Charles Stoddart sahifasining manbasini koʻrish

{{Harbiy arbob bilgiqutisi|ism=Charles Stoddart|tugʻilgan_sanasi=1806-yil 23-iyul|tugʻilgan_joyi=[[Ipswich]], [[Buyuk Britaniya]]|vafot_sanasi=1842-yil 17-iyun|vafot_joyi=[[Buxoro]], [[Buxoro xonligi]]|unvoni=leytenant}}
[[Fayl:Charles_Stoddart.jpg|thumb| Charles Stoddart]]
[[Fayl:Ark_Bukhara.jpg|thumb| Buxorodagi Ark qal’asi]]
'''Charles Stoddart''' ([[1806|1806-yil]] [[23-iyul|iyul]] [[Ipswich]] – [[1842|1842-yil]] [[17-iyun]], [[Buxoro]]) — ingliz [[Ofitser|zobiti]] va [[Diplomat|diplomati]].

== Hayoti ==
Stoddart 1806-yil 23-iyul oyida Ipswichda, mayor Stephen Stoddart va Kahtrine Randal oilasida tugʻilgan. Otasi 1812-yilda avtohalokatda vafot etgan.

1823-yil 15-martda Qirollik shtablari korpusiga ikkinchi leytenant sifatida qoʻshilgan. 1826-yil 9-fevralda leytenant unvoniga koʻtarilgan<ref name="National Biography 1900">Dictionary of National Biography, 1885-1900, Volume 54, 396, voce a cura di Stephen Edward Wheeler</ref>. 1834-yil 7-fevralda yarim maoshga kapitan etib tayinlangan. 1833-yildan 1835-yilgacha Qirollik birlashgan xizmat koʻrsatish instituti va qurilish muhandislari institutida xizmat qilgan. Keyin 1835-yilda Britaniya elchisi Henry Ellisning ''harbiy kotibi'' sifatida Forsga kelgan<ref name="National Biography 1900"/>.

Bu yerda 1837-yilda [[Hirot|Hirotni]] qamal qilishda Muhammadshohga hamrohlik qilgan, ammo 1838-yilning iyunida shohni tark etgan. 1838-yilning iyulidayoq qaytib, Muhammadshohga qamalning davom etishi Britaniyaning urush eʼlon qilishiga olib kelishi haqidagi xabarni yetkazadi. Britaniya qoʻshinlari [[Fors koʻrfazi|Fors koʻrfaziga]] yetib kelgani haqida xabar kelganda, qamal toʻxtaydi.

1837-yil 2-iyunda Stoddart mahalliy podpolkovnik etib tayinlangan va forslar ketganidan keyin Hirotning ingliz himoyachisi Eldred Pottinger bilan uchrashgan. Oradan ko‘p o‘tmay amir Nasrulloxon bilan rus asirlarini ozod qilish bo‘yicha muzokaralar olib borish va iloji bo‘lsa, do‘stlik shartnomasini tuzish uchun [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligiga]] jo‘nadi.

Stoddart 1838-yil 17-dekabr Buxoroga yetib kelgan va toʻrt kundan keyin hibsga olingan. Buning uchun turli sabablar keltiriladi. Aytishlaricha, taʼzim qilishga majbur bo‘lganida otdan tushmagan, saroy aʼyonini urgan, qilichini sug‘urmagan. Keyingi oylarda butunlay boshqacha sharoitlarda hibsda qolgan<ref>Peter Hopkirk, ''Il Grande Gioco. I servizi segreti in Asia centrale'', pp. 250, 267 e 269</ref>.

[[Xiva xonligi|Xiva]] va [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqonda]] boʻlganidan soʻng, Rossiyaning Oʻrta Osiyodagi yurishlariga qarshi ittifoq tuzishga yoki hech boʻlmaganda quldorlikni yoʻq qilishga harakat qilgan kapitan [[Artur Konolli|Arthur Conolly]] 1841-yilning oktyabrida Buxoroga yetib kelgan<ref>Peter Hopkirk: ''The Great Game. On Secret Service in High Asia.'' London 1990. S. 233-234.</ref> Conolly Buxoroga bormaslik haqida ogohlantirilgan, lekin Stoddartni diplomatik missiyasidan tashqari ozod qilinishiga umid qilgan edi. Avvaliga Conolly mehr bilan kutib olingan. Ammo amir qirolicha [[Victoria|Viktoriaga]] yuborilgan maktubga javob olmaganida, oʻzini beqadr his qilgan yoki Conollyni firibgar deb oʻylagan. Nihoyat, Buyuk Britaniya [[Birinchi ingliz-afgʻon urushlari|Birinchi ingliz-afgʻon urushida]] general-mayor Willam Elphinstone [[Birinchi ingliz-afgʻon urushlari|harbiy halokatga]] uchragach, amir ikki mahbusni qatl etishga qaror qilgan<ref>Peter Hopkirk: ''The Great Game. On Secret Service in High Asia.'' London 1990. S. 236, 278.</ref>.

1842-yil 17-iyunda Stoddart va Conolly qal’a oldidagi maydonda [[Josuslik|aygʻoqchilikda]] ayblanib, boshlari tanasidan judo etilgan.

== Yana qarang ==

* [[Katta oʻyin (siyosat)|Katta oʻyin]]

== Manbalar ==
<references />
{{Tashqi havolalar}}
[[Turkum:1842-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1806-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Buyuk Britaniya kishilari]]
[[Turkum:Buxoroda vafot etganlar]]