Bekobod sahifasining manbasini koʻrish

{{maʼnolari|Bekobod (maʼnolari)}}
{{Bilgiquti aholi punkti
| oʻzbekcha nomi = Bekobod
| mavqe = shahar
| mamlakat = Oʻzbekiston
| mintaqa turi = Oʻzbekistonning maʼmuriy-hududiy boʻlinishi{{!}}Viloyat
| mintaqa = Toshkent viloyati
| jadvalda mintaqa = 
| tuman turi = 
| tuman = 
| jadvalda tuman = 
| jamoat turi =
| jamoat = 
| jadvalda jamoat = 
| qaram = 
| gerb = 
| bayroq = 
|lat_dir = |lat_deg= 40|lat_min= 13|lat_sec= 13
 |lon_dir = |lon_deg= 69|lon_min= 16|lon_sec= 4
 |CoordAddon = type:city_region:UZ
| CoordScale = 
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 250
| mintaqa xaritasi oʻlchami = 25
| tuman xaritasi oʻlchami = 160
| mamlakat xaritasi = 
| mintaqa xaritasi = 
| tuman xaritasi = 
| ichki bolinishi = 
| rahbar turi = hokim 
| rahbar = Nasrullo Babayev<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Bekobod shahriga yangi hokim tayinlandi |url=https://uzreport.news/society/bekobod-shahriga-yangi-hokim-tayinlandi |accessdate=26-noyabr 2023-yil |agency=Uzreport |date=2022-yil 25-may}}</ref>
| asos solingan = 1899
| ilk eslatilishi = 
| avvalgi nomlari = Xilkovo, Begobod
| qachondan beri = 
| maydon = 0,03
| balandlik turi =
| AP markazi balandligi = 
| iqlim = keskin kontinental
| rasmiy til = Oʻzbekcha
| aholi =  101 292
| sanalgan yil = 2009
| zichlik =
| aglomeratsiya = 
| milliy tarkib = [[oʻzbeklar]], [[qozoqlar]], [[tojiklar]]
| konfessiyaviy tarkib = [[Islom|Musulmonlar]], [[Masihiylik|Xristianlar]] v.h
| etnoxronim = 
| vaqt mintaqasi = +5
| DST = 
| telefon kodi = +99870
| pochta indeksi =
| pochta indekslari = 
| avtomobil kodi = 
| identifikator turi = 
| raqamli identifikator = 
| Commons turkumi = 
| sayt = 
| sayt tili = 
}}
[[Fayl:Kyzyl mazar mausoleum near Bekabad.jpg|thumb|Bekobod yaqinidagi Qizil mozor maqbarasi]]
'''Bekobod''' – [[Toshkent viloyati]]dagi shahar (1954-yildan)<ref name="OʻzME">{{kitob manbasi |title= Bekobod, [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] B harfi B // Bharata |date=2000—2005 |publisher=[[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti]] |location=Toshkent |page=201 — |accessdate=26-noyabr 2023-yil}}</ref>
. Maydoni 0,03 ming km<sup>2</sup>. aholisi 102,0 ming kishini tashkil etadi (2023)<ref name="toshvilstat-aholi">{{veb manbasi |title=Hududlar bo`yicha shahar va qishloq aholisi soni |url=https://www.toshvilstat.uz/uz/?preview=1&option=com_dropfiles&format=&task=frontfile.download&catid=292&id=2695&Itemid=1000000000000 |website=toshvilstat.uz |publisher=Toshkent viloyati statistika boshqarmasi |accessdate=25-noyabr 2023-yil}}</ref>.

Bekobod Oʻzbekistonning muhim sanoat shahri hisoblanadi. Bu yerda yirik poʻlat zavodi va sement zavodi joylashgan. Shuningdek, gʻisht zavodi, goʻsht kombinati, paxta zavodi, koʻplab kichik va oʻrta korxonalar bor<ref name="OʻzME" />. Farhod toʻgʻoni va [[Farhod GES]] shaharning yuqori qismida joylashgan.

[[Fayl:Bekobod_stadioni.jpg|thumb|left|Bekobod shahridagi [[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg stadioni]]]]

== Tarixi ==
Shahar aholi punkti sifatida 1899-yilda „Xilkov“ temir yoʻl stansiyasi qurilishi vaqtida paydo boʻlgan. Xilkov nomi – temir yoʻl qurilishida yetakchilardan biri boʻlgan M. I. Xilkov sharafiga shunday atalgan.

Keyinchalik qishloq yaqin atrofdagi Begovat qishlogʻini oʻziga qoʻshib oldi.

