Faluda sahifasining manbasini koʻrish

'''Faluda''' – Boburiylar oshxonasiga mansub sovuq desert boʻlib, odatda [[vermishel]] (ingichka makaron) bilan tayyorlanadi<ref name="Marks 2010: Faludeh">{{cite book|first1=Gil|last1=Marks|title=Encyclopedia of Jewish Food|url=https://books.google.com/books?id=gFK_yx7Ps7cC&pg=PT593|publisher=HMH|date=17 November 2010|isbn=978-0-544-18631-6|via=Google Books}}</ref><ref name=":0" />. Kelib chiqishi fors taomi – falude bilan bogʻliq boʻlib, bu desertning turli koʻrinishlari Gʻarbiy, Markaziy, Janubiy va Janubi-Sharqiy Osiyoda uchraydi<ref name="Taylor Sen 2015">{{cite book|editor-first1=Darra|editor-last1=Goldstein|first=Colleen|last=Taylor Sen|title=The Oxford Companion to Sugar and Sweets|url=https://books.google.com/books?id=jbi6BwAAQBAJ&pg=PA357|page=357|publisher=[[Oxford University Press]]|date=2015|isbn=978-0-19-931339-6|via=Google Books}}</ref>.

Anʼanaviy ravishda atirgul siropi, vermishel va shirin rayhon urugʻlarini sut bilan aralashtirib tayyorlanadi; koʻpincha ustiga kulfi (hind muzqaymogʻi) qoʻshib tortiladi<ref name="FalRecipe">{{cite web|title=Falooda Recipe|url=https://www.sailusfood.com/falooda-recipe/|date=26 May 2015|publisher=Sailu's Food|access-date=7 April 2019}}</ref>.

Faluda tayyorlashda ishlatiladigan vermishel bugʻdoydan, shuningdek maranta, makkajoʻxori kraxmali yoki sagodan ham tayyorlanishi mumkin<ref name="Falooda">{{cite web |title=Falooda |url=http://ifood.tv/asian/falooda/about |website=ifood.tv |archive-url=https://web.archive.org/20150125200953/http://ifood.tv/asian/falooda/about |archive-date=25 January 2015 |access-date=26 January 2015 |url-status=dead }}</ref><ref name="Sev">{{cite web|title=Falooda Sev Recipe|date=25 May 2015 |url=http://www.sailusfood.com/2015/05/25/falooda-sev-recipe-how-to-make-falooda-sev/|access-date=3 January 2017}}</ref>.

== Kelib chiqishi ==
{{multiple image|perrow=2|total_width=300|caption_align=center
| image1 = Royal Falooda.jpg|caption1=Faludaning mevalar, yongʻoqlar va muzqaymoqli versiyasi
| image2 = Faluda Special .jpg|caption2=Faludaning ''Bavarchi'' nomli maxsus turi
| image3 = Faluda at Juhu Beach, Mumbai.jpg| caption3=Falooda Juhu Beachdagi doʻkondan, Mumbay, Hindiston


| image4 = Phaluda.JPG|caption4=[[Myanma]]da tayyorlanuvchi ''phaluda'' 
}}
Faludaning kelib chiqishi [[Eron]]ga borib taqaladi. U yerda shunga oʻxshash desert – falude hozir ham mashhur<ref name=":1">{{Cite news|url=http://www.thepersianfusion.com/rosewater-and-lemon-sorbet-faloodeh/|title=Faloodeh: Persian Rosewater and Lemon Sorbet|last=Sinaiee|first=Maryam|date=10 May 2015|work=The Persian Fusion|access-date=12 June 2017|language=en-US|archive-date=12 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180512035906/http://www.thepersianfusion.com/rosewater-and-lemon-sorbet-faloodeh/|url-status=dead}}</ref>. Bu desert soʻnggi oʻrta asrlarda koʻplab [[Markaziy Osiyo]] sulolalari tomonidan <nowiki>XVI</nowiki>–<nowiki>XVIII</nowiki> asrlarda [[Janubiy Osiyo]]ga olib kirilgan<ref name=":1" />.

