Anar sahifasining manbasini koʻrish

{{Yozuvchi bilgiqutisi
| Ismi                     = Anor
| Asl ismi                 = Anor Rzayev
| Tavallud joyi            = [[Boku]], [[Ozarbayjon SSR]]
| Fuqaroligi               = [[Ozarbayjon SSR]], [[Ozarbayjon Respublikasi]]
| Ijod yillari             = 1960-yillardan hozirgacha
| Yoʻnalish                = Nasr (proza)
| Janr                     = Romannavislik, qissanavislik, ssenariynavislik
| Asarlari tili            = ozarbayjoncha
| Mukofotlari              = Ozarbayjonda xizmat koʻrsatgan sanʼat arbobi (1976)
Ozarbayjon Davlat mukofoti (1980)
[[“Istiglal” ordeni]] (1998)
| tasvir                   = Anar Rzayev (cropped).png
}}

'''Anor Rasul oʻgʻli Rzayev''' ({{Lang-az|Anar Rəsul oğlu Rzayev}}) '''Anor''' nomi bilan tanilgan (1938-yil 14-mart, [[Boku]], [[Ozarbayjon SSR]]) — ozarbayjonlik yozuvchi, dramaturg, kinorejissyor, [[Ozarbayjon]] Yozuvchilar uyushmasi raisi. Anor asosan romannavis va qissanavis ijodkor bo‘lsa-da, o‘tmishda u ssenariylar muallifi va filmlarga rejissyorlik qilgan, shuningdek, filmlarda rol o‘ynagan<ref name=":0">{{Veb manbasi|sana=2015-01-19|sarlavha=Anar, born to be writer|url=https://www.azernews.az/culture/75593.html|qaralgan sana=2020-12-19|ish=AzerNews.az|til=en}}</ref>.

== Oilasi ==
Anorning otasi shoir [[Rasul Rzo]], onasi shoira [[Nigar Rafibeyli]]. Onasi tomonidan Anor Ozarbayjonning taniqli ijtimoiy va davlat arbobi, Ozarbayjon Demokratik Respublikasining birinchi sogʻliqni saqlash vaziri va Ganja general-gubernatori Xuddatbey Rafibeylining nabirasi. Otasi tomondan Mammadxonlar oilasidan. Bu familiyalar uning bobosi Chiy va bir necha qishlog‘ining mulkdori Mammadyor o‘g‘li Mammadxon bilan bog‘liqligini anglatadi. <nowiki>XIX</nowiki> asr oʻrtalarida rus askarlari bilan toʻqnashuvdan soʻng bayat qabilasidan boʻlgan Mammadxon zindonga tashlanib, zaharlab oʻldirilgan. Mammadxonning vorisi, Rasulning otasi Ibrohim Mammadxonli [[Go‘ychoy]]da savdo-sotiq bilan shug‘ullangan. 1915-yilda [[Boku]]da vafot etgan, [[Chambarakand]]da dafn etilgan<ref name="azerintl">[http://www.azer.com/aiweb/categories/magazine/ai121_folder/121_articles/121_short_story_anar.html Me, You, Him and the Telephone]. Azerbaijan International. Spring 2004, #12.1</ref><ref name=":1" />.

1913-yil 29-iyun kuni Ganja shahrida tug‘ilgan Nigar Rafibeyli xonim Ozarbayjondagi mashhur Rafibeylar avlodidan. Uning otasi tomonidan bobosi Alakbarbey Rafibeyli oqsoqol, pedagog, Ozarbayjondagi birinchi siyosiy partiya „Difai“ning asoschilaridan biri.

Alakbarbeyning yolg‘iz o‘g‘li, Nigorxonimning otasi Xudodatbey Ozarbayjondagi ilk oliy maʼlumotli jarrohlardandir. U Xarkov tibbiyot universitetini tamomlab, 17 yil [[Ganja]] kasalxonasi bosh shifokori, shifokorlar uyushmasi raisi lavozimlarida ishlagan.

