Dollar sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Countries_that_use_the_dollar.svg|thumb|{{legend|#00ff00|[[AQSh dollari]]}} {{legend|#008000|Valyutalari dollar deb ataladigan davlatlar}} {{legend|#ff0000|Ilgari valyutasi dollar deb atalgan davlatlar}}]]
[[Fayl:Joachimsthaler_1525.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ad/Joachimsthaler_1525.jpg/170px-Joachimsthaler_1525.jpg|thumb| Bogemiya Qirolligining Yoaximsthaleri birinchi taler (dollar) edi.]]
'''Dollar''' 20 dan ortiq [[valyuta]]larning nomi. Ularga Avstraliya dollari, Bruney dollari, Kanada dollari, [[Gonkong dollari]], Yamayka dollari, Liberiya dollari, Namibiya dollari, [[Yangi Tayvan dollari]], Yangi Zelandiya dollari, Singapur dollari, [[AQSh dollari]] va boshqalar kiradi. Ushbu valyutalarning aksariyati uchun belgi [[peso]] valyutalaridan foydalanadigan koʻplab mamlakatlar kabi '''dollar''' belgisidir .

= = "Dollar"dan foydalanadigan iqtisodlar =
{| class="wikitable sortable"
!Currency
!ISO 4217 code
!Country or territory
!Established
!Preceding currency
|-
|Eastern Caribbean dollar
|XCD
|{{Bayroq|Antigua and Barbuda}}
|1965
|British West Indies dollar
|-
|Australian dollar
|AUD
|{{Bayroq|Australia}} and its [[States and Territories of Australia|territories]]
|1966-02-14
|Australian pound 1910-1966 <br /><br />[[Funt sterling|Pound sterling]] 1825-1910
|-
|Bahamian dollar
|BSD
|{{Bayroq|Bahamas}}
|1966
|Bahamian pound
|-
|Barbadian dollar
|BBD
|{{Bayroq|Barbados}}
|1972
|Eastern Caribbean dollar
|-
|Belize dollar
|BZD/USD
|{{Bayroq|Belize}}
|1973
|British Honduran dollar
|-
|Bermudian dollar
|BMD
|{{Bayroq|Bermuda}}
|1970
|[[Funt sterling|Pound sterling]]
|-
|Brunei dollar<br /><br />
<small>(Alongside the Singapore dollar)</small>
|BND<br /><br />
<small>(SGD)</small>
|{{Bayroq|Brunei}}
|1967
|Malaya and British Borneo dollar
|-
|Canadian dollar
|CAD
|{{Bayroq|Canada}}
|1858
|Canadian pound 1841-1858 <br /><br />Spanish dollar pre-1841 <br /><br />Newfoundland dollar, 1865 — 1949 in the Dominion of Newfoundland
|-
|Cayman Islands dollar
|KYD
|{{Bayroq|Cayman Islands}}
|1972
|Jamaican dollar
|-
|Eastern Caribbean dollar
|XCD
|{{Bayroq|Dominica}}
|1965
|British West Indies dollar
|-
|[[AQSh dollari|United States dollar]]
|USD
|{{Bayroq|East Timor}}
|2002
|Indonesian rupiah
|-
|United States dollar
|USD
|{{Bayroq|Ecuador}}
|2001
|Ecuadorian sucre
|-
|United States dollar
|USD
|{{Bayroq|El Salvador}}
|2001
|Salvadoran colón
|-
|Fijian dollar
