Bleuet de France

Fransiyada bleuet de France faxriylar, urush qurbonlari, bevalar va yetimlarning xotirasi va ular bilan birdamlik ramzi boʻlib, Britaniya Hamdoʻstligining remembrancy poppy (koʻknori xotirasi) ramziga oʻxshaydi. 11-noyabr va 8-may kunlari „bleuet de France“ nishonlarining sotilishidan tushgan pul xayriya ishlariga sarflanadi^[1].

Kelib chiqish tarixi

Birinchi jahon urushidagi fransuz askarlari oʻzlarining ramziy koʻk liboslarini kiyib, dam olishmoqda.

Gullar ramzlari izohida Centaurea cyanus (joʻxori) guli noziklik va uyatchanlik maʼnosini anglatadi va xabarning sof, begʻaraz yoki nozik niyatga ega ekanligini koʻrsatadi.

Centaurea cyanus gullari – xuddi koʻknori singari – Gʻarbiy frontning qoʻshinlari tomonidan har kuni otilgan minglab snaryadlardan vayron boʻlgan yerlarda oʻsishda davom etdi. Bu gullar koʻpincha hayot mavjudligining yagona koʻrinib turadigan dalili va xandaqlar loylari orasidagi yagona rangli belgi edi.

Shu bilan bir vaqtda, „bleuets“ atamasi 1897-yilda tugʻilgan va Aisne ikkinchi jangidan oldin harbiy xizmatga chaqirilgan askarlar toifasiga nisbatan ham qoʻllanilgan. Buning asosiy sababi, 1915-yildan keyin fransuz askarlari kiygan „bleu horizon“ (moviy ufq) rangli formasi edi. Koʻpchilik yigirma yoshga toʻlmagan yangi kelganlar tomonidan kiyiladigan forma oʻziga xos xususiyatga ega edi, chunki u Birinchi jahon urushigacha standart formaning bir qismi boʻlgan keksa askarlar kiygan qizil formalardan ajralib turardi^[2].

Urush davom etar ekan, bu atamaning qoʻllanishi oddatiy tusga kiradi va bu nom saqlanib qoladi, chunki yangi kelganlar xandaqda kiyib yurgan kiyimlari faxriy qoʻshinlarning loyga boʻyalgan kiyimlaridan farqli oʻlaroq, hali ham yangi va yorqin rangda edi.

Bu atamaning mashhurligi shundan iborat ediki, tasvir otkritkalar, plakatlar, qoʻshiqlar va sheʼrlarda tilga olinadigan timsollardan biriga aylanib ulgurgan edi:

Les voici les p’tits „Bleuets“			Mana, bu kichkina „Bleuets“
Les Bleuets couleur des cieux			Bu Bluets osmon rangi,
Ils vont jolis, gais et coquets,			Chiroyli, quvnoq, zamonaviy,
Car ils nʼont pas froid aux yeux.			Chunki ular qoʻrqmaydilar.
Eng avant parttez joyeux;			Xursand boʻling, oldinga boring
Partez, amis, au revoir!			Davom eting, doʻstlarim, uzoq davom eting!
Salut à vous, les petits „bleus“,			Sizga omad, kichik „koʻklar“
Petits „bleuets“, vous notre espoir!			Kichkina „blueets“, siz bizning umidimizsiz!

– Alphonse Bourgoin, Bleuets de France dan, 1916-yil^[3]

Belgining kelib chiqishi 1916-yilga toʻgʻri keladi. U Les Invalides bosh hamshirasi Suzanne Lenhardt va Charlotte Malleterre tomonidan yaratilgan. Lenhardt 1915-yilda oʻldirilgan mustamlaka davlat piyodalari kapitanining bevasi boʻlsa, Malleterre esa general Gustav Léon Nioxning singlisi va general Gabriel Malleterrening rafiqasi edi. Ularning ikkalasi ham urush yaradorlarining azob-uqubatlaridan taʼsirlanib, ularga maʼlum bir faoliyat turi yordamida moddiy taʼminot berilshi kerak deb hisoblaydlar. Shunday qilib, qogʻozdan Centaurea cyanus guli koʻrinishidagi nishonlarni yasaydigan ustaxonalar tashkil etishadi. Bu nishonlar aholiga sotilgan va yigʻilgan pullar frontdagi askarlarga ozgina boʻlsa ham yorda sifatida yuborilgan^[4]. Bu noshonlar askarlarning mehnat orqali asta-sekinlik bilan boʻlsa-da tiklanishiga yordam berish ramziga aylangan.

1920-yil 15-sentyabrda Mutiles de France prezidenti Luis Fontenaille, bleuetni Frasiya himoyasi uchun jon fido qilganlarning abadiy ramzi sifatida belgilashni taklif qiladi. Bu FIDAC (Interalliee des Anciens Combattants federatsiyasi) tomonidan qoʻllab-quvvatlandi.

1928-yilda Fransiya Prezidenti Gaston Doumergue bleuet savdosiga homiylik qilganidan soʻng, savdo asta-sekin butun mamlakat boʻylab tarqaladi. 1934-yil 11-noyabrga kelib 128,000 dona bleuetlar sotilgan. 1935-yildan boshlab Fransiya hukumati Xotira kunida bleuetlarni sotishni rasmiylashtiradigan boʻlgan.

Galereya

Bleuet ramzi olingan gul tasviri
Bleuet de France markasi
Bleuet ramzi tushirilgan yevro tangasi
Orleandagi bleuet ramzi tushirilgan buyumlar
Orleandagi monument

Yana qarang

Poilu

Manbalar

↑ ONAC. „Présentation du Bleuet de France“. 2021-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 4-sentyabr.
↑ Marival. „Des bleuets par milliers…“ (fr). La lettre du Chemin des Dames n° 12 (2007-yil 1-noyabr). 2013-yil 11-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 5-may.
↑ Bourgoin, Alphonse „Bleuets de France“, . Chansons et poèmes de guerre. Paris: Bloud et Gay, 1916.
↑ „Guerre 14 18 en Alsace – Le symbole du bleuet.“ (fr). alsace1418.fr (2009-yil 25-dekabr). Qaraldi: 2016-yil 3-noyabr.

Adabiyotlar

Lindecker, Jacques. Les Bleuets de l'Espoir. Éditions Nathan, 1999. ISBN 2092824805.
Rouaud, Jean. Les Champs d'honneur. Éditions de Minuit, 1990. ISBN 2707313475.
Japrisot, Sébastien. Un long dimanche de fiançailles. Denoël, 1991. ISBN 2207236102.

Havolalar

Rasmiy veb-sayt (fransuz)

[1] ONAC. „Présentation du Bleuet de France“. 2021-yil 20-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 4-sentyabr.

[2] Marival. „Des bleuets par milliers…“ (fr). La lettre du Chemin des Dames n° 12 (2007-yil 1-noyabr). 2013-yil 11-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2013-yil 5-may.

[3] Bourgoin, Alphonse „Bleuets de France“, . Chansons et poèmes de guerre. Paris: Bloud et Gay, 1916.

[4] „Guerre 14 18 en Alsace – Le symbole du bleuet.“ (fr). alsace1418.fr (2009-yil 25-dekabr). Qaraldi: 2016-yil 3-noyabr.

[1]

[2]

[3]

[4]