Allohning 99 nomi
(Ar-Rashiddan yoʻnaltirildi)
 |
.JPG)
Бу мақолада Аллоҳнинг 99 исми (арабча: أسماء الله الحسنى; ʾасмāʾ аллāҳ ал-Ḥуснā) ва уларнинг мазмуни рўйхат шаклида берилган. Қуръоннинг Аъроф сураси 180-оятида Аллоҳ исмлари ҳақида шундай дейилади:
Аллоҳнинг гўзал исмлари бордир. Бас, уни ўша исмлар билан чорлангиз (ёд этингиз), Унинг исмларида ҳақдан оғиб (ноўрин жойларда уларни қўллайдиган мушрик) кимсаларни тарк қилингиз“
Бу исмлар 99 та. Улар мусулмон илоҳиётида муҳим ўрин тутади. Аллоҳ исмлари кўп дуоларда қўшиб айтилади. Қур’они Каримнинг Ҳашр сурасида (22-24 оятлар) Аллоҳнинг гўзал исмларининг қисқа рўйхати бор: ар Раҳмон, ар-Раҳим, ал-Малик, ал-Қуддус, ас-Салом, ал-Мўмин, ал-Муҳаймин, ал-Азиз, ал-Жаббор, ал-Мутакаббир, ал-Холиқ, ал-Бори’, ал-Мусаввир. Бошқа ҳамма исмлар Қур’они Каримнинг турли жойларида учрайдиган Аллоҳ сифатларидан келиб чиқади ва улар билан боғланган феъллардан ҳосил бўлган. 99 та исм рўйхати Абу Ҳурайра ривоят қилган ҳадисда бор. Ана шу ҳадисга кўра, Муҳаммад (с. а. в) пайғамбар 99 рақамини келтирган. Бошқа ҳадис тўпламларида ҳам Аллоҳ исмлари рўйхати келтирилади:
Исмлар рўйхати ва маъноси
| # | Арабча | Ўқилиши | Қуръони Карим сура ва оятида зикр қилиниши | Таржима ва маънолари |
|---|---|---|---|---|
| 1. | الرحمن | <пҳонос филе="01-ар-раҳман.огг">Ар-Роҳмāн </пҳонос> | Раҳмон сураси (55-сура)нинг биринчи ояти фақат шу исмдан иборат. | Меҳрибон – Улуғ неъматларни берувчи. Бу сифат фақат Аллоҳга хос бўлиб, барчага кофирга ҳам, мўминга ҳам меҳрибон ва неъмат берувчи маъносини англатади. Раҳмон сифатини Аллоҳ таолодан бошқа ҳеч кимга нисбатан ишлатиб бўлмайди. |
| 2. | الرحيم | <пҳонос филе="02-ар-раҳим.огг">Ар-Роҳīм</пҳонос> | Қуръон: Биринчи ва бошқа айрим жойлардан ташқари ҳар бир суранинг бошланишида тилга олинган (Қуръонда жами 114 та сура мавжуд). | Раҳмли – „Роҳийм“ латиф неъматларни берувчи. Бу сифат хосроқ бўлиб, қиёмат куни фақат мўминларга раҳм қилувчи маъносини англатади. Ва Аллоҳдан ўзгаларга, жумладан Пайғамбар алайҳиссаломга нисбатан ҳам ишлатилади. |
| 3. | الملك | <пҳонос филе="03-ал-малик.огг">Ал-Малик</пҳонос> | 59:23, 20:114, 23:116 | Подшо – Барча нарсани эгаси."Малик" ҳақиқий эгадир. Ундан ўзга эга ёқдир. Шунинг учун бандалар фақат унга қул бўладилар. Ҳеч вақтда бир қулга икки хўжайин бўлмайди. Шунинг учун инсонлар ўзларига ўхшаган инсонларга эмас, балки ягона яратганга, ҳақиқий Маликка қул бўлиш лозим. |