|FJD
|{{Bayroq|Fiji}}
|1969
|Fijian pound
|-
|Eastern Caribbean dollar
|XCD
|{{Bayroq|Grenada}}
|1965
|British West Indies dollar
|-
|Guyanese dollar
|GYD
|{{Bayroq|Guyana}}
|1839
|Eastern Caribbean dollar
|-
|[[Gonkong dollari|Hong Kong dollar]]
|HKD
|{{Bayroq|Hong Kong}}
|1863
|[[Rupiya|Rupee]], Real (Spanish/Colonial Spain: Mexican), Chinese cash
|-
|Jamaican dollar
|JMD
|{{Bayroq|Jamaica}}
|1969
|Jamaican pound
|-
|[[Kiribati dollari|Kiribati dollar]] along with the Australian dollar
|KID / AUD
|{{Bayroq|Kiribati}}
|1979
|Australian dollar
|-
|Liberian dollar
|LRD
|{{Bayroq|Liberia}}
|1937
|United States dollar
|-
|United States dollar
|USD
|{{Bayroq|Marshall Islands}}
|
|
|-
|United States dollar
|USD
|{{Bayroq|Federated States of Micronesia}}
|
|
|-
|Namibian dollar along with the South African rand
|NAD
|{{Bayroq|Namibia}}
|1993
|South African rand
|-
|Australian dollar
|AUD
|{{Bayroq|Nauru}}
|1966
|
|-
|New Zealand dollar
|NZD
|{{Bayroq|New Zealand}} and its [[Realm of New Zealand|territories and dependencies]]
|1967
|New Zealand pound
|-
|United States dollar
|USD
|{{Bayroq|Palau}}
|
|
|-
|Eastern Caribbean dollar
|XCD
|{{Bayroq|Saint Kitts and Nevis}}
| rowspan="3" |1965
|
|-
|Eastern Caribbean dollar
|XCD
|{{Bayroq|Saint Lucia}}
|
|-
|Eastern Caribbean dollar
|XCD
|{{Bayroq|Saint Vincent and the Grenadines}}
|
|-
|Singapore dollar<br /><br />
<small>(Alongside the Brunei dollar)</small>
|SGD<br /><br />
<small>(BND)</small>
|{{Bayroq|Singapore}}
|1967
|Malaya and British Borneo dollar
|-
|Solomon Islands dollar
|SBD
|{{Bayroq|Solomon Islands}}
|1977
|Australian pound
|-
|Surinamese dollar
|SRD
|{{Bayroq|Suriname}}
|2004
|Surinamese guilder
|-
|[[Yangi Tayvan dollari|New Taiwan dollar]]
|TWD
|{{Bayroq|Taiwan}}
|1949
|Old Taiwan dollar
|-
|Trinidad and Tobago dollar
|TTD
|{{Bayroq|Trinidad and Tobago}}
|1964
|British West Indies dollar
|-
|Tuvaluan dollar along with the Australian dollar
|TVD / AUD
|{{Bayroq|Tuvalu}}
|1976
|
|-
|[[AQSh dollari|United States dollar]]
|USD
|{{Bayroq|United States}} and its [[Territories of the United States|territories]]
|1792
|Spanish dollar<br /><br />colonial scrip
|}

== = "Dollar" dan foydalanadigan boshqa hududlar ==

=== „Dollar“ni norasmiy qabul qiluvchi davlatlar ===

== Ilgari „dollar“ valyutasidan foydalangan mamlakatlar va mintaqalar ==
[[Fayl:Sarawak_$.jpg|thumb|1935-yildagi bitta Saravak dollari, Charlz Viner Bruk, Saravakning uchinchi va oxirgi oq rajasi .]]