1918-yilda Ganjada mustaqil Ozarbayjon Xalq Respublikasi tashkil etilgach, Xudodatbey Rafibeyli Fatalixon Xoyskin hukumatida birinchi sogʻliqni saqlash vaziri, bir yildan soʻng esa Ganja [[general-gubernator]]i lavozimiga tayinlandi. 1920-yil apreldagi [[bolsheviklar]] toʻntarishidan soʻng u hibsga olinib, [[Ganja]] qoʻzgʻolonini uyushtirganlikda ayblanib, otib tashlandi.

U [[Musiqashunoslik|musiqashunos]], sanʼat fanlari doktori [[Zemfira Safarova]] bilan turmush qurgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://anews.az/|sarlavha=Azerbaijani writer Anar in photos - PHOTO|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230124192801/https://anews.az/|arxivsana=2023-01-24|sana=19.02.2014|qaralgan sana=24.01.2023}}</ref>. Ularning ikki nafar farzandi bor bo‘lib, o‘g‘li Tural [[arabshunos]] olim, [[diplomat]], Ozarbayjonning Jazoirdagi [[favqulodda va muxtor elchi]]si, qizi Gunel [[Turkiyshunoslik|turkshunos]], jurnalist va yozuvchi, Ozarbayjon yozuvchilar uyushmasi aʼzosi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.musavat.com/|sarlavha=Prezidentin səfir təyin etdiyi Tural Rzayev kimdir? - DOSYE|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230124192759/https://www.musavat.com/|arxivsana=2023-01-24|sana=17.10.2022|qaralgan sana=24.01.2023}}</ref>.

== Yoshligi va faoliyati ==
Dastlab Bokudagi 10 yillik musiqa maktabini kumush medalga bitirgan. Turmush o‘rtog‘i Zemfira Safarova bilan maktabda birga tahsil olgan. [[Boku]] [[Boku davlat universiteti|davlat universitetining]] [[Filologiya|filologiya fakultetiga]] oʻqishga kirdi. Keyinchalik u Moskvada ekran yozish va prodyuserlik kurslarini tamomlagan<ref name=":1">Afsana Latifova. ''Poets and Writers of Azerbaijan''. Baku, 2006</ref>.

1991-yil mart oyida Anor Ozarbayjon yozuvchilarining IX qurultoyida bir ovozdan [[Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi]] raisi etib saylandi. 1997-yil 30-oktyabrda boʻlib oʻtgan X qurultoyda bir ovozdan qaytadan rais etib saylandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hurriyet.com.tr/|sarlavha=Pamuk: "Kültürel etkileşimden korkmamak gerekir"|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230124192313/http://www.hurriyet.com.tr/|arxivsana=2023-01-24|sana=18.05.2004|qaralgan sana=24.01.2023}}</ref>.

Anor 1995 va 2000-yillarda [[Ozarbayjon Respublikasi Milliy Majlisi]] deputati etib saylangan. Milliy Majlis madaniyat komissiyasining raisi boʻlgan. Ushbu komissiya tomonidan Anor raisligida tayyorlangan madaniy, tarixiy va meʼmoriy yodgorliklarni muhofaza qilish, kinematografiya va boshqa sohalarga oid qonun loyihalari parlament tomonidan qabul qilingan.

1995-yilda Ozarbayjon Respublikasi Konstitutsiyaviy komissiyasi aʼzosi boʻldi.

2014-yilda Turkiyaning Eskishehir shahrida bo‘lib o‘tgan Turk dunyosi adabiy jurnallarining VI qurultoyi qarori bilan Anor Turkiy tilli mamlakatlar yozuvchilar uyushmasining birinchi prezidenti etib saylangan.