Sovet davrida shahar sement zavodi bilan bogʻliq holda vujudga kelgan<ref name=EB>{{ensiklopediya manbasi|title=Angren|url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/58961/Bekabad|encyclopedia=Encyclopædia Britannica|access-date=22 January 2015}}</ref>. 1942—1944-yillarda shaharda poʻlat zavodi qurilgan<ref name="OʻzSE">{{ensiklopediya manbasi |editor-first = Ibrohim | editor-last = Moʻminov | encyclopedia = Oʻzbek sovet ensiklopediyasi | title = Bekobod | language = uz | year = 1972 | volume = 2 | location = Toshkent | pages = 132 }}</ref>. 1943—1948-yillarda Bekobod yaqinida Farhod toʻgʻoni va Farhod GES qurildi<ref name="OʻzME" /><ref name=EB />. GES Oʻzbekiston uchun elektr energiyasi va sugʻorish suvining asosiy manbai hisoblanadi.

Bekobod 1945-yilda shahar maqomini oldi<ref name="OʻzSE">{{ensiklopediya manbasi |editor-first = Ibrohim | editor-last = Moʻminov | encyclopedia = Oʻzbek sovet ensiklopediyasi | title = Bekobod | language = uz | year = 1972 | volume = 2 | location = Toshkent | pages = 132 }}</ref>. 1964-yilgacha shahar ''Begovat'' nomi bilan mashhur edi<ref name="EL">{{ensiklopediya manbasi | year = 1988 | title = Bekobod | encyclopedia = Ensiklopedik lugʻat | publisher = Oʻzbek sovet ensiklopediyasi | location = Toshkent | language = uz | id = 5-89890-002-0 | pages = 89 | volume = 1}}</ref><ref name="Akademik">{{veb manbasi|title=Bekabad|url=http://dic.academic.ru/dic.nsf/bse/68112/%D0%91%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B4|publisher=Akademik|access-date=22 January 2015|language=ru}}</ref>.

== Geografiyasi ==

[[Toshkent]]dan 189&nbsp;km janubda (avtomobil yoʻli orqali 140&nbsp;km), Dalvarzin choʻlining janubi-sharqida, [[Tojikiston|Tojikiston Respublikasi]] chegarasi yaqinida joylashgan<ref name="OʻzME" />.

Shaharda Bekobod [[temir yoʻl stansiyasi]] bor, [[Xovos]]-[[Qo‘qon]] temir yoʻl liniyasi oʻtadi. Koʻp sonli kanallar, avtomobil va temir yoʻllar shaharni alohida kichik dahalarga ajratadi. Sirdaryoning har ikkala sohilida, shimoli-sharq va janubi-sharqdan togʻ tizmalari bilan oʻralgan. Iqlimi keskin kontinental. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 28 – 30°, yanvarniki −2, −3°. Yiliga 300&nbsp;mm dan ziyod yogʻin tushadi<ref name="OʻzME" />.

Bekobodda [[Tojikiston]]ning [[Sugʻd (viloyat)|Sugʻd viloyati]] bilan chegara oʻtadi, viloyatning maʼmuriy-markazi [[Xoʻjand]]dan 33&nbsp;km sharqda joylashgan.

Bekobod yaqinidan Dalvarzin va Doʻstlik kanallari boshlanadi.

== Aholisi ==
2023-yil 1-yanvar holatiga koʻra, Bekobodda 102 000 kishi istiqomat qiladi<ref name="toshvilstat-aholi" />. Aholisi, asosan, oʻzbeklar; shuningdek rus, tatar, koreys, qozoq, tojik va boshqa ham yashaydi.

{{Historical populations
|percentages=pagr
|source=<ref name="OʻzME"/><ref name="toshvilstat-aholi" /><ref name="OʻzSE"/><ref name="EL"/><ref name="Akademik"/><ref name="Goroda.uz">{{veb manbasi|title=Bekabad City|url=http://goroda.uz/%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4-%D0%B1%D0%B5%D0%BA%D0%B0%D0%B1%D0%B0%D0%B4-%D1%82%D0%B0%D1%88%D0%BA%D0%B5%D0%BD%D1%81%D0%BA%D0%B0%D1%8F-%D0%BE%D0%B1%D0%BB%D0%B0%D1%81%D1%82%D1%8C/|publisher=Goroda.uz|access-date=22 January 2015|language=ru|archive-url=https://web.archive.org/web/20150120140534/http://goroda.uz/%d0%b3%d0%be%d1%80%d0%be%d0%b4-%d0%b1%d0%b5%d0%ba%d0%b0%d0%b1%d0%b0%d0%b4-%d1%82%d0%b0%d1%88%d0%ba%d0%b5%d0%bd%d1%81%d0%ba%d0%b0%d1%8f-%d0%be%d0%b1%d0%bb%d0%b0%d1%81%d1%82%d1%8c/|archive-date=20 January 2015|url-status=dead}}</ref>
|1959|40000
|1970|58000
|1982|73000
|2000|84400
|2009|101292
|2023|102000
|}}

