Daimler sahifasining manbasini koʻrish

{{Infobox company
| name = Mercedes-Benz Group AG
| logo = Mercedes-Benz Group black.svg
| logo_size = 250px
| image = Stuttgart-Untertuerkheim-DC-Zentrale.jpg
| image_size = 250px
| image_caption = Central headquarters in Mercedes-Benz complex Untertürkheim, Stuttgart
| type = [[Public company|Public]] ({{Lang|de|[[Aktiengesellschaft]]}})
| traded_as = {{Unbulleted list|{{FWB|MBG}}|[[DAX]] component}}
| industry = [[Automotive industry|Automotive]]
| predecessors = {{plain list|
* [[Benz & Cie.]] (1883&ndash;1926)
* [[Daimler Motoren Gesellschaft]] (1890&ndash;1926)
}}
| former_name = {{plain list|
* Daimler-Benz <small> (1926&ndash;1998) </small>
* DaimlerChrysler <small> (1998&ndash;2007) </small>
* Daimler AG <small> (2007&ndash;2022) </small>
}}
| foundation = 28 June 1926 (original foundation of Daimler-Benz)<br />3 August 2007 (foundation of Daimler AG)
| location_city = [[Stuttgart]]
| location_country = [[Germany]]
| area_served = Worldwide
| key_people = {{unbulleted list|[[Ola Källenius]]<br />(Chairman of the Board of Management)|[[Bernd Pischetsrieder]]<br />(Chairman of the Supervisory Board)}}
| products = [[Automobile]]s, [[commercial vehicle]]s
| production = {{decrease}} 2,751,366 (2021)<ref name="AR2021"/>
| brands = {{plainlist|
* [[Mercedes-Benz]]
* [[Mercedes-EQ]]
* [[Mercedes-Maybach]]
* [[Mercedes-AMG]]
* [[Smart (marque)|Smart]]}}
| revenue = {{increase}} €133.9 billion (2021)<ref name="AR2021">{{cite web |url=https://group.mercedes-benz.com/documents/investors/reports/annual-report/mercedes-benz/mercedes-benz-ir-annual-report-2021-incl-combined-management-report-mbg-ag.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20220313002148/https://group.mercedes-benz.com/documents/investors/reports/annual-report/mercedes-benz/mercedes-benz-ir-annual-report-2021-incl-combined-management-report-mbg-ag.pdf |archive-date=2022-03-13  |url-status=live |title=Daimler Annual Report 2021|publisher=Mercedes-Benz Group |access-date=17 November 2022}}</ref>
| operating_income = {{increase}} €16.0 billion (2021)<ref name="AR2021"/>
| net_income = {{increase}} €23.4 billion (2021)<ref name="AR2021"/>
| assets = {{decrease}} €258.8 billion (2021)<ref name="AR2021" />
| equity = {{increase}} €73.2 billion (2021)<ref name="AR2021" />
| owners = {{unbulleted list |Institutional investors (52.7%)|Private shareholders (22.8%)|[[BAIC Group]] (9.98%)<ref>{{cite web |title=Daimler welcomes commitment by long-term partner BAIC |url=https://www.daimler.com/company/news/211213-baic.html |website=Mercedes-Benz Group |access-date=8 February 2022 |arxivsana=2022-01-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220116190514/https://www.daimler.com/company/news/211213-baic.html }}</ref>|Tenaciou3 Prospect Investment Limited ([[Li Shufu]]) (9.7%)<ref name="auto1">{{cite web | url=https://group.mercedes-benz.com/investors/share/shareholder-structure/ | title=Shareholder Structure | qaralgan sana=2023-09-08 | arxivsana=2024-09-25 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20240925190848/https://group.mercedes-benz.com/investors/share/shareholder-structure/ }}</ref>|[[Kuwait Investment Authority]] (6.8%)}}
| num_employees = {{increase}} 172,425 (2021)<ref name="AR2021"/>
| divisions = 
| subsid = {{Collapsible list|title=List|
'''Transportation'''
* [[Mercedes-Benz Mexico]]
* [[Denza]] (10%)
* [[Beijing Benz]] (49%)
* [[Fujian Benz]] (34%)
* [[Mercedes-Benz India]]
* [[Mercedes-Benz Cars Middle East]]
* [[Manufacturing Commercial Vehicles]]
'''Motorsports'''
* [[Mercedes-Benz in Formula One|Mercedes-AMG Petronas Formula One Team]] (33.3%)
'''Engines'''
* Engine Holding
'''Finances'''
* [[Mercedes-Benz Mobility]]
** [[Mercedes-Benz Bank]]
** Mercedes-Benz Financial
'''Other'''
* [[Here (company)|Here]]}}
| footnotes = Ownership<ref name="shareholder structure">{{cite web |url=https://www.daimler.com/investor-relations/daimler-shares/shareholder-structure |title=Shareholder Structure |at=Shareholder Structure by Ownership |access-date=20 October 2017 |date=30 September 2017 |publisher=Daimler AG |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923224838/http://www.daimler.com/investor-relations/daimler-shares/shareholder-structure |archive-date=23 September 2015 |url-status=dead }}{{Self-published source|date=October 2017}}</ref>
| homepage = {{URL|group.mercedes-benz.com}}
}}
'''Daimler AG''' (yoki '''Daimler-Benz''', '''DaimlerChrysler''') — shtab-kvartirasi [[Stuttgart|Shtutgart]] ([[Baden-Vyurtemberg]], [[Germaniya]]) shahrida joylashgan transmilliy avtomobil [[Konsern|konserni]]. Aylanmasi boʻyicha eng yirik Germaniya kompaniyasi ([[2006|2006-yil]] natijalariga koʻra).

