Apple Inc. sahifasining manbasini koʻrish

{{Shirkat bilgiqutisi
|nomi             = Apple Inc.
|tasvir       = Apple logo black.svg
|asos solingan    = [[1-aprel]] [[1976]]
|turi         = [[Ommaviy kompaniya]]
|muhim shaxslar         = [[Steve Jobs]], [[Steve Wozniak]], [[Timothy D. Cook]]
|faoliyati        = Kompyuter texnikalari, uyali telefon, audio texnika va dastur taʼminoti ishlab chiqarish
|asoschilari      = [[Steve Jobs]] va [[Steve Wozniak]]
|shiori  = 
|joylashuvi       = {{tq3|Kupertino|Kupertino|ru|Купертино}}, [[Kaliforniya]]
|daromad          = US$24.01 miliard {{daromad}}(2007)
|ishchilar soni = 17,787 ([[30-sentabr]] [[2006]])
|sayt = [http://www.apple.com/ Apple.com]}}

'''''Apple Inc.''''' – shtab-kvartirasi Kupertinoda ([[Kaliforniya]]) joylashgan [[Amerika]] koʻp millatli texnologiya kompaniyasi. Apple 2022-yilda 394,3 milliard dollar daromad bilan dunyoning eng yirik [[texnologiya]] kompaniyasi hisoblanadi. 2023 yil mart holatiga koʻra, Apple bozor kapitallashuvi boʻyicha dunyodagi eng yirik kompaniya hisoblanadi. 2022 yil iyun holatiga koʻra, Apple shaxsiy kompyuterlar sotuvchisi boʻyicha toʻrtinchi va dunyodagi ikkinchi yirik mobil telefon ishlab chiqaruvchisi. U [[Alphabet]] ([[Google|Google kompaniyasining bosh kompaniyasi]]), [[Amazon]], [[Meta Platforms]] va [[Microsoft]] bilan bir qatorda Amerikaning Katta beshlik [[axborot texnologiyalari]] kompaniyalaridan biri hisoblanadi.

Apple 1976-yil 1-aprelda ''Steve Wozniak, Steve Jobs'' (1955–2011) va ''Ronald Wayne'' tomonidan Wozniak-ning Apple I shaxsiy kompyuterini ishlab chiqish va sotish uchun '''Apple Computer kompaniyasi''' sifatida tashkil etilgan. U 1977-yilda Jobs va Voznyak tomonidan '''Apple Computer, Inc.''' nomi bilan tuzilgan. Kompaniyaning ikkinchi kompyuteri Apple II eng koʻp sotilgan va birinchi ommaviy ishlab chiqarilgan mikrokompyuterlardan biriga aylandi. Apple 1980 yilda bir zumda moliyaviy muvaffaqiyatga erishdi. Kompaniya innovatsion grafik foydalanuvchi interfeyslariga ega kompyuterlarni ishlab chiqdi, jumladan, 1984-yilgi asl Macintosh, oʻsha yili „1984“ deb nomlangan tanqidiy reklamada eʼlon qildi. 1985 yilga kelib, uning mahsulotlarining yuqori narxi va rahbarlar oʻrtasidagi hokimiyat uchun kurash muammolarni keltirib chiqardi. Voznyak Apple kompaniyasini tark etdi va boshqa tashabbuslarni davom ettirdi, Jobs esa isteʼfoga chiqdi va NeXT kompaniyasiga asos soldi va Apple xodimlarining bir qismini oʻzi bilan olib ketdi.

== Tarixi ==
=== 70-yillar ===
[[File:Apple II-IMG 7067c.jpg|thumb|left|Apple II]]
Kaliforniyada [[Steve Jobs]] va [[Steve Wozniak]] tomonidan asos solingan. 1970-yilning oʻrtalarida ular „[[Motorola]] 6502“ protsessori bazasida birinchi shaxsiy kompyuterni ishlab chiqishadi. Oʻnlab shunday kompyuterlarni sotib, yosh tadbirkorlar moliyaviy daramod olishdi va [[1-aprel 1976-yil]]da kompaniyasini rasmiy roʻyxatdan oʻtkazishgan.1976-yilda ishlab chiqilgan „[[Apple I]]“ birinchi dasturlashtiruvchi mikrokompyuter boʻlmagan. Birinchilik „Alʼtair 8800“ kompyuteriga tegishli, 1974-yilda yaratilgan va kataloglardan tarqatilgan. Ammo, „Alʼtair“ texnik tomondan „shaxsiy kompyuter“ sifatida kvalifikatsiyalanmagan boʻlgan, chunki yigʻish imkoniyatiga ega boʻlmagan va dastur yordamida maʼlumotlarni chiqarish imkoniga ega boʻlmagan. Yillar davomida kompaniya „Motorola“ prosessorli, firma tomonidan ishlab chiqilgan operatsion tizimli oʻzining „Macintosh“ kompyuterlarini ishlab chiqarib kelgan.

