Chrome OS sahifasining manbasini koʻrish

{{Operatsion tizim
|nomi=Chrome OS
|logotip=[[Fayl:Google_Chrome_OS_logo.png|200px]]
|tasvir= 
|caption=Chrome OS 87 ishchi stoli
|ishlab chiquvchi=[[Google]]
|oilasi=[[Linux]] ([[Unix]]simon)<ref name="Chrome OS official ann">{{Veb manbasi |last=Pichai |first=Sundar |date=7-iyul 2009-yil |title=Introducing the Google Chrome OS |url=http://googleblog.blogspot.com/2009/07/introducing-google-chrome-os.html |access-date=11-iyul 2012-yil |website=Official Google Blog |publisher=Google, Inc.}}</ref>
|negizi=Chromium OS
|working_state= Chromebook, Chromebox, Chromebits, Chromebases, Chromeblets kabi qurilmalarga moʻljallangan
|released={{Start date and age|2011|6|15}}
|yozilgan tili=[[C (programming language)|C]], [[C++]], [[Assembly language|assembly]], [[JavaScript]], [[HTML5]], [[Python (programming language)|Python]], [[Rust (programming language)|Rust]]
|supported_platforms=ARM32, ARM64, x86, x86-64
|yangilanish uslub=[[Internet]] orqali
|kernel_type=monolit (Linux yadrosi)<ref name="Chromium OS Kernel Design">{{Veb manbasi|url=https://www.chromium.org/chromium-os/chromiumos-design-docs/chromium-os-kernel|title=Kernel Design: Background, Upgrades|access-date=7-sentabr 2011-yil}}</ref>
|interfeys=[[Google Chrome]]
|negiz kodi= yopiq kodli hamda ochiq manbali komponentlar bilan
|sayt=https://www.google.com/chromebook/chrome-os/
}}
'''Chrome OS''' — [[Google]] tomonidan ishlab chiqilgan ARM yoki x86 protsessorli qurilmalar uchun moʻljallangan [[operatsion tizim]]<ref name="intro">{{Veb manbasi|author=Sundar Pichai, Linus Upson.|date=7 июля 2009|url=http://googleblog.blogspot.com/2009/07/introducing-google-chrome-os.html|title=Introducing the Google Chrome{{nbsp}}OS|publisher=Ofitsialniy blog Google|accessdate=11 iyulya 2009|language=en|archiveurl=https://www.webcitation.org/66eeFqwDL?url=http://googleblog.blogspot.com/2009/07/introducing-google-chrome-os.html|archivedate=2012-04-03}}</ref>. Google Chrome OS Gentoo [[GNU/Linux]] asosida tuzilgan va [[Google Chrome]] brauzeri standart brauzeridan sifati foydalanadi<ref>[http://www.chromium.org/chromium-os The Chromium Projects: Chromium{{nbsp}}OS]</ref>. Tizimning asosiy kodining koʻp qismi 2009-yil 19-noyabrda Chromium OS loyihasi sifatida chiqarilgan. Google Chrome OS oʻrnatilgan birinchi [[Laptop|noutbuklar]] taqdimoti 2010-yilning ikkinchi yarmida kutilgan edi, lekin ularning chiqarilishi kechiktirildi va 2011-yilning ikkinchi yarmiga qoldirilgan.

Chrome OS Google tomonidan Microsoft ([[Windows]]) va Apple ([[Mac OS]]) oʻrtasida boʻlinadigan shaxsiy kompyuter operatsion tizimi bozorining bir qismini egallash uchun eksperimental harakat sifatida ishlab chiqilgan. Chrome OS Googleʼdan allaqachon mashhur boʻlgan brauzer imkoniyatlarini kengaytirish gʻoyasi asosida ishlab chiqilgan, aslida Googleʼning integratsiyalashgan xizmatlari bilan operatsion tizim-brauzerni taqdim etadi, bu yerda barcha foydalanuvchi maʼlumotlari sinxronlanadi. Internetda va bulutda saqlanadi. Chrome OS odatda netbuklarda ishlash uchun oddiy ochiq manbali Linux <ref>{{Veb manbasi|language=en|url=https://www.zdnet.com/article/the-history-and-future-of-chrome-os/|title=The history and future of Chrome OS|author=Zack Whittaker|work=ZDNet|accessdate=2021-01-24}}</ref> . Uning asosiy isteʼmolchilari Internetda ishlash uchun kompyuterdan foydalanadigan foydalanuvchilar boʻlishi kerak edi <ref>{{Veb manbasi|language=en-US|url=https://www.androidheadlines.com/2019/05/google-chrome-os-entire-history.html|title=From Netbooks To Desktop Replacements - The History Of Chrome OS|work=Android Headlines|date=2019-05-02|accessdate=2021-01-24}}</ref>.