[[Daymler-bens at|Konsern Daimler-Benz AG]] sifatida 1926-yilda ikki kompaniyalar: ''Daimler Motoren Gesellschaft'' va ''Benz & Cie''ning birlashishi natijasida tashkil etilgan''.'' 1998-yilda kompaniya Chrysler guruhini sotib oldi va oʻz nomini ''DaimlerChrysler AG'' ga oʻzgartirdi. Chrysler aksiyalarini Cerberus Capital Management investitsiya fondiga qayta sotgandan keyin, bu safar ''Daimler AG'' sifatida qayta nomlandi.

== Tarixi ==
Kompaniyaning tarixi 1885-1886-yillarda, Gottlieb Daimler yengil va ixcham ichki yonish dvigatelini ishlab chiqqandan soʻng boshlanadi, uni dunyodagi birinchi Daimler Reitwagen mototsikliga oʻrnatgan va Karl Benz dunyodagi birinchi „<nowiki/>[[benzin]] dvigatelli uch gʻildirakli aravachani“ patentlagan. Keyinchalik, 1926-yilda ikkita mustaqil kompaniya Daimler-Motoren-Gesellschaft va Benz <nowiki>&</nowiki>amp; Cie. yagona — [[Daymler-bens at|Daimler-Benz AG]] kontsernga birlashtirilgan .

DaimlerChrysler AG konserni 1998-yil noyabr oyida [[Daymler-bens at|Daimler-Benz AG]] tomonidan AQSH avtomobil sanoatining „Katta uchlik“ tarkibiga kiruvchi — Chrysler LLC korporatsiyasining sotib olinishi natijasida tashkil etilgan.

=== Birlashish va sotib olish ===
2007-yil 14 mayida DaimlerChrysler AG Chrysler Group boʻlinmasining 80.1 % aksiyalarini Cerberus Capital Management xususiy Amerika investitsiya fondiga $7.4 mlrdga sotishi boʻyicha eʼlon berdi. Bitim 2007-yil 3 avgust kuni tuzilgan edi<ref>{{Web manba|date=15 мая 2007|url=http://www.rambler.ru/news/economy/drive/10360569.html|title=Chrysler продан $7,4 млрд|publisher=[[Рамблер]]|accessdate=11 февраля 2010|archivedate=2007-09-02|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070902015452/http://www.rambler.ru/news/economy/drive/10360569.html}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070902015452/http://www.rambler.ru/news/economy/drive/10360569.html |date=2007-09-02 }}</ref>. 2007-yil 4 oktyabrda aksiyadorlar yigʻilishida ''DaimlerChrysler AG'' nomi ''Daimler AGga'' oʻzgardi.

