Diagenez sahifasining manbasini koʻrish

'''Diagenez''' (dia... — tugallanganni bildiruvchi old qoʻshimcha va genesis — hosil boʻlish) — suv havzalari tubida boʻsh [[choʻkindi]]larning [[Yer]] poʻstining yuqori qatlamlari muhitida choʻkindi togʻ jinslariga aylanish tabiiy jarayonlari majmui. Diagenez choʻkindilarning qayta kristallanishi, kolloidlarning vaqt oʻtishi bilan oʻzgarishi, [[autigen]] minerallar ([[glaukonit]], [[rodoxrozit]], [[siderit]] va b.), gʻuddalarning hosil boʻlishi, barqaror mineral turlarining tarkib topishi, [[degidratatsiya]] (suvsizlanish) yoki [[gidratatsiya]] va choʻkindilarning [[sement]]lanishidan iborat. Diagenez tushunchasini fanga [[nemis]] [[geolog]]i V. Gyumbel (1888) kiritgan. Uning fikricha, Diagenez choʻkindilarning dastlabki holatidan metamorfik jinsga aylanishiga qadar boʻladigan oʻzgarishlar tushuniladi. Diagenez [[okean]], [[dengiz]] va dare tubida hosil boʻlgan choʻkindilar tarkibidagi oʻzaro va ular atrofidagi muvozanatning buzilishidan yuzaga keladi. Muvozanatning yoʻqolishi ichki va tashqi oʻzgarishlarni keltirib chiqaradi. Bu esa tarqoq holdagi [[qum]] va gil zarralarining bir-biriga yopishib, zich, yaxlit va qattiq togʻ jinslariga aylanishiga sabab boʻladi. Masalan, Diagenezda choʻkindi gillardan termal suvlar taʼsirida [[kristal]]li slaneilar hosil boʻladi. Erta Diagenez(choʻkindilar tarkibining fizik-kimyoviy muvozanatlashuvi) va kechki Diagenez (moddalarni qayta taqsimlanib turli mineral toʻplamlarini hosil qilishi) farq qilinadi. Choʻkindilarning dastlabki shakli, tarkibi va xususiyatlarini aniqlashda Diagenezning ahamiyati muhim.

== Adabiyot ==
* [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
{{chala}}