Eron Soderot banki sahifasining manbasini koʻrish

{{Bank
| nomi                    = Eron Soderot banki
| asl nomi                = بانک صادرات ایران
| tasvir                 = Bank Saderat Iran logo.svg
| tasvir2                  = Sepehr Tower 2019 2.jpg
| tasvir nomi                = 
|shiori                   =
| turi                    = davlat banki
| litsenziya              = 
| omonatlarni sugʻurtalash= 
| birja listingi          = 
| faoliyati               = 
| asos solingan yil       = {{start date and age|1952}}
| yopilgan yil =
| avvalgi nomi =
| joylashuvi = [[Tehron]], {{IRN}}
| raxbar(lari) = Zia Imoniy
| asoschisi = Muhammad Ali Mufarrah
| nizom jamgʻarmasi =
| shaxsiy kapitali =
| aktivlari =
| sof foyda =
| xodimlar soni = 24,369 (2021) <ref>{{cite web|url=https://codal.ir/Reports/Decision.aspx?LetterSerial=BCSiOqI5Kbsm0IWcUb52lQ%3D%3D&rt=3&let=6&ct=0&ft=-1&sheetId=21|title=Annual Report 2021|publisher=Bank Saderat Iran|accessdate=10 April 2023|arxivsana=2021-08-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210802151856/https://codal.ir/Reports/Decision.aspx?LetterSerial=BCSiOqI5Kbsm0IWcUb52lQ%3D%3D&rt=3&let=6&ct=0&ft=-1&sheetId=21}}</ref>
| qaram =
| boshqaruvchi jamiyati =
| shoʻba tashkilotlari = Bank Saderat PLC (London), Bank Saderat Tashkent
| auditor =
| sayt = {{URL|https://www.bsi.ir/en/Pages/HomePage.aspx}}
| vikiombor =
}}

[[Fayl:Bankesadaratshz.JPG|thumb| Sheroz filiali]]
[[Fayl:Mashhad_saderat_bank_tower.png|thumb| Soderot bankining [[Mashhad|Mashhaddagi]] markaziy filiali.]]
'''Eron Soderot banki''' ({{Lang-fa|بانک صادرات ایران}} , ''Bank Sadarat Eron'', maʼnosi „Eron eksport banki“) – bosh ofisi [[Tehron]]da joylashgan [[Eron]]ning [[Transmilliy korporatsiya|transmilliy]] bank va moliyaviy xizmatlar kompaniyasi. Soderot banki Eronning eng yirik bank hisoblanadi. Bank 1952-yilda [[Tehron|Tehronda]] mashhur Mufarrah va Bolurfrushan (shuningdek, Bolourforoushan) oilalari tomonidan tashkil etilgan boʻlib, birinchi kengashda Muhammad Ali Mufarrah va Muhammad Bolurfrushan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.bsi.ir/Pages/AboutUs/AboutBank.aspx|sarlavha=بانک صادرات ایران - تاریخچه|qaralgan sana=2016-12-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180918160700/https://www.bsi.ir/Pages/AboutUs/AboutBank.aspx|arxivsana=2018-09-18}}</ref> ushbu oilalarni tamsil etgan va 1952-yil 13-noyabrda uch nafar direktorlardan iborat boshqaruv va 20 nafar xodimlar bilan ish boshlagan.

Eron Soderot bankining Yevropa, [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharq]] va [[Osiyo|Osiyodagi]] 12 mamlakat va hududlarda 3500 ga yaqin vakolatxonalari va 10 millionga yaqin mijozlari bor. 2013-yil 30-iyun holatiga koʻra, uning umumiy aktivlari 59,110 mlrd AQSh dollarini tashkil qilgan. Bankning 12 mamlakatdagi 28 ta xalqaro filiallari va xizmatlari mavjud.