2008-yil 12 dekabrda Daimler rus yuk mashinalari ishlab chiqaruvchi „KAMAZ“ OAJning 10 % ulushini darhol 250 million dollarga va 2012-yilgacha 50 million dollarga sotib oldi va kompaniya direktorlar kengashida bitta oʻrinni egalladi.<ref>{{Web manba|date=12 декабря 2008|url=http://top.rbc.ru/economics/12/12/2008/267643.shtml|title=Daimler приобрел 10% акций КАМАЗа за 300 млн долл.|publisher=[[RBC.ru]]|accessdate=11 февраля 2010|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110520075548/http://top.rbc.ru/economics/12/12/2008/267643.shtml|archivedate=2011-05-20}}</ref>
2010-yil 11 fevralda konsern oʻz ulushini 11 % gacha oshirdi.<ref>{{Web manba|date=11 февраля 2010|url=http://auto.lenta.ru/news/2010/02/11/daimlerkamaz/|title=Концерн Daimler увеличил свою долю в "КамАЗе"|publisher=[[Лента.ру]]|accessdate=11 февраля 2010|archiveurl=https://www.webcitation.org/61AUSxMRs?url=http://motor.ru/news/2010/02/11/daimlerkamaz/|archivedate=2011-08-24}}</ref>

== Egalari va rahbariyat ==
Daimler AG kompaniyasining eng yirik aktsioneri Xitoyning Tenaclou3 Prospect Investment Ltd kompaniyasi boʻlib, uning 9,6 foiz ulushi, Zhejiang Geely Holding Group Company Limited egasi Li Shufuga tegishli. <ref>{{Web manba|url=https://www.daimler.com/documents/investors/nachrichten/kapitalmarktmeldungen/daimler-ir-release-en-20090322.pdf|title=Investor Relations Release - Abu Dhabi’s Aabar Investments to become a major Daimler shareholder|publisher=Daimler AG|date=22 марта 2009|language=en|archiveurl=https://web.archive.org/web/20161222122021/https://www.daimler.com/documents/investors/nachrichten/kapitalmarktmeldungen/daimler-ir-release-en-20090322.pdf|archivedate=2016-12-22|accessdate=2016-12-22}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20161222122021/https://www.daimler.com/documents/investors/nachrichten/kapitalmarktmeldungen/daimler-ir-release-en-20090322.pdf |date=2016-12-22 }}</ref><ref>{{Web manba|url=https://www.rbc.ru/business/24/02/2018/5a9119319a79470502efe496|title=Глава китайской Geely приобрел акции Daimler на $9 млрд|author=|work=РБК|date=24 февраля 2018|publisher=РБК|accessdate=|archivedate=}}</ref>.

Aksiyalar mintaqaviy miqyosda (2008-yil 30 aprel holatiga) aksiyadorlar oʻrtasida quyidagicha taqsimlandi:

* 39,0 % [[Germaniya]]
* 32,3 % [[Yevropa]]<nowiki/>ning boshqa mamlakatlari
* 21.2 % [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]]
* 7.5 % boshqa mamlakatlar

2019-yil 22-maydan beri [[:en:Ola Källenius|Ola Kelenius]] Daimler AG konserni boshqaruvi raisi va Mercedes-Benz Cars boʻlinmasi boshligʻi boʻlib kelgan. Keyinchalik quyidagi boʻlinmalarda:

* Gyunter Flyayg ''(Gunther Fleig)'' — ''Kadrlar boshqaruvi va Mehnat munosabatlari boshqaruvchisi'' ;
* Doktor Rudiger Grube (''Dr. Rudiger Grube'') — rivojlanish boʻlinmasi boshqaruvchisi (''Korporativ rivojlanish)'';
* Doktor Volfgang Bernhard ''(Dr. Wolfgang Bernhard)'' — Daimler yuk mashinalari boʻlinmasi boshqaruvchisi;
* Bodo Yubber ''(Bodo Uebber)'' — moliya boʻlinmasi boshqaruvchisi ''(Moliya va Nazorat / Daimler Moliyaviy xizmatlari'');
* Doktor Tomas Veber (''Doktor Thomas Weber'') — Innovatsiyalar boʻlinmalari boshqaruvchisi (Izlanish guruhi va Mercedes-Benz avtomobillarini rivojlantirish guruhi).