* Amerika Konfederativ Davlatlari : 1861-yildan 1865-yilgacha chiqarilgan Konfederatsiya Davlatlari dollari
* [[Efiopiya]] : „Efiopiya dollari“ nomi 1974-yilda Dergni egallashdan oldin birr banknotlarida inglizcha matnda ishlatilgan.
* [[Malayziya]] : Malayziya ringgiti ilgari „Malayziya dollari“ deb atalgan. Atrofdagi hududlar (yaʼni, Malaya, Britaniya Shimoliy Borneo, Saravak, [[Bruney]] va [[Singapur]]) ilgari bir necha turdagi dollarlardan foydalangan (masalan, Straits dollari, Malaya dollari, Saravak dollari, Britaniya Shimoliy Borneo dollari ; Malaya va Britaniya Borneo dollari) Malaya, Britaniya Shimoliy Borneo, Saravak, Singapur va Bruney [[Birlashgan Qirollik]]dan mustaqillikka erishdilar . [[Davlatlar pul birliklari roʻyxati|Valyutalarning toʻliq roʻyxati]] uchun ham qarang.
* [[Syerra-Leone|Sierra Leone]] : Syerra-Leone dollari 1791-yildan 1805-yilgacha ishlatilgan. U 100 sentga boʻlingan va Sierra Leone kompaniyasi tomonidan chiqarilgan. Dollar 1 dollar = 4 shilling 2 pens kursi boʻyicha sterlingga bogʻlangan.
* [[Ispaniya]] : Ispaniya dollari (1497-yildan 1868-yilgacha) dollar (Ispaniya dollari AQShda 1857-yilgacha ishlatilgan) va bugungi kunda y<nowiki/>[[Yevro|evro]] bilan chambarchas bogʻliq.
* [[Shri Lanka|Shri-Lanka]] ; Seylon riksdollari <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida Britaniya Seylonida qoʻllangan pul birligi edi.
* Rodeziya : Rodeziya dollari 1970-yilda Rodeziya funti oʻrnini egalladi va u 1980-yilda [[Zimbabve]] paydo boʻlgunga qadar ishlatilgan.
* Texas Respublikasi : Texas dollari 1839-yil yanvardan 1840-yil sentyabrgacha chiqarilgan.
* [[Zimbabve]] : bir paytlar Zimbabve dollaridan foydalangan, ammo uni bekor qilgan va hozir Janubiy Afrika randi, [[AQSh dollari]]<ref>Adopted for all official government transactions</ref>, y<nowiki/>[[Yevro|evro]], [[funt sterling]], Botsvana pulasi, [[Xitoy yuani]], [[Hindiston rupiyasi|hind rupisi]] va [[Iyena|yapon iyenasidan]] foydalaniladi<ref>Hungwe, Brian. [https://www.bbc.com/news/world-africa-26034078 „Zimbabweʼs multi-currency confusion“], ''[[BBC News]]'', Harare, 6 February 2014. Retrieved on 5 November 2016.</ref>.

== Tarix ==

=== Etimologiya ===
1520-yil 15-yanvarda Bogemiya Qirolligi Ioaximsthalda mahalliy qazib olingan kumushdan tangalar zarb qilishni boshladi va uning orqa tomonida Bogemiya sherining belgisi mavjud. Tangalar shahar nomidan ''Yoaximstaler'' nomini oldi va umumiy foydalanishda ''[[Талер|taler]]'' yoki ''talerga qisqartirildi'' . Shaharning oʻzi oʻz nomini Avliyo Ioaxim nomidan olgan va nemischa " ''Thal'' " soʻzi (zamonaviy imloda ''Tal'') „vodiy“ degan maʼnoni anglatadi (qarang . Inglizcha ''dale'' atamasi)<ref>[http://www.bbc.com/travel/story/20200107-welcome-to-jchymov-the-czech-town-that-invented-the-dollar Welcome to Jáchymov: the Czech town that invented the dollar]. The tiny town of Jáchymov was just named one of Unescoʻs newest World Heritage sites Five hundred years after coining the first dollar, a tiny mining town is coming to grips with the many ways it shaped the modern world. bbc.com.</ref>.