Operatsion tizimning rasmiy taqdimoti birinchi marta 2009-yil 7-iyulda boʻlib oʻtdi<ref>Pichai, Sundar Introducing the Google Chrome OS. Official Google Blog. Google, Inc. (7-iyul 2009-yil).</ref>. Shu bilan birga, Chrome OS shaxsiy kompyuterlarda emas, faqat netbuklarda chiqarilishi eʼlon qilindi<ref>Womack, Brian Google to Challenge Microsoft With Operating System. Bloomberg (8-iyul 2009-yil)</ref>. Garchi operatsion tizim qattiq disklarni qoʻllab-quvvatlasa-da, Google „yuqori ishonchlilik va ishlash“ni taʼminlash uchun Google operatsion tizimdagi bir qism maʼlumotlarni serverlarga joylashni ham koʻzda tutgan. Chrome OS texnik direktori Metall Papakipos operatsion tizim [[Windows 7]]ga qaraganda oltmish barobar qattir diskdan boʻsh joy talab etishini aytdi, muammosiz ishlashi uchun Chrome OS birdan uch gigabaytgacha boʻlgan boʻsh joyni talab qiladi<ref>Mearian, Lucas Google Chrome OS will not support hard-disk drives. Computerworld (19-noyabr 2009-yil)</ref>.

2009-yil 19-noyabrda Google Chromium OS deb nomlangan Chrome OS uchun manba kodini chiqardi. 2009-yil noyabr oyida oʻsha paytda Google vitse-prezidenti boʻlgan Sundar Pichai konferentsiyada operatsion tizimning dastlabki versiyasini namoyish etdi. Konfrensiyada u [[Google Chrome|Chrome brauzeriga]] oʻxshash ish stolini koʻrsatdi, lekin u yerda ilovalar yorliqlari ham bor edi. Matbuot anjumanida, operatsion tizim atigi yetti soniyada ishga tushdi, Pichai ishchi guruh yuklanish vaqtini yanada qisqartirish ustida ishlayotganini eʼlon qildi<ref>Yegulalp, Serdar Google Chrome OS Previewed. InformationWeek (5-dekabr 2009-yil).</ref><ref>Rapoza, Jim REVIEW: Google Chrome OS Developer Edition Provides Intriguing Look at Web-Only Computing. eWeek.com (3-dekabr 2009-yil)</ref>.

2010-yilda Google „Cr-48“ nomli bir qator Chromebookʼlarni sinovdan oʻtkazdi<ref>Casey Chan. Hereʼs the Cr-48, The First Chrome OS Laptop You Can Never Buy. Gizmodo (7 dekabrya 2010)</ref>. Chakana savdo modellarining chiqarilish sanasi 2010-yil oxiridan 2011-yil may oyigacha surildi. Google I/U konferentsiyasida Google yaqin davr ichida [[Acer]] va [[Samsung]] kompaniyalaridan ikkita Chromebook chiqarilishini eʼlon qildi<ref>Lawler, Richard Google unveils Acer Chromebook: $349, 11.6-inches with 6.5-hour battery. Engadget (11 maya 2011)</ref><ref>Hollister, Sean Official: Samsung reveals Chrome OS laptop — the Series 5. Engadget (11 maya 2011).</ref>. Samsung modeli 2011-yil 15-iyunda, Acer esa iyul oʻrtalarida chiqarildi. 2011-yil avgust oyida [[Netflix]] qurilmalardagi filmlar va teleshoularni uzatishga imkon beruvchi video oqim xizmati Chrome OSʼni qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi, Ilgari Netflixʼga kirish Microsoft Silverlight dasturiy platformasi orqali taʼminlangan edi<ref>Richard Lawler. Netflix Watch Instantly streaming now works on ChromeOS, when itʼs working. Engadget (9 avgusta 2011).</ref>.

2012-yilga kelib Chromebooklarga talab osha boshladi va Google yaqin orada Samsung tomonidan ishlab chiqarilgan bir qator qurilmalar chiqarilishini eʼlon qildi<ref>Leo Kelion. Google Chrome OS computers updated with faster processors (29-may, 2012-yil).</ref>. Shuningdek, kompaniya „Samsung Series 3“ning bir qismi sifatida nettop yoki Chromebox va Chrome OSʼni qoʻllab-quvvatlaydigan birinchi shaxsiy kompyuterni chiqardi. Garchi yuqorida tavsiflangan kompyuterlar birinchi avlod Chromebookʼlarga qaraganda tezroq boʻlsa-da, ular oʻsha paytdagi boshqa chiqarilgan qurilmalarga qaraganda yetarlicha kuchli emas edi va netbuk bozoriga koʻproq mos edi. 2012-yil oktyabr oyida Samsung va Google yangi Chromebookʼlarni ancha arzon narxda sota boshladilar (250 [[AQSH dollari]]da). Bu, shuningdek, Samsung Exynos liniyalaridan biri boʻlgan ARM protsessorini qoʻllab-quvvatlaydigan birinchi modellar edi<ref>Nathan Olivarez-Giles. Google Debuts $250 Chromebook. Wired.</ref>. Narxni pasaytirish uchun Google va Samsung qurilmalarning xotira hajmi va ekran oʻlchamlarini ham kamaytirdi. ARM protsessori parraksiz Chromebookʼni chiqarishga imkon berdi. Bundan keyin Acer 199 AQSH dollarlik Intel Celeron protsessori oʻrnatilgan „Chromebook C7“ni chiqardi. Bundan ham past narx uchun Acer SSDʼni oʻrniga qattiq diskni tanladi<ref>Myriam Joire. Acer C7 Chromebook review: Chrome OS on the cheap, but at what cost?.</ref>.