| 4. | القدوس | <пҳонос филе="04-ал-қуддус.огг">Ал-Қуддūс </пҳонос> | 59:23, 62:1 | Муқаддас, нуқсонлардан ҳоли – Барча айблардан холи, нолойиқ сифатлардан муназзаҳ, мутлақ муқаддаслик ва мутлақ поклик Аллоҳнинг ўзигагина ҳосдир. |
| 5. | السلام | <пҳонос филе="05-ас-салам.огг">Ас-Салāм</пҳонос> | 59:23 | Офат ва балолардан саломат. Қутқараётган – „Салом“-барча нуқсонлардан саломат. Шунингдек, тинчлик, хотиржамлик ва роҳат берувчи дегани. Аллоҳ „Салом“ сифати ила бандаларга тинчлик, омонлик, хотиржамлик ато қилади. |
| 6. | المؤمن | <пҳонос филе="06-ал-мумин.огг">Ал-Му’мин</пҳонос> | 59:23 | Мўмин-иймон ва омонлик берувчи. |
| 7. | المهيمن | <пҳонос филе="07-ал-муҳаймин.огг">Ал-Муҳаймин</пҳонос> | 59:23 | Ҳамма нарсани қамраб олувчи. Аллоҳ бандаларнинг барча ҳолатларига гувоҳ бўлиб туради. Ундан ҳеч нарса махфий қолмайди. |
| 8. | العزيز | <пҳонос филе="08-ал-азиз.огг">Ал-Азиз </пҳонос> | 3:6, 4:158, 9:40, 48:7, 59:23 | Иззат ва қудрат соҳиби. Улуғ – Барчанинг устидан ғолиб. Ундан бирор нарса ғолиб келолмайди. |
| 9. | الجبار | <пҳонос филе="09-ал-жаббар.огг">Ал-Жаббāр</пҳонос> | 59:23 | Бандаларини ишларини ислоҳ этувчи. Жаббор – олий қадар улуғ, Унинг олдида ҳамма ўзини хор тутади. |
| 10. | المتكبر | <пҳонос филе="10-ал-мутакаббир.огг">Ал-Мутакаббир</пҳонос> | 59:23 | Катталик ярашувчи зот. Мутакаббир – кибриёси ва улуғлиги беҳад. Унинг олдида бошқалар қул бўлиб туради. |
| 11. | الخالق | <пҳонос филе="11-ал-кҳалиқ.огг">Ал-Холиқ</пҳонос> | 6:102, 13:16,[1] 36:81, 39:62, 40:62, 59:24 | Яратувчи, вужудга келтирувчи. Холиқ – Асли ва ўхшаши ёқ нарсанинг ўлчовини мос қилиб яратувчи. Холиқ мутлоқ вужудга келтирувчидир. |
| 12. | البارئ | <пҳонос филе="12-ал-бари.огг">Ал-Бāри'</пҳонос> | 59:24 | Бори' – Йўқдан пайдо қилувчи, вужудга келтирувчи, яратувчи. Бори’нинг вужудга келтиришида тафовут ёқдир. |
| 13. | المصور | <пҳонос филе="13-ал-мусаwwир.огг">Ал-Мусоввир</пҳонос> | 59:24 | Махлуқот ва мавжудотларга суврат ва шакл берувчи. |
| 14. | الغفار | <пҳонос филе="14-ал-гҳаффар.огг">Ал-Ғоффāр</пҳонос> | 20:82, 38:66, 39:5, 40:42, 71:10 | Ғаффор – Кўплаб мағфират қилиб, бандаларнинг айбини ўз фазли ила кечиб юборувчи. бандаларнинг айбу нуқсонлари ва гуноҳу маъсиятларини фош қилмай ёпиб турувчи. |
| 15. | القهار | <пҳонос филе="15-ал-қаҳҳар.огг">Ал-Қоҳҳāр</пҳонос> | 12:39, 13:16, 14:48, 38:65, 39:4, 40:16 | Қаҳҳор – Барча махлуқотларни қабзасида тутиб, уларни ўз ҳукмига юритиб ва қудрати ила бўйсундириб турувчи. |
| 16. | الوهاب | <пҳонос филе="16-ал-wаҳҳаб.огг">Ал-Ваҳҳāб</пҳонос> | 38:9, 38:35 | Ўз неъматларини текин ато этувчи. |
