Anvar Sadat sahifasining manbasini koʻrish

{{Prezident
| ism=Anvar Sadat
| tasvir=Anwar Sadat.jpg
| muhlat boshi=[[1970]]-yildan
| muhlat oxiri=[[1981]]-yilgacha
| yordamchi=[[Sufiy Abu Tolib]]
| avvalgi=[[Jamol Abdul Nosir]]
| tavalludi sanasi={{tugʻilgan sanasi|1918|12|25}}
| tavalludi joyi=
| vafoti sanasi={{vafot sanasi va yoshi|1981|6|10|1918|12|25}}
| vafoti joyi=
| partiya=
| turmush ortogi=
| imzo= 
}}
'''Muhammad Anvar as-Sadat''' ({{lang-ar|محمد أنور السادات}})(25-dekabr 1918-yil; Minufiya viloyati, Mit Abu al Qum qishlogʻi – 6-oktyabr 1981-yil; [[Qohira]]) — [[Misr]]ning davlat va siyosat arbobi. 1970-yildan 1981-yilda oʻldirilishigacha Misrning uchinchi prezidenti boʻlgan.

== Hayoti ==
Anvar Sadat 1918-yilning 25-dekabrida [[Misr sultonligi]] Minufiya viloyati Mit Abu al Qum qishlogʻida tugʻilgan. [[1938-yil|1938-yilda]] [[Misr qirolligi|Misr qirolligining]] poytaxti [[Qohira|Qohiradagi]] “Qirollik harbiy akademiyasi”ni bitirgan. J. A. Nosir boshqargan “Ozod zobitlar” inqilobiy tashkiloti aʼzosi (1950), Milliy demokratik partiya raisi (1978). 1952-yil iyul inqilobida qatnashgan. Misr vitse-prezidenti (1964-1966, 1969-1970), prezidenti (1970-yildan).

Anvar Sadat mamlakat iqtisodiy va ijtimoiy hayotini liberallashtirish yuzasidan chora-tadbirlar oʻtkazgan. Misrda “ochiq eshiklar” siyosatini joriy qilgan. 1972-yil iyulda u SSSR harbiy maslahatchilari hamda mutaxassislari xizmatidan foydalanmaslik qaroriga kelgan<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2022/11/19/isroilga-birinchi-marta-tashrif-buyurgan-misr-prezidenti-anvar-sadat-mba-tarixidagi-eng-yirik-janjal-va-oy-yuzasiga-qongan-apollon-12-kun-xronologiyasida-19-noyabr |sarlavha=Isroilga birinchi marta tashrif buyurgan Misr prezidenti Anvar Sadat, MBA tarixidagi eng yirik janjal va Oy yuzasiga qo‘ngan “Apollon-12”. Kun xronologiyasida 19-noyabr. |sana=19-noyabr 2022-yil |qaralgan sana=29-mart 2024-yil |muallif=Daryo.uz}}</ref>. 1973-yil 6-oktyabrda [[Isroil|Isroilga]] qarshi urush boshlagan. [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va [[Misr]] oʻrtasida tuzilgan “SSSR va Misr o‘rtasidagi do‘stlik to‘g‘risidagi bitim”ni 1976-yilning mart oyida bekor qilgan<ref name=":0" />. 1977-yil 19-noyabrda ilk bor [[Isroil|Isroilga]] borgan. Ertasiga esa [[Quddus|Quddusdagi]] “[[Al-Masjid al-Aqso|Al-Aqso]]” masjidiga, keyin esa Isroil bosh vaziri [[Menaxem Begin]] bilan birga “[[Yad va-Shem]]” memorial majmuasiga borgan. Shu kuni kechqurun Anvar Sadat Knesset yig‘ilishiga ishtirok etib, parlament tribunasidan [[Isroil]] va arab davlatlari o‘rtasida tinchlik o‘rnatishga chaqirib nutq so‘zlagan. Nutqda 6 kunlik urush davomida egallangan barcha davlatlar hududidan [[Isroil]] qo‘shinlarining olib chiqib ketilishini talab qilgan va mustaqil [[Falastin Davlati|Falastin davlatini]] tuzish zarurati haqida gapirgan,biroq u o‘z chiqishida [[Falastin ozodlik tashkiloti|Falastin ozodlik tashkilotini]] tilga olmagan va bu [[Isroil]] tomonidan ijobiy qabul qilingan. Bu voqealardan soʻng [[Suriya]] milliy motam e’lon qilgan, [[Falastin ozodlik tashkiloti]] esa Anva Sadatning mazkur harakatini xoinlik deb atagan, [[Liviya]] Misrdagi barcha fuqarolaridan zudlik bilan vatanga qaytishni talab qilgan. Anvar Sadatning [[Isroil|Isroilga]] tashrifini [[Saudiya Arabistoni]] ham qoralagan. [[Tehron]] namoyishchilari esa “El-Al” aviakompaniyasi vakolatxonasining oynalari sindirishgan<ref name=":0" />.

[[Nobel tinchlik mukofoti]] laureati (1978-yil dekabr). 

Anvar Sadat [[Isroil]] bosh vaziri [[Menaxem Begin]] bilan [[AQSH]] vositachiligida 1979-yil 26 martda Kemp Devid (AQSH) tinchlik shartnomasini imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.amerikaovozi.com/a/camp-david-accords/2488867.html |sarlavha="Sentabrning 13 kuni" — Isroil va Misrni yarashtirgan sammit tarixi. |sana=19-oktyabr 2014-yil |qaralgan sana=29-mart 2024-yil |muallif=Amerika ovozi}}</ref>. Unga binoan, [[Isroil]] 3 yil mobaynida oʻz qoʻshinlarini [[Sinay yarim oroli|Sinay yarim orolidan]] olib chiqib ketishga vaʼda bergan. Oʻz navbatida Anvar Sadat [[Isroil]] bilan siyosiy, iqtisodiy va madaniy munosabatlarni tiklashga rozilik bergan. 

1981-yil 6-oktabr kuni islom fundamentalistlari “Al-Gama’a al-Islomiyya” va “Misr Islomiy jihodi”ning terroristik guruhlari birlashib, [[Isroil]] bilan yaqinlashgani sababli qasos olish uchun Anvar Sadatga suiqasd uyushtirishgan va otib oʻldirilgan<ref name=":0" />.

== Adabiyotlar ==

Ad:. Knyazev A. G., Yegipet posle Nasera, 19701981, M.,1986;

Primakov Ye. M, Istoriya odnogo zagovora, M., 1985.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{Tashqi havolalar}}

{{Misr Prezidentlari}}
{{Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari}}

{{DEFAULTSORT:Sodot, Anvar}}
{{bio-stub}}
{{president-stub}}
[[Turkum:1918-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:1981-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:6-oktyabrda vafot etganlar]]
[[Turkum:25-dekabrda tugʻilganlar]]