Eduard Shevardnadze sahifasining manbasini koʻrish

{{Prezident
| ism=Eduard Amvrosiyevich Shevardnadze<br /><small>ედუარდ შევარდნაძე</small>
| tasvir=Eduard shevardnadze.jpg
| muhlat boshi=26-noyabr 1995
| muhlat oxiri=23-noyabr 2003
| yordamchi=
| avvalgi=[[Zviad Gamsaxurdia]]
| keyingi=[[Nino Burjanadze]]
| tavalludi sanasi={{birth date|1928|1|25}}
| tavalludi joyi=[[Mamati]], [[Kavkazorti SFSR]], [[SSRI]]
| vafoti sanasi= {{vafot sanasi va yoshi|2014|7|7|1928|1|25}}
| vafoti joyi=[[Tbilisi]], [[Gruziya]]
| partiya=[[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|KPSS]] <small>(1948—1991)</small><br />Mustaqil<small>(1991—1995)</small><br />[[Gurjiston fuqarolari birlashmasi]]small>(1995—2003)</small>
| turmush ortogi=[[Nanuli Shevardnadze]]
| dipnotlar={{Lenin ordeni}}{{Oktabr Inqilobi ordeni}}{{Vatan urushi ordeni (1v)}}{{Mehnat Qizil Bayroq ordeni}}{{Vladimir Ilich Lenin tavalludining 100 yilligi munosabati bilan taʻsis etilgan medal}}{{I darajali Knyaz Yaroslav Mudriy ordeni}}{{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}}{{Muqaddas Mixail va Muqaddas Georgiy ordeni}}{{1-klass Turkiya ordeni}}{{Olimpiya oltin ordeni}}
}}
'''Eduard Shevardnadze''' ({{lang-ka|ედუარდ შევარდნაძე}}; {{lang-ru|Эдуа́рд Амвро́сиевич Шевардна́дзе}}; 25-yanvar 1928 — 7-iyul 2014)<ref>[http://www.bbc.com/news/world-europe-28190328 Georgia ex-leader Shevardnadze dies] — BBC News</ref> [[Gruziya]] siyosatdoni va diplomati boʻlgan.

[[1972]]—[[1985]]-yillarda [[Gruziya SSR]] kommunist partiyasi bosh kotibi, 1985—1991-yillarda esa [[Sovet Ittifoqi]] Tashqi ishlar vaziri boʻlib ishlagan. Shevardnadze [[Mixail Gorbachov]] davrida Sovet tashqi siyosatining muhim qarorlariga masʼul boʻlgan. Sovet Ittifoqi tarqab ketganidan keyin u [[1992]]—[[2003]]-yillarda [[Gruziya prezidenti]] boʻlgan. [[2003]]-yilgi [[Atirgul inqilobi]] natijasida isteʼfoga chiqarilgan.

== Siyosiy karyerasi ==
[[Fayl:Ceausescu in Tbilisi. 1976.jpg|thumb]]
Eduard Shevardnadzening otasi oʻqituvchi, shu bilan birga sadoqatli kommunist edi.
Ammo, onasi bu gʻoyani dastaklamagan. U oʻz eri, keyinroq oʻgʻlini siyosiy faoliyatdan voz kechishga undagan.
Eduard Shevardnadze 1946 yil Kommunistik Partiyaning yoshlar harakatiga qoʻshiladi.<ref>[http://www.bbc.co.uk/uzbek/world/2014/07/140707_cy_obituary_eduard_shevardnadze.shtml#TWEET1177319 Eduard Shevardnadzening siyosiy hayot yoʻliga nazar]</ref>

Shevardnadzening siyosiy karyerasi [[1940]]-yillar oxirida mahalliy [[komsomol]] tashkiloti raisi sifatida boshlangan. Keyinchalik u avvaliga ikkinchi, soʻng birinchi kotib etib tayinlandi. 1961-yilgacha u Gruziya sovet iyerarxiyasida koʻtarilib bordi, biroq katta amaldorni haqorat qilgani uchun mansabi pasaytirildi. Ikki yil past amalda ishlab yurib, Shevardnadze [[Tbilisi]] shahar komiteti birinchi kotibini korrupsiyada ayblab, uning mansabini egalladi. Uning anti-korrupsiya ishi Sovet hukumatini qiziqtirib, Shevardnadze Gruziya SSR Ichki ishlar vaziri birinchi oʻrinbosari etib tayinlandi. Keyinchalik u Ichki ishlar vaziri boʻldi va bosh kotib [[Vasil Mzxavadze]]ni korrupsiyada aybladi.