== Faoliyati ==
Daimler AG — dunyodagi yetakchi avtomobil ishlab chiqaruvchilardan biri, dunyodagi beshinchi yirik avtomobil ishlab chiqaruvchisi. 2007-yil 31 dekabr holatiga (yoki 2007 moliya-yili uchun):  :

* Konsernning bozor kapitalizatsiyasi taxminan 67,4 milliard yevroni tashkil etadi
* Konsern daromadi 99,4 milliard yevroni tashkil etdi
* Barcha boʻlinmalarda 2,1 millionga yaqin avtomobil sotildi
* Konsern ishchilari 272 382 kishini tashkil etadi
* Konsern 17 mamlakatda yigʻish zavodlariga ega

Hozirgi kunda Daimler AG quyidagi kompaniyalarning aksiyalariga egalik qiladi:

* 100 % „Daimler Trucks“ — yuk mashinalari-ishlab chiqarish
* 85,0 % Mitsubishi Fuso Truck and Bus Corporation
* Bir 50.1 % Automotive Fuel Cell Cooperation
* 22.4 % European Aeronautic Defence and Space Company (EADS)
* 22,3 % Tognum AG
* 15,0 % KAMAZ<ref>{{Web manba|url=http://www.kamaz.ru/investors-and-shareholders/stocks/shareholders/|title=Список крупнейших держателей КамАЗ|publisher=КамАЗ|archiveurl=https://web.archive.org/20161222123616/http://www.kamaz.ru/investors-and-shareholders/stocks/shareholders/|archivedate=2016-12-22|accessdate=2016-12-22}}</ref>
* 10,0 % Tesla Motors<ref>{{Web manba|date=19 мая 2009|url=http://www.daimler.com/dccom/0-5-7153-1-1208523-1-0-0-0-0-0-9293-7145-0-0-0-0-0-0-0.html|title=Strategic partnership: Daimler acquires stake in Tesla|publisher=Daimler AG|accessdate=2009-05-19|language=en}}{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Май 2018|bot=InternetArchiveBot}}</ref>
* 7.0 % [[Tata Motors]] Ltd
* 3.1 % Renault-Nissan alyansi<ref>{{Web manba|url=http://www.bbc.com/russian/business/2010/04/100407_daimler_renault_nissan.shtml|title=Daimler, Renault и Nissan обмениваются активами|author=|work=|date=7 апреля 2010|publisher=[[BBC]]|archiveurl=https://web.archive.org/20150707063407/http://www.bbc.com/russian/business/2010/04/100407_daimler_renault_nissan.shtml|archivedate=2015-07-07}}</ref>

=== Rossiyada ===

; „DAYMLYeR KAMAZ RUS“

2009-yilda „Daimler“ va „KAMAZ“ qoʻshma korxonalari 50/50 aksiyalar koʻrinishida shakllantirildi.<ref>[https://www.mercedes-benz-trucks.com/ru_RU/brand/1.html O kompanii]{{Deadlink|date=January 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}{{Недоступная ссылка|date=Март 2020|bot=InternetArchiveBot}}</ref> 2010-yilda KAMAZga tegishli hududlarda ({{Coord|55.7112049|52.4416924}} {{Coord|55.7112049|52.4416924}} {{Coord|55.7112049|52.4416924}}) Mercedes yuk mashinalari va Daimlerga tegishli markalarda Mitsubishi Fuso Truck and Bus Corporation yuk mashinalarini yigʻuvi tashkil etildi. 2015-yil oʻrtalariga kelib, 7812 Mersedes va 6800 dona Fuso yuk mashinalari yigʻildi.<ref>[https://www.zr.ru/content/news/819152-padenie-steny-pozvolilo-vozobnovit-vypusk-gruzovikov-fuso-v-rossii/ „Padenie steni“ pozvolilo vozobnovit vipusk gruzovikov Fuso v Rossii]</ref><ref>[https://www.zr.ru/content/articles/819148-fabrika-zvezd-zavod-gruzovikov-mercedes-benz-v-naberezhnyx-chelnax/ Fabrika zvezd: pochemu rossiyskie gruzoviki Mercedes-Benz obxodyatsya deshevle importnix]</ref> Mahalliylashtirish va KAMAZ bilan hamkorlik doimiy ravishda chuqurlashib bormoqda.
[[Turkum:Germaniya kompaniyalari]]