=== 80-yillar ===
[[File:Macintosh, Google NY office computer museum.jpg|thumb|Macintosh 128K]]
1980-yil noyabr oyida kompaniya kompyuterlarini bozorga chiqara boshlaydi va barcha kamchiliklar oʻzini namoyon eta boshlaydi. 1981-yil mart oyiga kelib etkazib berilgan kompyuterlarning 20 % i nosoz holda yetkazilayotgani aniqlandi. Qolganlari esa yoqilishi bilan bir soat oʻtar oʻtmas buzilar edi, chunki Jobs ventilyator qoʻyishga ruxsat bermagan edi va mikrosxemalar temperatura oshishiga dosh bermas edi.
1981-yilning mart oyida Wozniak aftohalokatga uchraydi va vaqtinchalik ishlay olmaydi. „Apple III“ ni sotish bilan bogʻliq muammolar shunga olib keldiki, Jobs oʻzning 40 ta ishchisini boʻshatishga majbur boʻladi.
1985-yilda AQSh prezidenti Ronald Reygan texnik progressni rivojlantirgani uchun Jobs va Wozniakga medal topshiradi.

== Boshqaruv ==
[[Tasvir:Applecomputerheadquarters.jpg|le ft|thumb|Companiya bosh ofisi [[Cupertino]], [[California]].]]
„Apple“ – ommaviy kompaniya, uning aksiyalari [[NASDAQ]] va [[London fond birjalari]]da sotiladi. Kapitalizatsiya 2007-yil iyul oyi oʻrtalarida – $115,3 mlrdni tashkil etdi.
Bosh boshqaruvchi – Steve Jobs.

== Faoliyati ==

Kompaniya oʻzining bir qism mahsulotlarini oʻziga tegishli doʻkonlar tizimi orqali koʻtara sotadi. ([[AQSH]], [[Kanada]], [[Yaponiya]] va [[Buyuk Britaniya]] da 147 ta doʻkoniga ega). „Apple“ 2005-yil 24-sentyabr moliyaviy yil yakunlariga koʻra oʻz doʻkonlaridan $2.35 mlrd daromad olgan, bu uning yillik savdo hajmining 17 % ni tashkil etadi.

Apple oʻzining mustaqil xizmat koʻrsatish markazlari dasturini (IRP) 200 dan ortiq mamlakatlarda, shu jumladan, [[Oʻzbekiston]]da ham ishga tushiradi. Dastur bosqichma-bosqich kengaytiriladi – Oʻzbekiston esa ikkinchi bosqichda qamrab olinadi. Mamlakatdagi xizmat koʻrsatish markazlari 2021-yilning oxirida IRP sifatida roʻyxatdan oʻtish uchun ariza berishi mumkin boʻladi<ref>{{veb manbasi
|url= https://bugun.uz/2021/03/30/apple-2021-jil-ohiriga-qadar-ozbekistonda-mustaqil-hizmat-korsatish-markazlari-dasturini-ishga-tushiradi
|title= Apple 2021 йил охирига қадар Ўзбекистонда мустақил хизмат кўрсатиш марказлари дастурини ишга туширади
|author= 
|website= Bugun.uz
|accessdate= 30-03-2021
|arxivsana= 2021-08-11
|arxivurl= https://web.archive.org/web/20210811100411/https://bugun.uz/2021/03/30/apple-2021-jil-ohiriga-qadar-ozbekistonda-mustaqil-hizmat-korsatish-markazlari-dasturini-ishga-tushiradi
}}</ref>.