Bu nom boshqa tillarga ham kirib keldi, masalan<ref name="observationdeck">{{Veb manbasi|sarlavha=Why Is The Dollar Sign A Letter S?|url=http://observationdeck.io9.com/why-is-the-dollar-sign-a-letter-s-1683940575|kirish sanasi=2015-02-09|nashriyot=Observation Deck|archive-date=2015-05-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20150504043744/http://observationdeck.io9.com/why-is-the-dollar-sign-a-letter-s-1683940575}}</ref>:

* <blockquote>[[Nemis tili|Nemis]] — ''[[Талер|Taler]]'' (yoki ''Taler'')</blockquote>
* [[Chex tili|Chexiya]], [[Slovak tili|Slovakiya]] va [[Sloven tili|Sloveniya]] — ''tolar''
* [[Slovak tili|slovakcha]] — ''toliar''
* Past nemis — ''daler''
* [[Niderland tili|Gollandcha]] — ''rijksdaalder'' (yoki ''daler''),
* [[Dan tili|Daniya]] va [[Norveg tili|Norvegiya]] — ''rigsdaler''
* [[Shved tili|shvedcha]] — ''riksdaler''
* [[Ispan tili|Ispancha]] — ''dollar'' (yoki ''real de a ocho'' yoki ''peso duro'')
* [[Venger tili|venger]] — ''balandroq''
* Efiopiya — ''talari'' (ታላሪ)
* [[Ingliz tili|Inglizcha]] — ''dollar''

''Yoaximsthaler'' soʻzining ikkinchi qismini qabul qilgan boshqa tillardan farqli oʻlaroq, birinchi qismi [[rus tili]]ga kirib, {{Tarjima qilinmagan|efimok|ru|ефимок}} boʻlib qoldi, yefimok (efimok)<ref>{{Veb manbasi|url=https://trv-science.ru/2017/06/taler-dollar-efimok/|sarlavha=Талер, доллар, ефимок — Троицкий вариант — Наука|sana=20 June 2017|kirish sanasi=30 January 2021}}</ref>.

=== Yevropa va mustamlakachi Shimoliy Amerika ===
<nowiki>XVI</nowiki> asrdagi Yoaximsthaler oʻrniga [[Muqaddas Rim imperiyasi]]ning <nowiki>XVI—XIX</nowiki> asrlarda qoʻllangan uzoq umr koʻrgan reyxsthaleri egalladi. Niderlandiya <nowiki>XVI</nowiki> asrda ham oʻz dollarlarini taqdim etdi: Burgundiya xochi Thaler (''Bourgondrische Kruisdaalder''), nemislardan ilhomlangan ''Rijksdaalder'' va gollandiyalik liondollar (''leeuwendaalder''). Oxirgi tanga Yaqin Sharqdagi Gollandiya savdosi uchun, Gollandiya Sharqiy Hindiston va Gʻarbiy Hindistonda va Shimoliy Amerikaning [[oʻn uchta koloniyalar]]ida ishlatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://coins.nd.edu/ColCoin/ColCoinIntros/Lion-Dollar.intro.html|sarlavha=Lion Dollar - Introduction|ish=coins.nd.edu|qaralgan sana=2022-08-05|arxivsana=2018-07-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180710214930/https://coins.nd.edu/}}</ref>.

Shimoliy Amerikadagi ingliz mustamlakachilari uchun ispan pesosi yoki „sakkizlik boʻlagi“ har doim birinchi oʻrinni egallab kelgan va bu tanga 1581-yildayoq „dollar“ deb ham atalgan. Ispaniya dollarlari yoki " sakkizlik boʻlaklar " Yangi Dunyo va [[Filippin]]dagi ispan koloniyalarida keng tarqalgan<ref name="books.google.nl">{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=0j6GvkVvAGsC&q=dutch+daalder&pg=PA154|title=Taxation in Colonial America|isbn=978-1400828708|accessdate=6 October 2014|last=Rabushka|first=Alvin|date=16 December 2010}}</ref><ref name="nqteor">{{jurnal manbasi|last=Julian|first1=R.W.|title=All About the Dollar|publisher=Numismatist|year=2007|page=41}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Cross|first=Bill|title=Dollar Default: How the Federal Reserve and the Government Betrayed Your Trust|year=2012|isbn=9781475261080|pages=17–18}}</ref><ref name="NatGeo">National Geographic. June 2002. p. 1. ''Ask Us''.</ref><ref>{{Kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=1Wj22AJfmXgC&q=trade+coins&pg=PA84|title=The First Modern Economy|isbn=9780521578257|accessdate=6 October 2014|last=Vries|first=Jan de|date=28 May 1997}}</ref>.