Faludaning hozirgi koʻrinishi [[Boburiylar davlati]] davrida shakllangan va ularning fathlari bilan keng tarqalgan. Boburiylardan keyin hokimiyatni egallagan fors madaniyati taʼsiridagi hukmdorlar ham bu desertni qoʻllab-quvvatlab, uni oʻz hududlariga moslashtirganlar. Ayniqsa [[Hindiston]]ning hozirgi [[Haydarobod]] Dekani va Karnatik hududlarida uning oʻziga xos turlari paydo boʻlgan<ref name=":0">{{Cite web|url=http://www.eatingindia.net/blog/the-royal-falooda/|title=The Royal Falooda|website=Eating India|access-date=4 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20170528183939/http://www.eatingindia.net/blog/the-royal-falooda/|archive-date=28 May 2017|url-status=usurped}}</ref>.

Bugungi kunda bu ichimlik Pokiston, [[Afgʻon oshxonasi|Afgʻoniston]], Myanma (Birma), Hindiston, Bangladesh va Shri-Lanka oshxonalarining bir qismi hisoblanadi hamda toʻylar va boshqa marosimlarda tortiladi. Shri-Lankada faluda (ෆලුඩා / ஃபலூடா) koʻpincha sutli tetiklantiruvchi ichimlik sifatida keng isteʼmol qilinadi.
== Hozirgi holati ==
Hozirgi kunda faluda koʻplab turlarga ega boʻlib, ular orasida anʼanaviy hududiy variantlar ham, zamonaviylashtirilgan koʻrinishlar ham mavjud. Bangladeshda faludaga pandan oʻsimligi ekstrakti (''Pandanus amaryllifolius''), [[xandon pista]], sago, kokos qaymogʻi va mango qoʻshiladi. Malayziya hamda Singapurda shunga oʻxshash ichimlik bandung deb ataladi. Hindistonlik muhojirlar orqali [[Mavrikiy |Mavrikiy oroli]]ga yetib borgan turi aluda nomi bilan mashhur. Shunga oʻxshash ichimlikni Iroqdagi kurdlar ham isteʼmol qiladi, biroq unda ishlatiladigan vermishel biroz qalinroq boʻladi.

Baʼzi tadqiqotchilar faluda retsepti keyinchalik Sharqiy Osiyoda paydo boʻlgan va butun dunyoga tarqalgan zamonaviy babl ti (pufakli choy) ichimligining yaratilishiga ham maʼlum darajada taʼsir koʻrsatgan boʻlishi mumkinligini taʼkidlaydi.

<nowiki>XXI</nowiki> asrda faluda koʻpincha plastik stakanlarda taqdim etiladi; baʼzan ichimlik ustiga bir dona muzqaymoq shari ham qoʻyib bezatiladi.

== Koʻchma maʼnoda qoʻllanishi ==
[[Hindistoniy|Hindistoniy tili]]dagi iboralarda faluda baʼzan parchalab tashlangan yoki butunlay buzilgan narsaga nisbatan koʻchma maʼnoda ishlatiladi. Bu maʼno desert tarkibidagi ingichka vermishel maydalangan holatda boʻlishiga ishora qiladi.

Masalan, kimdir obroʻsini yoʻqotsa, u „izzatim faludaga aylandi“ ({{lang-hi|इज़्ज़त का फ़ालूदा}}, {{lang-ur|عزت کا فالودہ}}) deb aytishi mumkin. Bu ibora taxminan „obroʻyim butunlay barbod boʻldi“ yoki „obroʻyim yer bilan yakson boʻldi“ degan maʼnoga teng<ref name="ref13yadij">{{Citation | title=India today, Volume 24 | date=1999 | publisher=Thomson Living Media India Ltd., 1999 | url=https://books.google.com/books?id=5WNDAAAAYAAJ | quote=''... Magar this time to izzat ka falooda ban jayega (my reputation will be shot) ...''}}</ref>.
== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Afgʻon oshxonasi]]
[[Turkum:Eron oshxonasi]]
[[Turkum:Sutli taomlar]]
[[Turkum:Bangladesh oshxonasi]]
[[Turkum:Hindiston oshxonasi]]