| 17. | الرزاق | <пҳонос филе="17-ар-раззақ.огг">Ар-Роззāқ</пҳонос> | 51:58 | Барча тирик мавжудот ризқини етказиб берувчи. |
| 18. | الفتاح | <пҳонос филе="18-ал-фаттаҳ.огг">Ал-Фаттāҳ</пҳонос> | 34:26 | Ҳукм этувчи, раҳмат ҳазиналарини очувчи. |
| 19. | العليم | <пҳонос филе="19-ал-алим.огг">Ал-'Алīм</пҳонос> | 2:158, 3:92, 4:35, 24:41, 33:40 | Билувчи, доно, илм соҳиби. Бўлган ва бўладиган, аввалги ва охирги, зоҳир ва ботин нарсаларнинг барчасини билувчи. |
| 20. | القابض | <пҳонос филе="20-ал-қабид.огг">Ал-Қобиз</пҳонос> | 2:245 | Кимларнингдир ризқини қиювчи, руҳларни қабз этувчи (олувчи). |
| 21. | الباسط | <пҳонос филе="21-ал-басит.огг">Ал-Бāсит</пҳонос> | 2:245 | Кимларгадир кенг ризқ берувчи, руҳ бахш этувчи. |
| 22. | الخافض | <пҳонос филе="22-ал-кҳафид.огг">Ал-Хофиз</пҳонос> | 56:3; ал-Кафʿамī (1992:38) | Кофирлар мартабасини туширувчи. |
| 23. | الرافع | <пҳонос филе="23-ар-рафи.огг">Ар-Рофи'</пҳонос> | 58:11, 6:83 | Мўминлар мартабасини кўтарувчи. |
| 24. | المعز | <пҳонос филе="24-ал-муизз.огг">Ал-Му’изз</пҳонос> | 3:26 | Кимларнидир азиз, қадрли этувчи. |
| 25. | المذل | <пҳонос филе="25-ал-мудҳилл.огг">Ал-Музилл</пҳонос> | 3:26 | Кимларнидур хору залил қилувчи. |
| 26. | السميع | <пҳонос филе="26-ас-сами.огг">Ас-Самī</пҳонос> | 2:127, 2:256, 8:17, 49:1 | Махфий ва ошкора гап ва шарпаларни, ҳатто дилдан ўтганини ҳам, эшитувчи. |
| 27. | البصير | <пҳонос филе="27-ал-басир.огг">Ал-Басīр</пҳонос> | 4:58, 17:1, 42:11, 42:27 | Ҳамма махфий ва ошкора нарсаларни кўрувчи. |
| 28. | الحكم | <пҳонос филе="28-ал-ҳакам.огг">Ал-Ҳакам</пҳонос> | 22:69 | Қатъий ҳукм этувчи. |
| 29. | العدل | <пҳонос филе="29-ал-адл.огг">Ал-`Адл</пҳонос> | Қуръон эмас, ал-Кафъамийга қаранг (1992:40) | Ўта адолатли. |
| 30. | اللطيف | <пҳонос филе="30-ал-латиф.огг">Ал-Латīф</пҳонос> | 22:63, 31:16, 33:34 | Бандаларига сездирмай ўз лутфу эҳсонини еткасизб берувчи. |
| 31. | الخبير | <пҳонос филе="31-ал-кҳабир.огг">Ал-Хобīр</пҳонос> | 6:18, 17:30, 49:13, 59:18 | Ҳамма махфий ва ошкора ишлардан хабардор[2][3][4][5]. |
| 32. | الحليم | <пҳонос филе="32-ал-ҳалим.огг">Ал-Ҳалīм</пҳонос> | 2:235, 17:44, 22:59, 35:41 | Жазолашга шошмайдиган, ҳилм билан яхшилик қилиб турувчи. |
| 33. | العظيم | <пҳонос филе="33-ал-азим.огг">Ал-'Азīм</пҳонос> | 2:255, 42:4, 56:96 | Азаматли ва улуғ зот. Ақл тасаввур қила олмайдиган даражада азаматли ва улуғ. |
| 34. | الغفور | <пҳонос филе="34-ал-гҳафур.огг">Ал-Ғофūр</пҳонос> | 2:173, 8:69, 16:110, 41:32 | Кўп мағфират қилувчи. |
