Eston tili
Eston tili (eesti keel) — fin-ugor tillari oilasi tarkibidagi boltiqboʻyi-fin guruhiga mansub til; asosan, Estoniyada, qisman RF, Shvetsiya, AQSH, Kanada, Avstraliya va boshqalar mamlakatlarda tarqalgan. Soʻzlashuvchilarning umumiy soni 1,1 mln. kishidan ortiqroq (jumladan, Estoniyada 970 ming kishidan ortiq, Rossiya Federatsiyasida — 46 ming, Shvetsiya — 25 ming, AQSH — 25 ming, Kanada — 25 ming, Avstraliya — 6 ming). Quyidagi lahja guruhlari bor: shim. eston (orol lahjasi, gʻarbiy, oʻrta gʻarbiy va sharqiy shevalar), jan. eston (mulk, tartu, virus lahjalari) va shim.sharqiy soqilboʻyi lahjasi. Boshqa boltiqboʻyifin tillaridan farqli ravishda Eston tilida barcha choʻziq unlilar, diftonglar, undoshlar hamda undosh qoʻshilmalaridagi choʻziqlik darajalarining almashinib kelishi kuzatiladi. Birinchi boʻgʻindagi urgʻu — asosiy, uchinchi boʻgʻindagi urgʻu esa ikkinchi darajali hisoblanadi. Barcha unlilar va diftonglar soʻzning birinchi boʻgʻinida bemalol qoʻllanadi, boshqa boʻgʻinlarda esa ayrim unlilar (diftonglar)gina qoʻllana oladi. Eston tilining morfologik qurilishi flektivagglyutinativ xususiyatga ega.
| Eston tili | |
|---|---|
|
| |
| Milliy nomi | eesti keel |
| Mamlakatlar | Estoniya |
| Soʻzlashuvchilarning umumiy soni | 1200000 |
| Turkumlanishi | |
| Til oilasi | Fin-ugor tillari |
| Alifbosi | Lotin |
| Til kodlari | |
| ISO 639-1 | et |
| ISO 639-2 | est |
| ISO 639-3 | est |
Eston tilidagi dastlabki yozma materiallar XIII asrga mansub boʻlsada, nisbatan kattaroq matnlar XVI asr boshlaridan maʼlum. Bosma kitob 1535-yilda paydo boʻlgan. XVI asrda shim. eston va jan. eston lahjalari asosida 2 ta adabiy til, XIX asr dan boshlab barcha hududlarda shim. eston adabiy tili qoʻllana boshlagan. XIX asrning 2-yarmidan yagona adabiy til shakllana boshlab, uning meʼyorlari XX asrning 1-yarmidagina barqarorlashdi. Yozuvi lotin grafikasi asosida.[1]
Manbalar
| Ushbu maqolada Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi (2000-2005) maʼlumotlaridan foydalanilgan. |
| Jahon tillaridan biri haqidagi uşbu maqola çaladir. Siz uni boyitib, ZiyoSferaga yordam berişingiz mumkin. |