== Mahsulotlari ==
[[File:MacBook Air .jpg|thumb|MacBook Air M1]]
Hozirgi kunda [[Macintosh]] kompyuterlaridan tashqari ([[MacPro]], [[iMac]] va [[Mac mini]] modellari, noutbuklar : [[MacBook]] va [[MacBook Pro]], [[Xseve server]] ishlab chiqarish) shuningdek ularga dasturiy taʼminoti ([[Mac OS X]], [[iLife]],[[Final Cut]], [[Aperture multimediya paketlari]] va boshqalar) ishlab chiqaradi. Apple [[iPod]] pleyerlari ishlab chiqaradi, shuningdek iTunes onlayn doʻkoni orqali raqamli audio va videoyozishlarni sotish bilan ham shugʻullanadi. [[Apple Cinema Display]] deb nomlanuvchi professional kompyuter displeylarini ham ishlab chiqaradi.

2006-yil yanvar oyidan boshlab „Apple“ kompaniyasi [[Intel]] prosessorli kompyuterlar ishlab chiqara boshladi.

2007-yil 21-mart dan boshlab „Apple“ [[Yuqori aniqlikdagi televideniye|HDTV]] video formatda ishlovchi [[Apple TV]]multimediya pleyerlarni ishlab chiqara boshladi.

[[File:IPhone First Generation.jpg|thumb|iPhone]]
2007-yil 29-iyundan „Apple“ yangicha boshqarish usuli Multi – Touch ga asoslangan [[iPhone]] yangi telefonini sotishni boshladi.

'''[http://ru.wikipedia.org/wiki/IPhone_5 IPhone] – Yangi iPhone 5'''<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/IPhone IPhone] – Mobil telefon<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/IPad IPad] – Planshet Kompyuter<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/IPod_classic IPod_classic], [http://ru.wikipedia.org/wiki/IPod_shuffle IPod_shuffle], [http://ru.wikipedia.org/wiki/IPod_nano IPod_nano] va [http://ru.wikipedia.org/wiki/IPod_touch IPod_touch] – Multimedia Pleyer<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/MacBook_Pro MacBook_Pro] – Professional Notebook, 2006<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/MacBook_Air MacBook_Air] – yupqa Notebook, 2008<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/Mac_mini Mac_mini] – Shaxsiy kompyuter, 2005<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/IMac IMac] – Kompyuter Hammasi birda (Monitor, Sistemni blok)<br />
[http://ru.wikipedia.org/wiki/Mac_Pro Mac_Pro] – Stol ustida Kompyuter<br />
[http://ru.wikipedia.org/w/index.php?title=Thunderbolt_Display&action=edit&redlink=1 Thunderbolt_Display] – Kompyuter Monitorlari

== Faoliyati koʻrsatkichlari ==

Umumiy ishchilari soni – 14.8 ming kishi (24-sentyabr 2005)
2006 moliyaviy yilda (31-sentyabr 2006-yilda tugagan) Apple ning sotuvlari natijasi – $19.3 mlrdni tashkil etgan.

== Apple Rossiyada ==

Kompaniyaning Rossiyadagi biznes hamkorlari bu – [[Apple IMC Russia]], „[[MakSentr]]“ va „[[Deep apple]]“ hisoblanadi.
2006 moliyaviy yil yakunlariga koʻra „Apple“ ning Rossiyadagi sotuvlari $69 mln ni tashkil etgan."Apple IMC Russia" menejerlari fikriga koʻra ushbu mavsumda Rossiyada 240 ming dona iPod audio pleyerlari sotilgan.

== Qiziqarli faktlar ==

* Yangi kompaniyaga nom tanlash uchun uch oy intilishlardan soʻng, kompaniya asoschilaridan biri [[Steve Jobs]] oʻz hamkasblariga shunday ultimatum qoʻyadi:"Men kompaniyani „Apple“ ({{lang-uz|„“Olma”“}}) deb nomlayman, agar siz soat beshgacha yahshiroq nom topmasangiz"

* „[[Macintosh]]“ – AQShda sotilgan olma navining nomi, Jobsning yaxshi koʻrgan mevasi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* [http://www.apple.com/ Apple Inc.]
* [http://hoovers.com/company-information/--ID__12644--/free-co-factsheet.xhtml Apple Inc. Hoover’s Factsheet] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081014044559/http://www.hoovers.com/company-information/--ID__12644--/free-co-factsheet.xhtml |date=2008-10-14 }}
* [http://finance.google.com/finance?q=AAPL Apple Inc. company profile] – [[Google Finance]]
{{Nasdaq-100}}