=== Dollar belgisining kelib chiqishi ===
Belgi birinchi marta 1770-yillarda ishbilarmonlik yozishmalarida "p <sup>s</sup> " qisqartmasi sifatida tasdiqlangan boʻlib, ispan Amerika [[peso]]siga<ref>{{Citation|journal=[[Popular Science]]|title=Origin of Dollar Sign is Traced to Mexico|year=1930|volume=116|issue=2|issn=0161-7370|page=59|url=https://books.google.com/books?id=4ykDAAAAMBAJ}}</ref>, yaʼni Britaniya Shimoliy Amerikasida maʼlum boʻlgan „Ispan dollari“ ga ishora qiladi. <nowiki>XVIII</nowiki> asr oxiri va <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlariga oid ushbu qoʻlyozmalar shuni koʻrsatadiki, ''s'' asta-sekin „$“ belgisiga yaqin ekvivalent boʻlgan ''p'' harfi ustiga yozila boshlagan va bu yangi belgi Amerika dollariga ham tegishli boʻlgan. pul birligi 1785-yilda AQSH tomonidan qabul qilingan<ref>[[Florian Cajori]] ([1929]1993). ''[https://books.google.com/books?id=7juWmvQSTvwC&pg=RA1-PA22&dq=isbn:0486677664#PRA1-PA22,M1 A History of Mathematical Notations]'' (Vol. 2), 15-29.</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Nussbaum|first=Arthur|authorlink=Arthur Nussbaum|title=A History of the Dollar|url=https://archive.org/details/historyofdollar0000nuss|publisher=Columbia University Press|year=1957|location=New York|page=[https://archive.org/details/historyofdollar0000nuss/page/56 56]}}</ref><ref>Riesco Terrero, Ángel (1983). ''Diccionario de abreviaturas hispanas de los siglos XIII al XVIII: Con un apendice de expresiones y formulas juridico-diplomaticas de uso corriente''. Salamanca: Imprenta Varona, 350. {{ISBN|84-300-9090-8}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.moneyfactory.gov/faqlibrary.html|sarlavha='What is the origin of the $ sign?' in FAQ Library|muallif=Bureau of Engraving and Printing|kirish sanasi=December 14, 2010|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150505025421/http://www.moneyfactory.gov/faqlibrary.html|arxivsana=May 5, 2015}}</ref>.

=== Amerika Qoʻshma Shtatlari tomonidan qabul qilinishi ===
Amerika inqilobiga kelib, ispan dollari alohida koloniyalar va Kontinental Kongress tomonidan ruxsat etilgan qogʻoz pullarni qoʻllab-quvvatlaganligi sababli ahamiyat kasb etdi<ref name="nqteor"/>. Buyuk Britaniya Amerika mustamlakalaridan ataylab qattiq valyutani ushlab qolganligi sababli, muomaladagi deyarli barcha token boʻlmagan tangalar Gʻarbiy Hindiston bilan noqonuniy, ammo keng tarqalgan savdo orqali olingan ispan (va kamroq darajada fransuz va golland) kumushlari edi. Oʻn uchta koloniyada keng tarqalgan boʻlib, ispan dollari, hatto ,[[Virjiniya|Virjiniya shtatidagi]] bitta koloniyada qonuniy toʻlov vositasi edi.