== Tarixi ==
[[Eron inqilobi|Eron inqilobidan]] soʻng, 1979-yil 7-iyunda Eronning barcha xususiy banklari milliylashtirildi, bu bankni tashkil qilgan oilalarni juda xafa qildi va bank davlat mulkiga aylandi. 1980-yilda Soderot bankining Eron viloyatlaridagi filiallari mustaqil banklarga aylantirilib, Soderot banki Oston (viloyat) nomini oldi. Bugungi kunda Gʻadir sarmoya shirkati tomonidan nazorat qilinadigan bankning 29 ta viloyat filiallari va 200 dan ortiq afillangan kompaniyalari mavjud. Eron banklari Islom inqilobi kengashi tomonidan 1979-yil 25-sentyabrda qabul qilingan qonun va uning ustavi qoidalari asosida boshqariladi.

AQSh moliya vazirligining tasdiqlashicha, Soderot banki AQSh terroristik tashkilotlar deb topgan guruhlar, jumladan [[Hizbulloh]], [[Hamas]], Falastinni ozod qilish xalq fronti va Falastin Islomiy Jihodi guruhlariga pul oʻtkazish uchun Eron hukumati tomonidan foydalaniladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://home.treasury.gov/news/press-releases/hp644|sarlavha=Fact Sheet: Designation of Iranian Entities and Individuals for Proliferation Activities and Support for Terrorism}}</ref><ref>http://english.al-akhbar.com/node/10553
</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.washingtoninstitute.org/policy-analysis/view/hezbollah-finances-funding-the-party-of-god|sarlavha=Hezbollah Finances: Funding the Party of God {{!}} The Washington Institute}}</ref>.

Amaldagi Eron tranzaksiyalari qoidalariga koʻra (31 CFR 560-modda), AQSh banklari Eron banki ishtirokidagi ayrim tranzaksiyalarni, masalan, sanksiya ostida boʻlmagan yoki ozod qilingan tranzaktsiyalar hamda „U-burilish“ koʻrinishidagi tranzaksiyalarni amalga oshirishi mumkin. U-burilish operatsiyalari AQSh banklariga Eronga tegishli boʻlmagan xorijiy bank bilan boshlanadigan va tugaydigan toʻlovlarni amalga oshirish imkoni beradi. Soderot banki AQSh banklari ishtirokidagi har qanday pul oʻtkazmalarida ishtirok eta olmaydi, bu qoidalarga oʻzgartirish AQSh Federal reestriga kiritilgan kundan boshlab kuchga kirgan. Soderot banki bilan „U-burilish“ va boshqa barcha operatsiyalarni taqiqlash orqali bank AQSh moliya tizimiga toʻgʻridan-toʻgʻri va bilvosita kirish imkoniyatidan mahrum boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2008-11-06 |title=UPDATE 1-US Treasury tightens banking sanctions on Iran |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/idINN0640313020081106}}</ref>.

Eron Soderot banki hozirda [[BAA]]da ham faoliyat olib boradi, [[Dubay]] va undan tashqarida Eron savdosi bilan shugʻullanadi. Soderot banki BAAdagi sof foydasi miqdori boʻyicha top uchta xorijiy bankdan biri hisoblanadi. Bank asosan loyihalarni moliyalashtirish, [[Akkreditiv|akkreditivlar]] va bank kafolatlari kabi operatsiyalarni amalga oshiradi, boshqa xizmat turlari esa unchalik muhim emas.

2013-yil fevral oyida Lyuksemburgdagi Yevropa Umumyurisdiksiya sudi [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqining]] (YI) bankka qarshi sanksiyalarini bekor qilish toʻgʻrisida qaror chiqardi va Yevropa Ittifoqi „sabablarini koʻrsatish majburiyatini va arizachiga qarshi keltirilgan dalillarni maʼlum qilish majburiyatini buzayotganligini taʼkidladi“. Yevropa Ittifoqi qaror ustidan shikoyat qilishi mumkin<ref name="reuters-20130206">{{Yangiliklar manbasi |date=6 February 2013 |title=EU court rules for second time against Iran bank sanctions |publisher=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-iran-sanctions-eu-idUSBRE91514220130206 |access-date=10 April 2023}}</ref>. 2016-yil holatiga koʻra, Yevropa Ittifoqining aktivlarni muzlatish qarori hamon oʻz kuchida<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.klgates.com/european-union-and-united-kingdom-sanctions-update-march-2016-03-17-2016/|sarlavha=European Union and United Kingdom Sanctions Update: March 2016|nashriyot=K&L Gates|sana=17 March 2016|qaralgan sana=21 May 2016}}</ref>.