; Mercedes Sprinter yigʻuvi

2013-yilda Daimler [[Gorkiy avtomobil zavodi|GAZ]] zavodi maydonlarida Mercedes Sprinter mikroavtobuslarini yirik uzelli yigʻish konveyrini oʻrnatdi. 2015-yilda GAZ zavodining preslash quvvatlarida kuzov elementlarini ishlab chiqarishni boshlandi.<ref>[https://nn.rbc.ru/nn/freenews/5628caea9a79471598080043 „Gruppa GAZ“ nachala vipusk detaley dlya Mercedes-Benz Sprinter]</ref> 2015-yilda Sprinterlar lokalizatsiyasi darajasi 40 % ni tashkil etdi.<ref name="zr23">[https://www.zr.ru/content/articles/834892-turbodizel-mercedes-benz-om646-nemec-iz-yaroslavlya/ Skolko rossiyskogo v yaroslavskom turbodizele Mercedes-Benz OM646]</ref> 2018-yilda ushbu ishlab chiqarish toʻxtatildi, ehtimolga koʻra bu [[Oleg Deripaska|Oleg Deripaskaning]] aktivlariga qarshi sanktsiyalar tufayli.<ref>[https://www.kommersant.ru/doc/3855876 Mercedes lishilsya komplektuyuщix. Proizvodstvo Sprinter Classic v Nijnem Novgorode priostanovleno]</ref>

YaMZ zavodlarida Sprinter ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻyish bilan bir qatorda, ular uchun dvigatellarni yigʻish tashkil etildi.<ref name="zr23"/><ref>[http://carclub.ru/news/russia/mercedes_nagradil_zavod_dvigatelej_yamz.html Mercedes nagradil zavod dvigateley YaMZ]</ref>

; Moskva shahrida yengil avtomobillar yigʻuvi
: {{Coord|56.0824777|37.0813465}}<br /><br /><br /><br />

2019-yil 3-aprelida Daimler AMG [[Moskva viloyati]] Solnechnogorsk tumanidagi „Esipovo“ sanoat parki hududida birinchi bosqichda E-sinf modellarini, keyinchalik esa yoʻltanlamaslarni ishlab chiqarishni koʻzda tutuvchi oʻzining avtomobil zavodini ishga tushirdi. Nemis kompaniyasi 9-yil davomida ishlab chiqqan rivojlanish rejasiga koʻra, Rossiya zavodiga investitsiyalar taxminan 250 million evroni tashkil etadi.<ref>{{Web manba|url=https://www.sostav.ru/publication/zavod-mercedes-benz-nachnet-rabotu-v-rossii-s-vypuska-avtomobilej-biznes-klassa-36523.html|title=Завод Mercedes-Benz начнет работу в России с выпуска автомобилей бизнес-класса|publisher=www.sostav.ru|language=ru|accessdate=2019-04-27}}</ref> . 6-may kuni birinchi avtomobil konveyrdan chiqdi. Ishga tushirish vaqtida zavodda 600 kishi ish bilan taʼminlandi, rejaga koʻra toʻliq quvvat bilan ishlaganda 1,5 minggacha ishchi ishlaydi. <ref>[https://news.rambler.ru/other/42249684-kolichestvo-sotrudnikov-podmoskovnogo-zavoda-mercedes-k-kontsu-goda-vyrastet-do-900-chelovek Kolichestvo sotrudnikov podmoskovnogo zavoda Mercedes k konsu goda virastet do 900 chelovek]</ref>

== Boʻlinmalar va brendlar ==
Daimler AG tarkibiga quyidagi boʻlinmalar kiradi:

* Mercedes-Benz Cars Group — quyidagi brenddagi yengil avtomobillarni ishlab chiqaradi:
** [[Mercedes-Benz]]
** Mercedes-AMG
** Mercedes-Maybach
** Smart
* Daimler Trucks Group — yirik sigʻimli yuk mashinalari (va shunga oʻxshash ishlab chiqarish turi, avtobuslar), brend dvigatellarini ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi:
** [[Mercedes-Benz]]
*** Daimler Trucks North America LLC
**** Freightliner
**** Freightliner Custom Chassis Corporation (FCCC)
**** Daimler Trucks Remarketing Corporation (DTRC)
**** Daimler Trucks Government Vehicles
**** Detroit Diesel
**** Sterling Trucks
**** Thomas Built Buses
**** Western Star Trucks
** Mitsubishi Fuso Truck and Bus Corporation
* Mercedes-Benz Vans Group — quyidagi brenddagi kichik yuk mashinalari ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi:
** [[Mercedes-Benz|Mercedes Benz]]
* Daimler Buses Group — avtobus brendlarini ishlab chiqarish bilan shugʻullanadi:
** [[Mercedes-Benz]]
** Orion Bus Industries
** Setra
* Daimler Financial Services — guruh loyihalarini moliyalashtirish bilan shugʻullanadi:
** Mercedes-Benz Bank AG
** Mercedes-Benz Financial
** Daimler Truck Financial
** Daimler Fleet Management GmbH

== Tanqid ==

=== Pora berganlikda ayblash ===
2010-yil aprel oyida AQSh Adliya vazirligi Daimler AG kompaniyasini oʻz mahsulotlarini etkazib berish boʻyicha shartnomalar olish uchun 22 davlatning mansabdor shaxslariga [[Korrupsiya|pora berganlikda aybladi]]. Daimler AG kompaniyasining rahbariyati avtomobil sotib olish toʻgʻrisida qaror qabul qilgan mansabdor shaxslarga pora berganligini rasman tan oldi. . Shu jumladan, Rossiyada 2000-2005-yillarda xaridlar toʻgʻrisida qaror qabul [[Pora|qilgan]] mansabdor shaxslarga qariyb 5,2 million [[yevro]] [[pora]] shaklida toʻlangan.

Daimler AGning Rossiyadagi boʻlinmasi „Mersedes Bens Rus“ YAJ ham pora olishda ayblovlarni tan oldi. Shartnomalar tuzish uchun pora olgan tashkilotlar oʻrtasida quyidagilar zikr qilingan  :

* Rossiya Ichki ishlar vazirligi
* Rossiya Federal Qoʻriqlash xizmatining maxsus maqsadli garaji (GON);
* Rossiya mudofaa vazirligi
* Moskva, Ufa va Noviy Urengoy shahar hokimiyati.

Moskva hukumati ushbu ish boʻyicha soʻrov bilan AQSh Adliya vazirligiga murojaat qildi <ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2010/04/100429_moscow_mayors_office_daimler.shtml Meriya Moskvi jdyot otveta ot Daimler po povodu vzyatok]</ref> . Rossiya Ichki ishlar vazirligining Ichki xavfsizlik departamenti Daimlerning pora berish haqidagi maʼlumotlarini shaxsan tekshirishni boshladi <ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/russia/2010/04/100423_daimler_russia_investigation.shtml MVD Rossii nachalo proverku po delu Daimler]</ref> .

=== Piyodalarga qarshi minalar ishlab chiqarish ===
Daimler AG ning shoʻba korxonasi boʻlgan „Deutsche Aerospace“, PARM-2 individual harakatlanishga yoʻnaltirilgan minalarini ishlab chiqdi. Ularning rivojlanishi faqat 1998-yilning oxirida, „tanqidiy aktsiyadorlar“ tashabbusining ommaviy noroziliklaridan soʻng toʻxtatildi. Xuddi shu guruh maʼlumotlariga (2001-yilga) koʻra, „Deutsche Aerospace“ hali ham AQSh Mudofaa vazirligi Germaniyadan farqli oʻlaroq, piyodalarga qarshi deb sifatlovchi Mine-Flach-Flach (MIFF) va Mine-Multi-Splitter-Passiv (MUSPA) minalarini ishlab chiqaradi. . <ref>[http://www.the-monitor.org/index.php/publications/display?url=lm/1999/germany.html Landmine and Cluster Munition — GERMANY]{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>Klaus Verner, Gans Vays, [[Чёрная книга корпораций]], 2007 g., glava: „Sotsialnoe angajirovanie minami?“, {{ISBN|978-5-9681-0046-7}}</ref>

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|www.daimler.com}}{{ref-en}}