1792-yil 2-aprelda AQSh Gʻaznachilik kotibi Aleksandr Hamilton Kongressga shtatlarda keng tarqalgan ispan dollari tangalarida topilgan kumushning aniq miqdori haqida xabar berdi. Natijada, [[AQSh dollari|Amerika Qoʻshma Shtatlari dollari]]<ref name="Act 1792">''Act of April 2, A. D. 1792 of the Senate and House of Representatives of the United States of America in Congress assembled, Section 9''.</ref> ogʻirligi 371 4/16 don (24,057) boʻlgan sof kumush birligi sifatida aniqlandi.&nbsp;gramm) yoki 416 dona standart kumush (standart kumush kumushda 371,25/416, qotishmada esa balans)<ref name="Act 1792 13">Section 13 of the Act.</ref>. Amerika Qoʻshma Shtatlarining „hisob pullari“ oʻsha „dollar“ yoki uning qismlarida ifodalanishi kerakligi koʻrsatilgan. Bundan tashqari, barcha kichik nominaldagi tangalar dollar tangasining foizlari sifatida aniqlangan, shuning uchun yarim dollarda bir dollarning yarmi kumush, chorak dollarda toʻrtdan bir boʻlishi kerak va hokazo.

1837-yil yanvar oyida qabul qilingan aktda dollarning ogʻirligi 412,5 donaga va 90% kumushdagi qotishmaga tushirildi, natijada kumushning bir xil miqdori 371,25 donaga teng boʻldi. 1853-yil 21-fevralda kichik tangalardagi kumush miqdori kamaytirildi, natijada ularning nominallari dollar tangalariga nisbatan kumush tarkibini anglatmaydi.

Keyinchalik AQSh tangalaridagi metallarning miqdori va turiga taʼsir qiluvchi turli xil hujjatlar qabul qilindi, shuning uchun bugungi kunda AQSh qonunchiligida „dollar“ atamasining qonuniy taʼrifi yoʻq<ref name="At Large">{{Kitob manbasi|title=United States Statutes at Large}}</ref><ref name="Yeoman">{{Kitob manbasi|title=A Guide Book of United States Coins|url=https://archive.org/details/guidebookofuni1965yeom|first=RS|last=Yeoman|year=1965}}</ref><ref name="Ewart">{{Kitob manbasi|title=Money — Ye shall have honest weights and measures|first=James E|last=Ewart}}</ref>. Hozirgi vaqtda taʼrifga eng yaqin narsa Amerika Qoʻshma Shtatlari Kodeksining 31-sarlavhasi, 5116-boʻlim, b, 2-kichik boʻlimida topilgan: „[Gʻaznachilik kotibi] kumushni Kotibning fikriga koʻra, eng kamida 1,292929292 AQSh dollari troya untsiyasiga sotadi. .“

1965-yilga kelib kumush asosan AQSh tangalaridan chiqarildi va dollar haqiqiy oltin yoki kumush bilan belgilanadigan tovar qoʻllab-quvvatlanmasdan erkin suzuvchi [[Fiat valyuta|fiat pulga]] aylandi. AQSh zarbxonasi 1 dollarlik kumush tangalar yasashda davom etmoqda, ammo ular umumiy muomalaga moʻljallanmagan.