| 35. | الشكور | <пҳонос филе="35-аш-шакур.огг">Аш-Шакūр</пҳонос> | 35:30, 35:34, 42:23, 64:17 | Ўз амалига кўп савоб берувчи. |
| 36. | العلي | <пҳонос филе="36-ал-али.огг">Ал-'Алийй</пҳонос> | 4:34, 31:30, 42:4, 42:51 34:23 | Мартабаси олийликда бениҳоя. |
| 37. | الكبير | <пҳонос филе="37_ал-кабир.огг">Ал-Кабīр</пҳонос> | 13:9, 22:62, 31:30, 34:23 | Ҳаммадан улуғ. |
| 38. | الحفيظ | <пҳонос филе="38-ал-ҳафиз.огг">Ал-Ҳафīз</пҳонос> | 11-57, 12-55 | Ҳар бир нарсани комил муҳофаза қилувчи. |
| 39. | المقيت | <пҳонос филе="39-ал-муқит.огг">Ал-Муқīт</пҳонос> | 4:85 | Барча моддий ва руҳий ризқларни яратувчи. |
| 40. | الحسيب | <пҳонос филе="40-ал-ҳасиб.огг">Ан-Ҳасīб</пҳонос> | 4:6, 4:86, 33:39 | Ҳисоб қилувчи, кифоя қилувчи. |
| 41. | الجليل | <пҳонос филе="41-ал-жалил.огг">Ал-Жалīл</пҳонос> | Сифатларида улуғликка эга. | |
| 42. | الكريم | <пҳонос филе="42 ал-карим.огг">Ал-Карīм</пҳонос> | 27:40, 82:6 | Саховатли ва карами кенг. Биров сўрамаса ҳам, ҳеч бир эваз олмасдан, нарсаларни ато қилувчи. Қарама-қаршиликдан пок. Карамли ишлар ва хислатлар соҳиби. |
| 43. | الرقيب | <пҳонос филе="43-ар-рақиб.огг">Ар-Роқīб</пҳонос> | 4:1, 5:117 | Доимо кузатиб турувчи. Рақийб – ҳеч бир зарарни ҳам қўймай текшириб турувчи. |
| 44. | المجيب | <пҳонос филе="44-ал-мужиб.огг">Ал-Мужīб</пҳонос> | 11:61 | Дуоларни ижобат қилувчи. |
| 45. | الواسع | <пҳонос филе="45-ал-wаси.огг">Ал-Вāси'</пҳонос> | 2:268, 3:73, 5:54 | Кенг ва кенг қамровли зотдир |
| 46. | الحكيم | <пҳонос филе="46-ал-ҳаким.огг">Ал-Ҳакīм</пҳонос> | 31:27, 46:2, 57:1, 66:2 | Доно |
| 47. | الودود | <пҳонос филе="47-ал-wадуд.огг">Ал-Вадūд</пҳонос> | 11:90, 85:14 | Бандаларини севувчи |
| 48. | المجيد | <пҳонос филе="48-ал-мажид.огг">Ал-Мажīд</пҳонос> | 11:73 | Энг улуғвор |
| 49. | الباعث | <пҳонос филе="49 ал-баитҳ.огг">Ал-Бā'ис</пҳонос> | 22:7 | Ўликларнинг тирилтирувчиси |
| 50. | الشهيد | <пҳонос филе="50-аш-шаҳид.огг">Аш-Шаҳīд</пҳонос> | 4:166, 22:17, 41:53, 48:28 | Ҳар бир нарсага ҳозиру нозир. Барчага шоҳидлик берувчи. |
| 51. | الحق | <пҳонос филе="51-ал-ҳаққ.огг">Ал-Ҳаққ</пҳонос> | 6:62, 22:6, 23:116, 24:25 | Ўзгармас собит зот. Ҳақни юзага чиқарувчи зот. |
| 52. | الوكيل | <пҳонос филе="52-ал-wакил.огг">Ал-Вакīл</пҳонос> | 3:173, 4:171, 28:28, 73:9 | Барчанинг иши унга топширилган зот. |
| 53. | القوى | <пҳонос филе="53-ал-қаwи.огг">Ал-Қоввийй</пҳонос> | 22:74, 42:19, 57:25 | Қувватли зот. |
| 54. | المتين | <пҳонос филе="54-ал-матин.огг">Ал-Матīн</пҳонос> | 51:58 | Матонатли зот. |