XX asrning 60-yillaridan buyon yozuvchining 50 dan ziyod asarlari kitob holida chop qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://kimdir.com.az/|sarlavha=Yazıçı Anar kimdir?|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230124192802/https://kimdir.com.az/|arxivsana=2023-01-24|sana=23.12.2021|qaralgan sana=25.01.2023}}</ref>.

== Ijodi ==
Anor o‘z ijodini o‘tgan asrning 60-yillarida boshlangan. Asarlari: „Bayram sogʻinchi“ (Bayram həsrətində), „Yomgʻir toʻxtadi“ (Yağış kəsdi), „Oq port“ (Ağ Liman), „Insonning insoni“ (Adamın adamı), „Besh qavatli uyning oltinchi qavati“ (Beşmərtəbəli evin altıncı mərtəbəsi) keyinchalik ''Tahmina'' filmi, „Imkoniyat“ (Macal), „Men senga keldim“ (Sizi deyib gəlmişəm), „Sensiz“, „Shaharning yoz kunlari“ (Şəhərin yay günleri), „Mehmonxona xonasi“ (Otel Otağı) va „Men, sen, u va telefon“ (Mən, Sən, O və Telefon).

Turli filmlar, xususan, „Tuproq. Dengiz. O‘t. Samo''.'' (''“Torpaq. Dəniz. Od. Səma"''), ''"Kun o‘tdi"'' (''"Gün Keçdi"'') va ''Dədə Qorqud'' filmlari uchun ssenariylar yozgan. Anor „Uzeyirning hayoti“ (''"Uzeyir Ömrü"'') filmiga ssenariy muallifi hamda prodyusserlik qilgan<ref name=":0" />.

== Mukofotlari ==
* {{bayroq|Ozarbayjon}} Ozarbayjon Respublikasining Xalq yozuvchisi
* {{bayroq|Ozarbayjon}} „İstiqlal“ ordeni
* {{bayroq|Ozarbayjon}} „Şöhrət“ ordeni
* {{bayroq|Ozarbayjon}} „Şərəf“ ordeni
* {{bayroq|Ozarbayjon}} Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining shaxsiy stipendiyasi
* {{bayroq|Ozarbayjon}} „Haydar Aliyev mukofoti“
* {{bayroq|Ozarbayjon}} „Humay“ mukofoti
* {{bayroq|Ozarbayjon}} Ozarbayjon Respublikasi Prezidentining faxriy diplomi
* [[Xalqaro Turkiy Madaniyat Tashkiloti]]ning (TÜRKSOY) „Şərəf“ medali
* „Üzeyir Hacıbəyli“ medali<ref>{{Veb manbasi |title=Bəstəkarlar İttifaqı Anarı "Üzeyir Hacıbəyli" medalı ilə təltif edib |url=https://azertag.az/xeber/Bestekarlar_Ittifaqi_Anari_Uzeyir_Hacibeyli_medali_ile_teltif_edib-1196866 |access-date=2018-09-21 |archive-date=2022-03-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220325023704/https://azertag.az/xeber/Bestekarlar_Ittifaqi_Anari_Uzeyir_Hacibeyli_medali_ile_teltif_edib-1196866 |url-status=live }}</ref>
* „Nizomiy Ganjaviyning 880 yilligi (1141-2021)“ esdalik nishoni<ref>{{veb manbasi |url = https://kaspi.az/az/kaspinin-emekdasina-mukafat-verilib |title = "Kaspi"nin əməkdaşına mükafat verilib |author =  |date = 2021-12-28 |publisher = www.kaspi.az |language = az |access-date = 2022-07-08 |archive-date = 2022-07-08 |archive-url = https://web.archive.org/web/20220708084440/https://kaspi.az/az/kaspinin-emekdasina-mukafat-verilib |url-status = live }}</ref>

Anor Ozarbayjon Yozuvchilar uyushmasi prezidenti, bir necha bor Oliy Kengash va Milliy Majlis deputati bo‘lgan<ref name="azerintl" />.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1938-yilda tugʻilganlar]]