== Buyuk Britaniyada foydalanish ==
[[William Shakespeare|Uilyam Shekspirning]] pyesalarida dollarni pul deb atagan ikkita iqtibos mavjud. [[Shotlandiya]]da <nowiki>XVI—XVII</nowiki> asrlarda „quymoq dollari“ nomi bilan tanilgan tangalar ishlatilgan<ref>{{Kitob manbasi|title=Handbook of the Coins of Great Britain and Ireland in the British Museum|last=Herbert Appold Grueber|date=January 1999|isbn=9781402110900|url=https://books.google.com/books?id=LESLAg3XguwC&pg=PA190}}</ref> va inglizcha soʻzdan foydalanish va, ehtimol, tangadan foydalanish Sent-Endryus universitetida boshlangan boʻlishi mumkin<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Michael |first=T.R.B. Turnbull |date=30 July 2009 |title=Saint Andrew |work=BBC |url=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/saints/andrew.shtml |access-date=27 August 2020}}</ref> Buni Makbetdagi „oʻn ming dollar“ summasiga ishora qilish mumkin (I harakat, II sahna) ([[anaxronizm]], chunki pyesaga asoslangan haqiqiy Makbet ''11'' -asrda yashagan). Ser Artur Konan Doylning 1891-yilda nashr etilgan Sherlok Xolmsning „Burilgan labli odam“ hikoyasida<ref>[[The Man with the Twisted Lip]]</ref> oʻzini London tilanchisi sifatida koʻrsatgan ingliz oʻzi yigʻgan shilling va funtlarni dollar sifatida tasvirlaydi.

1804-yilda Britaniyaning besh shilling qismi yoki toj baʼzan „dollar“ deb ataldi. Bu asl nusxasi ispan dollari sifatida tanilgan, haddan tashqari zarb qilingan sakkizta ispan haqiqiy tangasi (mashhur " sakkizlik parcha ") edi. Ushbu sakkizta haqiqiy tangalarning katta qismi [[Napoleon urushlari]] paytida qoʻlga kiritilgan, shuning uchun ularni [[Angliya banki|Angliya Banki]] qayta ishlatgan. Ular 1811-yilgacha foydalanilgan<ref>''All Things Austen: An Encyclopedia of Austenʼs World'' {{ISBN|0-313-33034-4}} p. 444</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kenelks.co.uk/coins/latermilled/17to19cent.htm|sarlavha=The Coinage of Britain - Milled Coins 1662-1816|ish=www.kenelks.co.uk|kirish sanasi=30 January 2021}}</ref>.Ikkinchi [[Ikkinchi Jahon urushi|jahon urushi paytida]], AQSh dollari (taxminan) besh shillingga baholanganida, yarim toj (2s 6d) Buyuk Britaniyada „yarim dollar“ yoki „yarim dollar“ laqabini oldi.

== Boshqa joyda foydalanish ==
<nowiki>XIX</nowiki> asr va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida Xitoyning kumushga boʻlgan talabi bir qancha mamlakatlarni, xususan, Buyuk Britaniya, AQSh va [[Yaponiya]]ni savdo dollarlarini zarb qilishga olib keldi, ular ogʻirligi koʻpincha mahalliy tangalardan bir oz farq qiladi. Xitoyga kelgan kumush dollarlar (ispancha, savdo yoki boshqa) koʻpincha " choʻp belgilari " deb nomlanuvchi xitoycha belgilar bilan muhrlangan boʻlib, bu tanga taniqli savdogar tomonidan tekshirilgan va haqiqiy deb topilganligini koʻrsatadi.

== = "Dollar" deb nomlangan boshqa milliy valyutalar ==
[[Fayl:Nz_1d_front.jpg|thumb| [[Yangi Zelandiya]]dagi bir dollarlik tanga]]
 