2019-yilda Yevropa Ittifoqi sudi Eron Soderot bankining YI bankni sanksiyalar roʻyxatiga kiritganidan soʻng yetkazilgan zararni qoplash uchun 78,7 million funt sterling undirish boʻyicha talabini rad etdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thenational.ae/world/iranian-bank-loses-bid-for-78-7m-in-damages-from-the-eu-over-sanctions-error-1.871294|sarlavha=Iranian bank loses bid for £78.7m in damages from the EU over sanctions error|sana=6 June 2019}}</ref>.

== Global filiallari ==

* [[Birlashgan Arab Amirliklari]] ([[Abu-Dabi]] – ''3 ta filial'' va [[Dubay]] – ''6 ta filial'')
* [[Livan]] ([[Bayrut]] – ''4 filial'', [[Saydo]] va [[Baʼlabak|Baʼlabak]])
* [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]] ([[Kobul (shahar)|Kobul]] – ''2 filial'')
* [[Qatar]] ([[Doʻha|Doha]] – ''2 ta filial'')
* [[Bahrayn]] ([[Manama]])
* [[Fransiya]] ([[Parij]])
* [[Germaniya]] ([[Gamburg]] va [[Frankfurtmayn|Frankfurt]])
* [[Gretsiya]] ([[Afina (shahar)|Afina]])
* [[Ummon Sultonligi|Ummon]] ([[Maskat]])
* [[Turkmaniston]] ([[Ashxobod]])
* [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] ([[London]])
* [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]] ([[Toshkent]])

== Eron Soderot bankining Toshkent shahridagi shoʻba banki ==

[[Fayl:Bank Saderat Tashkent.jpg|thumb | Soderot bankining Toshkentdagi shoʻba banki binosi]]

Soderot banki Toshkent Oʻzbekiston bilan Eron oʻrtasidagi iqtisodiy va savdo hamkorlik doirasida ochilgan boʻlib, 1999-yildan Oʻzbekistonda mijozlarga bank xizmatlarini koʻrsatib kelmoqda<ref>https://saderatbank.uz/bank-tarixi</ref>. Bankning ustivor vazifalardan biri Eron va Oʻzbekiston oʻrtasidagi savdo operatsiyalariga xizmat koʻrsatish va ushbu sohada mijozlarga yangilliklar yaratish bank faoliyatining asosiy yoʻnalishlari hisoblanadi.

Shoʻba bank Markaziy bank tomonidan 1999-yil 21-avgustda berilgan 2-D raqamli litsenziya asosida faoliyat olib boradi<ref>https://cbu.uz/oz/credit-organizations/banks/head-offices/inb/saderatbank/</ref>. Bank raisi Ebtehaj Moussavi hisoblanadi.

„PKF Mak Anyans“ auditorlik tashkiloti hisobotiga koʻra<ref>https://saderatbank.uz/f/msfo-2018.pdf</ref>, Soderot bankining Toshkentdagi shoʻba banki 2018-moliya yilini 2,98 mlrd soʻm sof foyda bilan yakunlagan. Hisobot davrida bank aktivlari 316,99 mlrd soʻm, oʻz mablagʻlari 282,15 mlrd soʻm, majburiyatlari esa 34,84 mlrd soʻmni tashkil qilgan.

== Yana qarang ==

* [[Eronning bank va sugʻurta tizimi]]

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* {{Rasmiy sayt|https://www.bsi.ir/en/Pages/HomePage.aspx}}

{{Authority control}}

[[Turkum:Eron banklari]]