Bahrom posho masjidi
Bahrom posho masjidi (turkcha: Behram Paşa Camii) – Turkiya janubi-sharqidagi Diyorbakir shahrida joylashgan XVI asrga oid Usmoniylar masjidi. Usmoniylar imperiyasi general-gubernatori Bahrom posho tomonidan qurdirilgan.
| Masjid | |
 | |
| Bahrom posho masjidi | |
| Mamlakat |  Turkiya
|
| Shahar | Diyorbakir |
| Joylashuvi | Sur tumani |
| Koordinatalar | 37°54′34″N 40°14′03″E / 37.9094°N 40.2342°E |
| Meʼmoriy uslub | Usmoniylar meʼmorchiligi |
| Meʼmor | Xoʻja Sinon |
| Binokorlik | taxminan 1564/1565-yil—1572/1573-yil |
| Gumbazlar soni | 5 |
| Gumbazlar soni | 5 |
| Minoralar soni | 1 |
| Minoralar soni | 1 |
| Qurilish materiali | oq ohaktosh va qora bazalt |
Tarixi
Masjid general-gubernator Behram posho tomonidan qurdirilgan. U Yaman va Misr general-gubernatori lavozimida xizmat qilgan Qora Shahin Mustafo poshoning oʻgʻli boʻlgan. Bahrom posho Diyorbakirda taxminan 1564–1565 va 1567–1568-yillar oraligʻida yashagan. 1585-yilda vafot etgan va Halabda dafn etilgan[1]. Masjid qurilishi taxminan 1564–1565-yillarda boshlangan va 1572–1573-yilda (hijriy 980) yakunlangan, bu sana kirish portali tepasida oʻyilgan arab yozuvida keltirib oʻtilgan[1]. Qurilish ishlarini nazorat qilgan meʼmorning shaxsi nomaʼlum, biroq qurilish sifatidan kelib chiqqan holda mahalliy ustalardan boʻlmagan taqdirda, Istanbuldan yuborilgan Usmoniylar meʼmorlaridan boʻlishi mumkin[1]. Masjidda Usmoniylar meʼmorchiligi bilan bilan qatorda mahalliy meʼmorchilik elementlaridan foydalanilganligi qurilishga mahalliy tosh teruvchi ustalar va hunarmandlardan iborat jamoaning jalb etilganligini koʻrsatadi[1].
Meʼmorchiligi
Tashqi koʻrinishi
Masjidda favvora ham qurilgan boʻlib, uning piramidasimon tomi ustunlar bilan mustahkamlangan. Masjidning shimoliy jabhasida qora va oq tosh qatlamlari navbatma-navbat qoʻllanilgan. Ikki qavatli ayvon beshta gumbaz bilan qoplangan. Tashqi ayvonni ushlab turgan markaziy ikkita ustun favvoradagi ustunlarga oʻxshash. Ayvonning qolgan ustunlari oq marmardan yasalgan, shimoli-gʻarbiy burchagida bitta minora joylashgan. Masjidning gumbazi oʻn olti qirrali barabanga tayangan va har bir tomonida derazalar mavjud[1].
-
Masjid oldidagi tahorat olinadigan favvora (shodirvon) -
Old ayvon va masjidga kirish qismi -
Ayvon ustunlaridan birining oʻyma detallari -
Masjidning kirish portali o‘yma toshdan ishlangan muqarnasli gumbaz bilan bezatilgan
Ichki qismi
Masjid gumbazining diametri 15.9 metr (52 ft). Qurilishda ishlatilgan plitkalar Diyorbakirda ishlab chiqarilgan deb ishoniladi, ammo ular Iznikda ishlab chiqarilgan plitkalariga juda oʻxshash[1].
Masjid dizayni arxitektura tarixchilari tomonidan yuqori baholangan[1].
Manbalar
Adabiyotlar
- Goodwin, Godfrey. A History of Ottoman Architecture. London: Thames & Hudson, 2003. ISBN 978-0-500-27429-3.
- Kuban, Doğan. Ottoman Architecture. Antique Collectors' Club, 2010. ISBN 9781851496044.
- Necipoğlu, Gülru. The Age of Sinan: Architectural Culture in the Ottoman Empire. Reaktion Books, 2005. ISBN 978-1-86189-253-9.
Havolalar
 |
Vikiomborda „Bahrom posho masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
- Behram Pasha Camii (Wayback Machine saytida 2025-02-01 sanasida arxivlangan), Archnet