== Iqtisodiyoti va sanoati ==

Bekobod Oʻzbekistonning muhim sanoat shahri hisoblanadi. Bu yerda yirik poʻlat zavodi va sement zavodi joylashgan. Shuningdek, gʻisht zavodi, goʻsht kombinati, paxta zavodi, koʻplab kichik va oʻrta korxonalar bor<ref name="OʻzME" />. Farhod toʻgʻoni va [[Farhod GES]] shaharning yuqori qismida joylashgan<ref>{{ensiklopediya manbasi | year = 2000–2005 | title = Farhod gidrouzeli | encyclopedia = Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi | location = Toshkent | language = uz }}</ref>.

1929-yil 26-iyunda [[Bekobod sement kombinati]] qurildi<ref name="OʻzME" />. Hozir „Bekobodsement“ AJ tomonidan egalik qilinadigan zavod sement va shifer ishlab chiqaradi. Yiliga 700 000 tonna sement ishlab chiqaradi.

1942-yil metallurgiya zavodi qurila boshladi. Oʻrta Osiyodagi bu yagona qora metallurgiya markazi 1944-yil dastlabki poʻlat va 1946-yil birinchi prokat berdi. Hozir [[Oʻzbekiston metallurgiya kombinati aksiyadorlik birlashmasi|Oʻzmetkombinat]] nomi bilan ataladigan kompaniya yiliga 750 000 tonna poʻlat ishlab chiqarish quvvatiga ega<ref name="OʻzME" />.

Ilgari zavod Markaziy Osiyoning barcha respublikalaridan kelayotgan metallolomlarni qayta ishlagan. 2008-yilgacha direktor Aleksandr Farmanov edi.

Shahar chegarasida, Sirdaryodagi suv ombordan tortilgan derivatsiya kanalining 11 kilometrida Farhod GES joylashgan. Meʼmori Iosif Yuliyevich Karakis.

Shaharda temir-beton buyumlari zavodi va sement, shifer, asbest-sement quvurlari, sugʻorish laganlar, gʻisht, ohak, shagʻal, qum va boshqalar ishlab chiqaradigan boshqa qurilish sanoati korxonalari ham joylashgan. Yengil va oziq-ovqat sanoati korxonalari, paxtani qayta ishlash zavodi ham bor<ref name="OʻzME" />.

== Infratuzilmasi ==

Shaharda 2 ta futbol klubi – „[[Metallurg Bekobod|Metallurg]]“ va „Sementchi“ bor. 2015-yil sentyabrda 15 000 muxlisni sigʻdira oladigan yangi [[Metallurg (Stadion, Bekobod)|„Metallurg“ stadioni]] ochildi.

2010-yil 14-avgustda rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtgan istirohat bogʻi hududida „Yoshlik“ sport majmuasi va suzish havzasi qurilgan.

== Madaniy hayoti ==
2000-yil holatida Bekobodda industriya texnikumi, tibbiyot bilim yurti, 17 umumiy taʼlim maktabi, 2 musiqa va sport maktablari, 11 ommaviy kutubxona, 1 klub, 4 madaniyat uyi, metallurgiya madaniyat saroyi. muzey, 7 kasalxona bor<ref name="OʻzME" />.

2006-yil Bekoboddagi 16-maktab Oʻzbekistondagi eng yaxshi maktab deb topildi<ref>{{veb manbasi |url = http://www.ut.uz/rus/obrazovani/opredelena_luchshaya_shkola_strani.mgr |title = Малика Файзиева «Определена лучшая школа страны»//Сайт информагентства «Uzbekistan Today»  |archiveurl = https://web.archive.org/web/20100327134423/http://www.ut.uz/rus/obrazovani/opredelena_luchshaya_shkola_strani.mgr |archivedate = 2010-03-27 }}</ref>.

Shaharda oʻquvchilari shahar va viloyat fan olimpiadalarida faxrli oʻrinlarni egallagan yana bir qator maktablar ham bor.

== Yana qarang ==
* [[Bekobod shamoli]]
* [[Bekobod sement kombinati]]
* [[Metallurg Bekobod]]
* [[Metallurg (Stadion, Bekobod)]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}
<!-- Bot tomonidan yaratildi -->
{{Oʻzbekiston shaharlari}}
{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Toshkent viloyati shaharlari]]
[[Turkum:Bekobod| ]]
[[Turkum:Oʻzbekistonning nomi oʻzgartirilgan aholi punktlari]]
[[Turkum:Sirdaryo boʻyidagi shaharlar]]