U xizmat pillapoyalaridan tez koʻtariladi va [[1972]] yil Gruziya partiyasi rahbariga aylanadi. [[1970]]-yillar u [[byurokratiya]]ga qarshi kurash olib boradi va nisbatan [[erkin bozor]] islohotlarini joriy etadi.
Shevardnadze, ayniqsa, Kommunistik Partiya ichidagi korrupsiyaga qarshi turadi. U yuzlab rasmiylarning qimmatbaho mashinalari, villarini tortib oladi va yana koʻplarini ishdan quvadi.

Bosh kotib sifatida Shevardnadze respublikada iqtisodiy oʻsishni ilgʻorlatgan qator islohotlar boshladi, bu [[Turgʻunlik davri]]ni boshdan kechirayotgan Sovet Ittifoqi uchun noodatiy hol edi. Shevardnadzening anti-korrupsiya kampaniyasi uning bosh kotiblik davrida davom etdi. Mixail Gorbachov Shevardnadzeni Tashqi ishlar vaziri etib tayinladi. Bundan keyin Sovet tashqi siyosatida faqatgina Gorbachov Shevardnadzedan muhimroq rol oʻynadi.

[[Gruziyadagi faoliyat]]
[[1991]]-yili [[Sovet Ittifoqi tarqashi]]dan keyin Shevardnadze endilikda mustaqil Gruziyaga qaytdi. Mamlakat birinchi prezidenti [[Zviad Gamsaxurdia]]dan keyin hukumat tepasiga keldi. 1995-yili rasman prezident etib saylandi. Uning prezidentligi korrupsiya va [[nepotizm]]da ayblanib, tanqid qilindi.

=== Isteʼfo ===
[[2003]]-yilgi parlament saylovidagi qonunbuzarliklardan keyin ommaviy eʼtiroz va namoyishlar boshlanib, Shevardnadze isteʼfoga chiqishga majbur boʻldi. Gruziyaning bahsli prezidentlik saylovlarida gʻalaba qozonishi ortidan vaziyat oʻzgarib ketadi — u ommaviy inqilob bilan qudratdan agʻdariladi.
Gruziya parlamentiga bostirib kirgan tanqidchilari Shevardnadzeni oʻzi ishdan olganlar kabi korrupsiyaga botgan va aksildemokratlikda ayblashadi. Uning isteʼfodan boshqa chorasi qolmagandi.
''„Mening oʻylashimcha“'', — deydi u, — ''„mening isteʼfom qon toʻkilishini oldini olish uchun yagona yoʻl edi“.''
Umrining oxirigacha omma eʼtiboridan chetda yashab, [[memuar]]lar yozdi.

Shevardnadze oxirgi yillarini [[Tbilisi]] yaqinidagi uyida oʻtkazdi. Sogʻligʻi yomonlashgani uchun jamiyat hayotida qatnashmay qoʻydi. Uzoq xastalikdan keyin u [[2014]]-yil 7-iyulida 86 yoshda vafot etdi.<ref>[http://www.bbc.co.uk/news/world-europe-28190328 BBC News, „Georgian ex-President Eduard Shevardnadze dies at 86“, 7-iyul 2014-yil]</ref><ref>[http://www.theguardian.com/world/2014/jul/07/shevardnadze-georgia-president-dies-soviet-minister The Guardian, „Georgiaʼs Former President Eduard Shevardnadze dies aged 86“, 7-iyul 2014-yil]</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

{{Commons turkum}}

{{bio-stub}}
{{president-stub}}

{{Rossiya tashqi ishlar vazirlari}}
{{Turgʻunlik davri}}
{{Gurjiston Bosh vazirlari}}
{{Gurjiston Prezidentlari}}

{{DEFAULTSORT:Shevardnadze, Eduard}}
[[Turkum:Prezidentlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]]