ilgʻor tajriba almashish uchun xalqaro taʼlim muassasalari bilan faol hamkorlik qilishga intildi. Bu universitetga global istiqbollarni oʻz taʼlim tizimiga [[integratsiya]]lashga yordam berdi. 2021-yil holatiga koʻra, Al-Azhar universitetida 300 000 dan ortiq talabalar soni bor edi va bu uni dunyodagi eng yirik universitetlardan biriga aylantirdi. Al-Azhar universiteti qashshoqlik, sogʻliqni saqlash va taʼlim kabi ijtimoiy muammolarni hal qilish uchun koʻplab jamoatchilik dasturlarini yaratdi<ref>{{veb manbasi |title=Dodj, B. (1961). Al-Azhar: Ming yillik Musulmon o'rganish. Vashington: Yaqin Sharq instituti |url=https://www.academia.edu/43451463/Al_Azhar_A_Millennium_of_Muslim_Learning_Bayard_Dodge_1961_ |website=Academia.edu |accessdate=3-iyun 2024-yil |date=3-iyun 2024-yil |arxivsana=2024-06-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240603175604/https://www.academia.edu/43451463/Al_Azhar_A_Millennium_of_Muslim_Learning_Bayard_Dodge_1961_ }}</ref>. Ushbu dasturlar muhtojlarga yordam berishga qaratilgan. Al-Azhar taʼlim va targʻibot orqali ayollarning imkoniyatlarini kengaytirish choralarini koʻrdi. Universitet ayollar uchun taʼlim olish imkoniyatlarini taklif etadi va turli tashabbuslar orqali gender tengligini targʻib qiladi<ref>{{veb manbasi |title=Kardinal, M. C. (2005). Islom huquq nazariyasi o'quv dasturi: Bugungi kunda klassika o'qitiladimi? Islom huquqi va jamiyati, 12, 224-272. |url=https://www.semanticscholar.org/paper/Islamic-Legal-Theory-Curriculum%3A-Are-the-Classics-Cardinal/3596f70960fa9260407f29197166052f5a3affbb |website=OUCI |accessdate=3-iyun 2024-yil |date=2005-yil}}</ref>.
Al-Azhar universiteti koʻplab davlatlardan talabalrni qabul qiladi. Ushbu davlatlar orasida Oʻzbekiston Respublikasi fuqarolari ham oʻrin olgan. Al-Azhar taʼlim berishda yuqori reytingga ega boʻlib, turli xil fanlardan dars beriladi.
== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [https://xs.uz/uz/post/al-azhar-universitetiga-oqishga-topshirmoqchi-bolgan-ozbekiston-fuqarolaridan-din-ishlari-bojicha-qomitaning-tavsiyasi-talab-etiladi „Al-Azhar“ universitetiga oʻqishga topshirmoqchi boʻlgan Oʻzbekiston fuqarolaridan Din ishlari boʻyicha qoʻmitaning tavsiyasi talab etiladi (Xalq soʻzi) 24-iyun 2021-yil]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}
* [https://aniq.uz/uz/yangiliklar/al-azhar-qanday-universitet-uning-uzbekiston-hukumatidagi-talabasi-kim Al-Azhar qanday universitet? Uning Oʻzbekiston hukumatidagi talabasi kim? (Aniq.uz) 3-iyun 2024-yil]

[[Turkum:Misrdagi masjidlar]]
[[Turkum:Sunniy Islom]]
[[Turkum:Oliy oʻquv yurtlari]]