| 55. | الولى | <пҳонос филе="55-ал-wали.огг">Ал-Валийй</пҳонос> | 4:45, 7:196, 42:28, 45:19 | Ҳимоя қилувчи дўст, ҳомий ва ёрдамчи |
| 56. | الحميد | <пҳонос филе="56-ал-ҳамид.огг">Ал-Ҳамīд</пҳонос> | 14:8, 31:12, 31:26, 41:42 | Барча мақтовлар ила мақталган зот. |
| 57. | المحصى | <пҳонос филе="57-ал-муҳси.огг">Ал-Муҳси</пҳонос> | 72:28, 78:29 | Барча нарсанинг ҳисобини олган зот. |
| 58. | المبدئ | <пҳонос филе="58-ал-мубди.огг">Ал-Мубди'</пҳонос> | 10:34, 27:64, 29:19, 85:13 | Барча нарсаларни аввал бошдан бор қилган зот. |
| 59. | المعيد | <пҳонос филе="59-ал-муид.огг">Ал-Му'īд</пҳонос> | 10:34, 27:64, 29:19, 85:13 | Йўқ бўлган нарсаларни яна қайтадан бор қилувчи. |
| 60. | المحيى | <пҳонос филе="60-ал-муҳйи.огг">Ал-Муҳйи</пҳонос> | 7:158, 15:23, 30:50, 57:2 | Тирилтирувчи. У зот ўликларни тирилтирувчидир ва бу исмга уларни тирилтиришдан олдин сазовордир. Уни уларни ўлик бўлганларидан кейин жон киритиб тирик қилганидан кейин тирилтирувчи, деб аталганидек, уларни халқ қилишдан олдин, уларга ҳаёт беришидан олдин ҳам, тирилтирувчи, дейилаверади. Худди, халойиқни халқ қилишидан олдин Холиқ бўлганидек. |
| 61. | المميت | <пҳонос филе="61-ал-мумит.огг">Ал-Мумīт</пҳонос> | 3:156, 7:158, 15:23, 57:2 | Ўлдиривчи. Барча жонзотларнинг жонини олувчи. |
| 62. | الحي | <пҳонос филе="62-ал-ҳайй.огг">Ал-Ҳайй</пҳонос> | 2:255, 3:2, 20:111, 25:58, 40:65 | Тирик. У тирикдир, ўлмас. Яъни, Аллоҳнинг ҳаёти абадийдир, ўлим ила йўқ бўлмас. Шунингдек, Аллоҳнинг ҳаёти азалийдир, олдиндан йўқ бўлган эмас. |
| 63. | القيوم | <пҳонос филе="63-ал-қайюм.огг">Ал-Қоййūм</пҳонос> | 2:255, 3:2, 20:111 | Ўз ўзидан қоим бўлган ва бошқаларни қоим қилган зот. |
| 64. | الواجد | <пҳонос филе="64-ал-wажид.огг">Ал-Вāжид</пҳонос> | 38:44 | Топувчи. Хоҳлаган нарсасини топувчи. Бу ишда биров Уни тўса олмайди. |
| 65. | الماجد | <пҳонос филе="65-ал-мажид.огг">Ал-Мāжид</пҳонос> | 85:15, 11:73; ал-Кафʿамī (1992:48) | Мажду шараф соҳиби бўлган зот. |
| 66. | الواحد | <пҳонос филе="66-ал-wаҳид.огг">Ал-Вāҳид</пҳонос> | 13:16, 14:48, 38:65, 39:4 | Ягона. Бита. Бўлинмас. У зот ўз зотида ҳам, сифатларида ҳам ва ишларида ҳам бирдир. |
| 67. | الصمد | <пҳонос филе="67-ал-аҳад.огг">Ал-Аḥад</пҳонос> | 112:1 | Ягона, Бўлинмас. |
| 68. | الصمد | <пҳонос филе="68-ас-самад.огг">Ас-Сомад</пҳонос> | 112:2 | Сомад сифати кўп маъноларни ўз ичига олади:- итоат қилинган улуғ-Усиз ҳеч бир иш битмайди.- ҳеч кимга ҳожати тушмайди, барчанинг ҳожати Унга тушади.- бутун махлуқот битиб тугаса ҳам, Ўзи доим боқийдир ва ҳоказо. |