2012-yil aprel oyida Google Chrome OS foydalanuvchi interfeysining birinchi yirik yangilanishini chiqardi, bu oddiy vazifalar paneli bilan bir qatorda „Aura“ deb nomlangan apparat tezlashtirilgan oyna boshqaruvchisini qoʻllab-quvvatladi. Yangilanish bilan Chrome OS brauzer-operatsion tizimi haqidagi dastlabki tushunchasidan voz kechdi va personal kompyuterlarning operatsion tizimiga oʻxshab qoldi<ref>Lardinois, Frederic. Googleʼs Chrome OS Will Soon Look More Like Windows Than A Browser (9-aprel 2012-yil).</ref>. [[Lenovo]] Chromebookʼni talabalar qurilmasi sifatida reklama qildi. 2012-yil iyul oyida Chrome OSʼning yangi 20-versiyasi bilan birga yaqinda ishga tushirilgan [[Google Drive]] bulutli xizmatini qoʻllab-quvvatladi.

Google, oxirgi foydalanuvchilar nuqtayi nazaridan, ushbu operatsion tizimning asosiy xususiyatlari quyidagilar boʻlishini aytdi:
* tezlik: yuklash, Internetga kirish, elektron pochtani qabul qilish va yuborish va hokazo;
* Internet xizmatlari bilan qattiq integratsiya;
* ishning ishonchliligi;
* avtomatik xavfsizlik;
* avtomatik yangilanish;
* oddiylik;
* „<nowiki/>[[Google Play]]<nowiki/>“ va „Android Nougat“ni qoʻllab-quvvatlaydi (2017-yilgi barcha Chromebookʼdan boshlab)
* [[Android]] uslubidagi „moddiy dizayn“;
* Debian GNU/Linux virtual mashinasi.

Chrome OS odatdagi virtual ish stoli (DaaS) va veb-ilovaga (SaaS) masofadan kirish tushunchalarini amaliy amalga oshirish sifatida yaratilgan. Bu foydalanuvchilarga ilovlarni olish (yuklab olish), ilovalarni oʻrnatish va yangilash kabi tizim maʼmuri vazifalarini bajarishga boʻlgan ehtiyojni yoʻq qiladi. Qurilma (netbuk yoki noutbuk)lar yoʻqolsa yoki ishlamay qolsa, barcha maʼlumotlar Google hisobida saqlanishi ushbu operatsion tizimning afzaliklaridan biridir.

Google Chrome OS turli xil qurilmalar uchun operatsion tizim sifatida sotiladi. Xususan kichik netbuklardan tortib to toʻliq hajmli ish stoli tizimigacha, x86 va ARM protsessor arxitekturasini qoʻllab-quvvatlaydi<ref name="intro"/>. Google Chrome OS jamoasi koʻplab texnologik kompaniyalar bilan yuqori sifatli foydalanuvchi tajribasini taʼminlaydigan yangi qurilmalarni loyihalash va ishlab chiqish uchun faoliyat olib boradi. Ular orasida [[Acer]], [[Adobe]], Asus, Freescale Semiconductor, [[Lenovo]], Qualcomm, Texas Instruments, [[Toshiba]]<ref>Sundar Pichai. Google Chrome OS — FAQ - http://chrome.blogspot.com/2009/07/google-chrome-os-faq.html</ref>, NVIDIA kabi kompaniyalar bor. Rivojlanishda [[Intel]] kompaniyasi ham ishtirok etmoqda, u bilan hamkorlik rasmiy eʼlondan bir muncha oldin boshlangan<ref>Dan Nystedt. Intel Is Working With Google on Chrome OS - http://www.pcworld.com/businesscenter/article/168196/intel_is_working_with_google_on_chrome_os.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100309062450/http://www.pcworld.com/businesscenter/article/168196/intel_is_working_with_google_on_chrome_os.html |date=2010-03-09 }}</ref>. [[Dell]], shuningdek, Chrome OSʼni sinovdan oʻtkazmoqchi<ref>Agam Shah. Dell may test Google’s Chrome OS - http://www.infoworld.com/d/open-source/dell-may-test-googles-chrome-os-973</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}