[[Fayl:Zimbabwe_100000000000_Dollars_Bill_2008.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7e/Zimbabwe_100000000000_Dollars_Bill_2008.jpg/220px-Zimbabwe_100000000000_Dollars_Bill_2008.jpg|thumb| Zimbabvedagi giperinflyatsiya davrida 100 milliard dollarlik maxsus agrochek chiqarilgan]]
1873-yilgacha kumush dollar dunyoning koʻp joylarida muomalada boʻlgan, Britaniya oltin suvereniga nisbatan qiymati taxminan $1 = 4s 2d (taxminan 21p). Germaniya imperiyasining 1871-yilda [[Fransiya-Prussiya urushi|Franko-Prussiya urushidan]] soʻng kumush ''taler'' tangalarni zarb qilishni toʻxtatish toʻgʻrisidagi qarori natijasida kumushning butun dunyo boʻylab narxi tusha boshladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.silver-investor.com/charlessavoie/cs_3-29-05_monetarymadhouse.htm|sarlavha=Monetary Madhouse, Charles Savoie, 2005|nashriyot=Silver-investor.com|kirish sanasi=2012-03-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120227014729/http://www.silver-investor.com/charlessavoie/cs_3-29-05_monetarymadhouse.htm|arxivsana=2012-02-27}}</ref>. Buning natijasida AQSh tangalar toʻgʻrisidagi qonun (1873) qabul qilindi, bu Qoʻshma Shtatlarni " [[De facto|de-fakto]] " oltin standartiga aylantirdi. [[Kanada]] va Nyufaundlend allaqachon oltin standartida edi va natijada Shimoliy Amerikada dollarning qiymati boshqa joylarda, xususan [[Lotin amerikasi|Lotin Amerikasi]] va [[Uzoq Sharq]]da qoʻllaniladigan kumush dollarlarga nisbatan oshdi. [[1900]]-yilga kelib, kumush dollarning qiymati oltin dollarning 50 foizigacha tushdi. 1931-yilda Kanada oltin standartidan voz kechgach, Kanada dollari AQSh dollari bilan paritetdan uzoqlasha boshladi. U bir necha marta paritetga qaytdi, ammo 1944-yilda kelishilgan Bretton-Vuds qatʼiy valyuta kurslari tizimi tugaganidan beri Kanada dollari AQSh dollariga nisbatan oʻzgarib turdi. Lotin Amerikasi va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]ning kumush dollarlari <nowiki>XX</nowiki> asr davomida bir-biridan uzoqlasha boshladi. Boʻgʻoz dollari mintaqadagi boshqa kumush dollarlarga nisbatan qimmatlashishiga majbur boʻlganidan keyin 1906-yilda oltin almashinuv standartini qabul qildi. Shunday qilib, 1935-yilga kelib, Xitoy va [[Hong Kong|Gonkong]] kumush standartidan chiqqanida, Straits dollari 2s 4d (taxminan 11,5p) [[Funt sterling|sterlingga]] teng edi, [[Gonkong dollari]] esa atigi 1s 3d sterlingga (taxminan 6p) teng edi.

„Dollar“ atamasi boshqa davlatlar tomonidan boshqa dollarlar bilan umumiy tarixga ega boʻlmagan valyutalar uchun ham qabul qilingan. Ushbu valyutalarning aksariyati £ sd dan oʻnlik pul tizimiga oʻtgandan soʻng nom oldi. Masalan, Avstraliya dollari, Yangi Zelandiya dollari, Yamayka dollari, Kayman orollari dollari, Fiji dollari, Namibiya dollari, Rodeziya dollari, Zimbabve dollari va Solomon orollari dollari .

* [[Samoa (til)|Tala „dollar“ soʻzining samoacha]] ''talaffuziga'' asoslangan.
* Sloveniya tolari dollar bilan bir xil etimologik kelib chiqishi bor edi (yaʼni ''[[Талер|taler]]'').

== Yana qarang ==
{{Portal|Money|Numismatics}}

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.etymonline.com/index.php?search=buck&searchmode=term Etymonline (soʻz tarixi)] . ''pul'' uchun; ''Dollar'' uchun [http://www.etymonline.com/index.php?search=dollar&searchmode=term etymonline (soʻz tarixi)] .
* [https://money.cnn.com/data/currencies/index.html Valyuta konvertori] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190203150103/https://money.cnn.com/data/currencies/index.html |date=2019-02-03 }} . CNNMoney.com
{{Dollar}}{{Tashqi havolalar}}

[[Turkum:Milliy valyutalar]]
[[Turkum:Tangalar]]
[[Turkum:Tanga va banknotlarga oid chala maqolalar]]
[[Turkum:Zamonaviy pullar]]
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]