| 69. | القادر | <пҳонос филе="69-ал-қадир.огг">Ал-Қодир</пҳонос> | 6:65, 46:33, 75:40 | Чексиз қудрат соҳиби. У зот ҳар бир нарсага қодирдир. ҳар бир иш унга осондир. |
| 70. | المقتدر | <пҳонос филе="70-ал-муқтадир.огг"> Ал-Муқтадир</пҳонос> | 18:45, 54:42, 6:65 | Жуда ҳам қудратли. |
| 71. | المقدم | <пҳонос филе="71-ал-муқаддим.огг">Ал-Муқоддим</пҳонос> | 16:61 | Олдинга сурувчи. У зот хоҳлаган шахс ва нарсани хоҳлаганидан олдинга суради. |
| 72. | المؤخر | <пҳонос филе="72-ал-муакҳкҳир.огг">Ал-Му’аххир</пҳонос> | 71:4 | Орқага сурувчи. У зот хоҳлаган шахс ва нарсани хоҳлаганидан орқага суради. |
| 73. | الأول | <пҳонос филе="73-ал-аwwал.огг">Ал-'Аввал</пҳонос> | 57:3 | „Аввал“ – У ҳамма нарсадан аввал, яъни, барча мавжудотлар йўқлигида Аллоҳ бор эди. Мавжудотларни „Аввал“ сифатига эга бўлган Аллоҳ яратди. Яъни, Аллоҳ вужудга келишининг бошланиши йўқдир. |
| 74. | الأخر | <пҳонос филе="74-ал-акҳир.огг">Ал-'Ахир</пҳонос> | 57:3 | „Охир“ – У ҳамма нарса йўқ бўлиб кетганда ҳам Ўзи қолади. |
| 75. | الظاهر | <пҳонос филе="75-аз-заҳир.огг">Аз-Зоҳир</пҳонос> | 57:3 | „Зоҳир“ – Унинг мавжудлиги ошкор, очиқ-ойдиндир. У ҳамма нарсадан зоҳир-устундир. |
| 76. | الباطن | <пҳонос филе="76-ал-батин.огг">Ал-Бāтин</пҳонос> | 57:3 | "Ботин" – У кўзга кўринмайди. Ҳаммадан пинҳон-махфий нарсаларни билиб турувчидир. |
| 77. | الوالي | <пҳонос филе="77-ал-wали.огг">Ал-Вāли</пҳонос> | 13:11 | Ҳар бир нарсага волий – эга бўлган зот. |
| 78. | المتعالي | <пҳонос филе="78-ал-мутаали.огг">Ал-Мутā'али</пҳонос> | 13:9 | Нуқсонлардан юқори турувчи зот. |
| 79. | البر | <пҳонос филе="79-ал-барр.огг">Ал-Барр</пҳонос> | 52:28 | Улуғ яхшилик қилувчи. |
| 80. | التواب | <пҳонос филе="80-ат-таwwаб.огг">Ат-Таввāб</пҳонос> | 2:128, 4:64, 49:12, 110:3 | Бандаларни тавбага йўлловчи ва уларнинг тавбасини кўплаб қабул қилувчи зот. |
| 81. | المنتقم | <пҳонос филе="81-ал-мунтақим.огг">Ал-Мунтақим</пҳонос> | 32:22, 43:41, 44:16 | Золим ва осийлардан интиқом олувчи. |
| 82. | العفو | <пҳонос филе="82-ал-афуw.огг">Ал-Афувв</пҳонос> | 4:43, 4:99, 4:149, 22:60, 58:2 | Афв қилувчи. |
| 83. | الرؤوف | <пҳонос филе="83-ар-рауф.огг">Ар-Рўūф</пҳонос> | 9:117, 57:9, 59:10 | Ўта шафқатли ва меҳрибон. |
| 84. | مالك الملك | <пҳонос филе="84-малик-ул-мулк.огг">Мāлик-ул-Мулк</пҳонос> | 3:26 | Мулк эгаси. Бу дунёдаги ишларни ўзи хоҳлаганича қилади. Унинг қазосини қайтарадиган ва ҳукмини ўзгартирадиган йўқ. |
| 85. | ذو الجلال والإكرام | <пҳонос филе="85-дҳул-жалаал-wал-икраам.огг">Зūл-Жалāли вал’икром</пҳонос> |
