Ziyosfera

Boris Lisunov

Boris Pavlovich Lisunov (1898 yil 19-avgust - 1946 yil 3-noyabr) - sovet aviakonstruktori, polkovnik-muhandis, Li-2 samolyotini ishlab chiqarish tashkilotchisi (uning nomi bilan atalgan).

Boris Pavlovich Lisunov
Fayl:Boris Pavlovich Lisunov.jpg
Shaxsiy maʼlumotlari
Tavalludi 19-avgust 1898-yil
Durnovskaya, SSRI
Vafoti 3-noyabr 1946-yil(1946-11-03)
(48 yoshda)
Moskva
Mukofotlari
Unvoni polkovnik

Tarjimai holi

1898 yil 19-avgustda Astraxan viloyatining Enotaev tumanidagi Durnovskaya qishlogʻida (hozirgi Narimanovskiy tumani, Rassvet qishlogʻi) kazak yuzboshi oilasida tugʻilgan. 1918-yilda Saratov 2-sonli erkaklar gimnaziyasining 8-sinfini tamomlagan. N.E. Jukovskiy nomidagi Harbiy havo muhandislik akademiyasini 1926-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan. Uning hamkasbi samolyot dizayneri Sergey Vladimirovich Ilyushin edi, Lisunov keyinchalik u bilan birga ishladi va oilalar bilan doʻstlashdi. 1926 yildan Ultimatum otryadida muhandis-mexanik sifatida xizmat qildi. U Xarkov aviatsiya zavodining bosh muhandisi boʻlib ishlagan, u yerda taniqli sovet uchuvchisi Valeriy Chkalov bilan tanishgan. 1938 yil 27-yanvarda u Moskva chekkasidagi Ximki shahridagi 84-sonli samolyot zavodining texnik direktori etib tayinlanadi[1][2]. 1941-yil 11-sentyabrda front chizigʻining yaqinlashib qolganligi munosabati bilan samolyot zavodini Toshkentga evakuatsiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi. Lisunov boshchiligida zavod butunlay Toshkentga koʻchiriladi, yangi joyda (TAPOiCH) qayta tiklanadi va front ehtiyojlari uchun samolyotlar yetkazib bera boshlaydi[3].

Toshkentda Lisunovning salomatligi yomonlashib, yurak xurujiga uchraydi. 1946-yil fevralida B.P. Lisunov Moskvaga Aviatsiya sanoati xalq komissarligining 10-bosh boshqarmasining bosh texnologi lavozimiga chaqirildi. 1946 yil 3-noyabrda Moskvada 48 yoshida vafot etadi[4]. Donskoy qabristoniga dafn etilgan.

Li-2

Asosiy maqola: Li-2

Li-2, Minsk-Borovaya

1936 yil sentyabr oyida Lisunov SSSRda ishlab chiqarish litsenziyasini olish uchun Duglas DC-3 samolyotini loyihalash va yigʻish texnologiyasini oʻrganish uchun AQShga uzoq muddatli xizmat safarga yuboriladi. 1937-yilda Vladimir Myasishchev hibsga olinganidan soʻng, SSSRda "Duglas" ishlab chiqarishni moslashtirish loyihasini boshqarish avval A.A. Senkovga (PS-84 samolyoti), keyinroq B.P. Lisunovga (Li-2) topshiriladi. Samolyot SSSRda amaldagi texnologik standartlarni hisobga olgan holda dyuymli tizimdan metrik tizimga aylantirildi va yangi mahalliy dvigatellariga ega boʻldi, ular ham Amerika modellarining mahalliy moslashuvi edi. Sovet modifikatsiyasi DC-3 - Li-2 turli maqsadlar uchun 14000 ga yaqin samolyotlar ishlab chiqarildi va 1940-yillarda aviatsiyada deyarli 40 yil xizmat qilgan mamlakatdagi eng yirik fuqarolik samolyotiga aylandi[5].

Xotira

  • Toshkentda bir koʻcha Toshkent avtomobil halqa yoʻlidan boshlab Slonima va Alimkent koʻchalari kesishmasigacha Lisunov nomidagi koʻcha edi. 2009-yilda Lisunov koʻchasi Qorasuv koʻchasi deb oʻzgartirildi[6].
  • Shuningdek, Toshkentda toʻrt kvartaldan iborat Lisunov dahasi bor edi. Biroq, xuddi shu nomdagi koʻcha singari, 2009-yilda u ham Aviasozlar dahasi deb qayta nomlandi.
  • Lisunovlar oilasi arxivi Astraxan viloyati davlat arxivida saqlanadi[7]
  • Rassvet oʻrta maktabida B.P. Lisunovning hayoti yoʻliga bagʻishlangan esdalik stendi mavjud[4].

Mukofotlari

Yana qarang

Manbalar

  1. ↑ „Лисунов Борис Павлович (1898—1946) — Отечественные бомбардировщики 1945—2000“. 2012-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2011-yil 20-avgust.
  2. ↑ Газиев, Радик. „Авиаконструктор Б. П. Лисунов. К 120-летию со дня его рождения“ (2018-yil 10-dekabr).
  3. ↑ Горбунов Николай Петрович. „Штрихи к биографии авиаконструктора Б.П.Лисунова“. Вестник Астраханского казачьего войска (8 мая 1997).
  4. ↑ 4,0 4,1 Торопицын В.Л. Лисунов Борис Павлович (1898-1946), потомственный казак, авиаинженер-полковник, организатор серийного производства самолета ЛИ-2 // V-e Бирюковские чтения: Материалы Бирюковских чтений (13 сентября 2013 года). — Астрахань: Государственное предприятие Астраханской области «Издательско-полиграфический комплекс «Волга», 2013. - с.. — 2013. — ISBN 978-5-98066-145-8.
  5. ↑ Л.Л.Селяков. Тернистый путь в никуда. Записки авиаконструктора. - М.: 4 - филиал Воениздата, М. 1997 г. - 256 с., ил., гр.
  6. ↑ Очередная порция переименований ташкентских улиц и массивов. Комментарии : LiveInternet — Российский Сервис Онлайн-Дневников[sayt ishlamaydi]Andoza:Недоступная ссылка
  7. ↑ „Архив семьи Лисуновых“. Государственных архив Астраханской области. 2019-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2021-yil 2-noyabr. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Boris_Lisunov" dan olindi