Barlos sahifasining manbasini koʻrish

{{Oʻzbek urugʻlari bilgiqutisi
|nomi                = Barlos
|tasvir              =  Timur reconstruction03.jpg
|eni                 =  250px
|izoh                =  Barlos urugʻining vakillaridan biri [[Amir Temur]] ([[Gerasimov]] tomonidan tiklangan yuz koʻrinishi)
|eski nom(lar)i      =  بارلاس-بورجیگین
|muqobil nom(lar)i   =  
|galoguruh           =  
|kelib chiqish uyi   = Borjigin 
|asoschisi           = Qorachor Barlos 
|yashash hududlari   = Markaziy Osiyo 
|mashhur vakillari   = [[Amir Temur]], [[Bobur]]
|soni                =  
|hukmdor unvonlari   = [[amir]], [[xon]], [[podishoh]], [[koʻragon]], [[mirzo]], [[bek]], [[gʻoziy]], [[sulton]], [[shayx]]
|hukmronlik davri    = 1370—1858
}}
'''Barlos (Barulas, Ballos)''' — turkiykirgalar tarkibiga kirgan qabilalardan biri. XIII asr 2-yarmida [[Ili]] daryosi boʻylaridan [[Qashqadaryo vohasi]]ga koʻchishgan. XIV—XV-asrlarda shu [[voha]] aholisining siyosiy, iqtisodiy va madaniy hayotida muhim rol oʻynagan. [[Amir Temur]] barlos qabilasidan boʻlib, sarkarda va viloyat amirlarini asosan shulardan tayinlagan. Barloslarning bir guruhi [[Temuriylar]] va [[Boburiylar]] davrida [[Afgʻoniston]] va [[Hindiston]] hududiga koʻchib oʻtgan. XIX asrda birgina [[Dehli]] shahri atrofida 15 ming barlos yashaganligi tarixiy manbalarda qayd etilgan. Ammo barlos qabilasining asosiy qismi Oʻzbekistonning janubiy hududlarida qolib, [[dehqonchilik]] va [[chorvachilik]] bilan mashgʻul boʻlgan. Barloslar [[oʻzbek tili]]ning [[qorluq-chigil lahjasi]]da soʻzlashgan.

Barloslar Kesh (hozirgi [[Shahrisabz]]) hududini nazorat qilgan va uning barcha nasl-nasabi shu hudud bilan bogʻlangan<ref>{{Kitob manbasi|title=B.F. Manz, The rise and rule of Tamerlan, Cambridge University Press, Cambridge 1989, p. 156–7}}</ref>.  Koʻchmanchi boʻlib qolgan qoʻshni qabilalarning aksariyatidan farqli oʻlaroq, barloslar oʻtroqlashgan qabila edi<ref>{{Kitob manbasi|title=Gérard Chaliand, A Global History of War: From Assyria to the Twenty-First Century, University of California Press, California 2014, p. 151}}</ref>. Oʻrta Osiyoning tub aholisi bilan keng aloqalar tufayli qabila islom dinini hamda arab va fors tillarining kuchli taʼsirida boʻlgan qarluq tarmogʻiga mansub turkiy chagʻatoy tilini<ref>{{Kitob manbasi|title=G. Doerfer, "Chaghatay Archived November 18, 2007, at the Wayback Machine", in Encyclopædia Iranica, Online Edition 2007.}}</ref> qabul qilgan edi.

Barloslarning bir guruhi [[Temuriylar]] va [[Boburiylar]] davrida [[Afgʻoniston]] va [[Hindiston]] hududiga koʻchib oʻtgan. XIX asrda birgina [[Dehli]] shahri atrofida 15 ming barlos yashaganligi tarixiy manbalarda qayd etilgan. Ammo barlos qabilasining asosiy qismi Oʻzbekistonning janubiy hududlarida qolib, [[dehqonchilik]] va [[chorvachilik]] bilan mashgʻul boʻlgan. Barloslar [[oʻzbek tili]]ning [[Qarluq-chigil lahjasi|qarluq-chigil lahjasida]] soʻzlashgan.

== Tarixi ==
Barloslar haqida [[Rashididdin]]ning [[Oltin daftar]] kitobida, „Moʻgʻullarning maxfiy tarixi“ kitobida baʼzi maʼlumotlar uchraydi. Rashididdining fikricha, barloslar nirun moʻgʻullarning [[Borjigin]] urugʻidan tarqalgan. Rashididdinning yozishicha, barlos etnonimi [[Chingizxon]] davridan beri mavjud boʻlib, Chingizxon oʻgʻli [[Chigʻatoy]]ga 4 000 kishilik [[qoʻshin]] ajratganida, ularning koʻpchiligi barlos urugʻidan boʻlgan. Moʻgʻul tilidan tarjima qilinganida ''barlos'' soʻzi ''yoʻgʻon'', ''kuchli'' deb tarjima qilinadi. [[Abulgʻozixon]] fikricha esa, barlos soʻzi ''sarkarda'' degan maʼnoni beradi.

Oʻzbek barloslari yuqori maqomga ega edilar. Ular barlos haqida „mardikorga bormas“ (yaʼni, u kunlik ishchi sifatida ishlashga ketmaydi) deb aytishgan. Sariosiyo viloyatining Oʻrta Koʻruk qishlogʻidan boʻlgan eski oʻzbek Barlos Botir boboning aytishicha, barlosni hech kim mardikorllikka undashi mumkin emas va barloslarning oʻzlari bu ishlarda qatnashishni uyatli deb bilishadi<ref>Karmysheva B. KH. Ocherki etnicheskoy istorii yuzhnykh rayonov Tadzhikistana i Uzbekistana. Moskva, 1976, S. 182.</ref>.

Barlos lahjasi oʻzbek tilining [[Qarluq-chigil lahjasi|qarluq-chigil shevasiga]] tegishli boʻlib, koʻplab xususiyatlari bilan oʻzbek tilining shahar lahjalariga yaqin turadi<ref>Dzhurayev T. Uzbekskiye dialekty Verkhney Kashkadar’i. Tashkent, 1969. S. 74.</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
  <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

== Havolalar ==
* [http://yangidunyo.com/isyonkor/index.php?itemid=15 Oʻzbek qabila va urugʻlari]{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140819090255/http://yangidunyo.com/isyonkor/index.php?itemid=15 |date=2014-08-19 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140819090255/http://yangidunyo.com/isyonkor/index.php?itemid=15 |date=2014-08-19 }}

{{OʻzME}}
{{Oʻzbek urugʻlari}}

[[Turkum:Oʻzbek qabilalari]]
[[Turkum:Oʻzbek urugʻlari]]

{{chala}}