55:27, 55:78 | Шараф ва камол эгаси. Карам ва икром эгаси. |
| 86. | المقسط | <пҳонос филе="86-ал-муқсит.огг">Ал-Муқсиţ</пҳонос> | 3:18; ал-Кафʿамī (1992:58ф) | Ўз адолати ила мазлумларга нусрат ва золимларга жазо берувчи. |
| 87. | الجامع} | <пҳонос филе="87-ал-жаме.огг">Ал-Жāми</пҳонос> | 3:9 | Жамловчи. Барча ҳақиқатларни жамловчи. Одамларни қиёмат куни жамловчи. |
| 88. | الغني | <пҳонос филе="88-ал-гҳани.огг">Ал-Ғони</пҳонос> | 39:7, 47:38, 57:24 | Беҳожат. Унинг ҳеч ким ва ҳеч нарсага ҳожати тушмайди. |
| 89. | المغني | <пҳонос филе="89-ал-мугҳни.огг">Ал-Муғни</пҳонос> | 9:28 | Беҳожат қилувчи. У зот Ўз бандаларидан қай бирини хоҳласа беҳожат қилиб қўяди. |
| 90. | المانع | <пҳонос филе="90-ал-мани.огг">Ал-Мāни'</пҳонос> | ал-Кафʿамī (1992:61) | Ман қилувчи. |
| 91. | الضار | <пҳонос филе="91-ад-дарр.огг">Аз-Зорр</пҳонос> | 6:17; ал-Кафʿамī (1992:58) | Зарар қилувчи. Зарарли нарсаларни ҳам яратувчи. |
| 92. | النافع | <пҳонос филе="92-ан-нафи.огг">Ан-Нāфи</пҳонос> | 30:37 | Манфаат берувчи. |
| 93. | النور | <пҳонос филе="93-ан-нур.огг">Ан-Нūр</пҳонос> | 24:35 | Ўз-ўзи ила зоҳир бўлган ва ўзгаларни зоҳир қилган. |
| 94. | الهادي | <пҳонос филе="94-ал-ҳади.огг">Ал-Ҳāди</пҳонос> | 22:54 | Ҳидоят қилувчи. У зот Ўз фазли ила хоҳлаган кимсани ҳидоят қилади. Яъни, Аллоҳ кимни тўғри йўлга ҳидоят қилса, албатта, Ўз хоҳиши ва фазли ила ҳидоят қилади. |
| 95. | البديع | <пҳонос филе="95-ал-бади.огг">Ал-Бадī</пҳонос> | 2:117, 6:101 | Ўхшаши йўқ нарсаларни келтирувчи. |
| 96. | الباقي | <пҳонос филе="96-ал-бақи.огг">Ал-Бāқи</пҳонос> | 55:27; ал-Кафʿамī (1992:64) | Боқий қолувчи. У доимий бордир, унга фонийлик ориз бўлмас. |
| 97. | الوارث | <пҳонос филе="97-ал-wаритҳ.огг">Ал-Вāрис</пҳонос> | 15:23, 57:10 | Мувжудотлар йўқ бўлганда ҳам боқий қолувчи зот. |
| 98. | الرشيد | <пҳонос филе="98-ар-рашид.огг">Ар-Рошīд</пҳонос> | 2-256, 18-17 | Тўғри йўлга иршод қилувчи. |
| 99. | الصبور | <пҳонос филе="99-ас-сабур.огг">Ас-Собур</пҳонос> | 2:153, 3:200, 103:3 | Ўта сабрли. Осийларни азоблашга шошилмайди. |
Ислом тасаввуфи
Тасаввуф илмида Аллоҳнинг 99 та исмлари тасаввуфий „Энг олий ва улуғ исм“ (исму л-ʾАʿẓам - الاسْمُ ٱلْأَعْظَم) га ишора қилувчи анъана бор[6]. Бу „Худонинг энг улуғ исми“ бўлиб „У билан чақирилса (дуо қилинса) ижобат бўладиган зот“ дейилади[7].
Абдуллоҳ ибн Масуд ривоят қилган ҳадисга кўра, Худонинг баъзи исмлари инсониятдан ҳам яширинган[8]. Жавшан Кабирда (бу ерда جَوْشَنُ ٱلْكَبِير- сўзма-сўз таржимаси „Буюк Совут“) Худонинг 1000 дан ортиқ исмлари келтирилган.
Нуфузли сунний тасаввуфшунос Ибн Арабий (1165-йил 26-июл – 1240-йил 16-ноябр) Худонинг исмларини оддий эпитетлар сифатида эмас, балки оламни яратилган ва мумкин бўлган шаклларда ажратиб турадиган ҳақиқий сифатлар сифатида талқин қилган. Бу номлар орқали илоҳий салоҳияти яширин бўлган инсонлар учун очиб бериладиган илоҳий хусусиятлар ана шундай исмларнинг акси бўлишини ўрганиш мумкин. Бироқ, бундай акс эттиришлар чекланган, илоҳий хусусиятлар исмларнинг илоҳий моҳиятига тенг келмайди[9]. Ибн Арабийнинг метафизик таълимоти таъсирида Ҳайдар Амулий фаришталарни Худонинг турли исмларига асосан номлаган. Шунга кўра, асосий фаришталар Аллоҳ таолонинг гўзал исмларининг бир кўринишидир. Ёвуз фаришталар (шаётин) эса Аллоҳ таолонинг улуғ исмларининг димоғдор кўринишидир[10].
Теофорик исмлар
Худонинг арабча исмлари бутун дунё бўйлаб мусулмон маданиятларида, асосан араб тилида сўзлашадиган жамиятларда кенг қўлланиладиган теофорик исмларни шакллантириш учун қўлланади.
Худонинг исмлари унга бағишланганлиги ва уларнинг шахснинг исми сифатида ишлатилиши диний жиҳатдан ноўрин деб ҳисобланганлиги сабабли, теофорик исмлар олдидан абд (عَبْدُ: „қул/хизматкор“) қўшимчасини қўшиш орқали эркаклар исми ҳосил қилинади.
Манбалар
- ↑ „ал-Қуран (القرآن) :: Онлине Қуран Прожеcт :: Транслатион анд Тафсир“. 2009-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 23-октябр.
- ↑ Аллоҳнинг исмлари ва сифатлари
- ↑ „Ҳадитҳ: Боок оф Инвоcатионс - Саҳиҳ ал-Букҳари - Суннаҳ.cом - Сайингс анд Теачингс оф Пропҳет Муҳаммад (صلى الله عليه و سلم)“. суннаҳ.cом. Қаралди: 15-июн 2018-йил.
- ↑ „Ҳадитҳ - Боок оф Оненесс, Униқуэнесс оф Аллаҳ (Таwҳеэд) - Саҳиҳ ал-Букҳари - Суннаҳ.cом - Сайингс анд Теачингс оф Пропҳет Муҳаммад (صلى الله عليه و سلم)“. суннаҳ.cом. Қаралди: 15-июн 2018-йил.
- ↑ Кҳадем, Дҳикру'ллаҳ (1976-йил март). „Баҳá'у'ллáҳ анд Ҳис Мост Ҳолй Шрине“. Баҳá'í Неwс. № 540. 4–5-бет. 20-июн 2017-йилда асл нусхадан архивланди.
{{cите магазине}}: сана киритилиши керак бўлган параметрга берилган қийматни текшириш лозим:|дате=(ёрдам) - ↑ Счиммел, Аннемариэ. Тҳе Мйстерй оф Нумберс. Неw Ёрк, УС: Охфорд Университй Пресс, 1993 — 271-бет. ИСБН 0-19-508919-7.
- ↑ Момен, Моожан. Ислам анд тҳе Баҳá'í Фаитҳ. Георге Роналд, 2000 — 241-бет. ИСБН 978-0-85398-446-7. Тҳе эндноте статес: "Ибн Мáжаҳ, Сунан, 34. (Китáб ад-Ду'á), ч. 9, но. 3856, вол. 2, п. 1267. Сеэ алсо: Ад-Дáримí, Сунан, 23 (Фадаъил ал-Қур'áн), ч. 15, но. 3296, вол. 2, пп. 324–325. Симилар статеменц ин Ши’и традитион инcлуде: Мажлисí, Биҳар ал-Анwар, вол. 26. п. 7.
- ↑ Таймийяҳ, ибн, Тақī ад-Дīн Аҳмад. Тҳе Гоодлй Wорд: ал-Калим ал-Ṭаййиб. Исламиc Техц Соcиэтй, 2003 — 72-бет. ИСБН 1-903682-15-0.
- ↑ Бруcе Лаwренcе Тҳе Қур’ан: А Биограпҳй Атлантиc Боокс Лтд, 02.10.2014 ИСБН 9781782392187 чаптер 8
- ↑ Айман Шиҳадеҳ Суфисм анд Тҳеологй Эдинбургҳ Университй Пресс, 21.11.2007 ИСБН 9780748631346 пп. 54–56