Fasli taqvimi sahifasining manbasini koʻrish

{{Orphan|date=May 2024}}

'''Fasli taqvimi''' yoki '''Fasli davri''' (''Fasli''; {{Lang-ur|فصلی}}; {{Lang-ar|فصلى}}) butun [[Janubiy Osiyo]]da qoʻllangan hosil mavsumiga asoslangan kalendar tizimi boʻlib, bugungi kunda, asosan, [[Dekan yassitogʻligi|Dekanda]] qoʻllanadi<ref name="Britanica1">{{Veb manbasi |url=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/202287/Fasli-era |sarlavha=Faṣlī era |qaralgan sana=21 August 2011 |ish=Encyclopædia Britannica}}</ref>. Fasli taqvimi Haydarobod Dekanining rasmiy taqvimi hisoblangan.

Dekan Fasli taqvimi oktyabr oyida boshlanadi.

Fasli yili iyul oyidan iyungacha boʻlgan 12 oylik davrni oʻz ichiga oladi. Fasli yiliga 590-yil qoʻshilishi orqali [[Grigoriy taqvimi]]ni hisoblash mumkin, yaʼni 1410-fasli yili Grigoriy taqvimiga koʻra 2000-yilning iyul oyidan 2001-yil iyun oyigacha boʻlgan davr hisoblanadi<ref name="APstateusefasli">{{Veb manbasi |url=http://saiindia.gov.in/english/home/Our_Products/Audit_Report/Government_Wise/state_audit/recent_reports/Andhra_Pradesh/2007/Revenue/Revenue_AP_2007/rev_chap_3.pdf |qaralgan sana=21 August 2011 |sarlavha=LAND REVENUE |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120324030839/http://saiindia.gov.in/english/home/Our_Products/Audit_Report/Government_Wise/state_audit/recent_reports/Andhra_Pradesh/2007/Revenue/Revenue_AP_2007/rev_chap_3.pdf |arxivsana=24 March 2012}}</ref>.

== Shakllanishi ==
[[Fayl:Fasli_document_02.jpg|right|thumb| [[Hindiston]]ning [[Kerala]] shahridan olingan fasli taqvimi toʻgʻrisida maʼlumot beruvchi hujjat]]
Ushbu taqvim [[Islomiy taqvim|islomi taqvim]] boʻyicha hijriy 963-yilda tuzilgan. Oʻsha yildan boshlab Fasli taqvimi quyosh yili taqvimiga aylangan. [[Sutka|Kunlar]] va [[Oy (vaqt birligi)|oylarning]] nomi hamda soni [[Islomiy taqvim|Islom taqvimi]] bilan bir xil hisoblanadi. Yilning birinchi kuni esa 7 yoki 8-iyunga toʻgʻri keladi<ref name="L.D.S.Pillai">
{{Kitob manbasi |title=Panchang and Horoscope: Or the Indian Calendar and Indian Astrology |last=L.D.S. Pillai |date=1996 |page=11 |publisher=Asian Educational Services |isbn=81-206-0258-7 |url=https://books.google.com/books?id=vV1s4T8y8J8C&q=what+is+fasli+year&pg=PA11 |accessdate=22 August 2011}}
</ref>.

Fasli taqvimidan [[Akbar Jaloliddin Muhammad]] hukmronligidan boshlab amalda qoʻllanila boshlangan. Fasli davrining boshlanishi quyidagi [[Taqvim|kalendarlarga]] toʻgʻri keladi<ref name="Britanica1" />:

* Hijriy 963-yil (islomiy taqvim)
* Milodiy 1556-yil ([[Yulian taqvimi]])
* 1612 SE (Hindu Samavat taqvimi)

== Tarixi ==
[[Fayl:Fasli_document_01.jpg|right|thumb| Fasli taqvimiga oid yana bir hujjat (hijriy 1343, milodiy 1933-yil)]]
Fasli taqvimi [[Boburiylar davlati]] hukmdori Akbar Jaloliddin Muhammad tomonidan birinchi navbatda Hindistonning shimoliy qismida yer daromadlarini yigʻish va ularni hisobga olish uchun kiritilgan xronologik tizim hisoblanadi<ref name="Britanica1" />.

=== Dekanga qoʻllanila boshlanishi ===
Akbar Jaloliddin Muhammadning nabirasi [[Shoh Jahon]] 1630-yilda [[Haydarobod sultonligi|Dekan Subaga]] ([[Haydarobod sultonligi]], Janubiy Hindiston) Fasli taqvimini kiritgan<ref name="K.S.Patel">
{{Kitob manbasi |title=Cowasjee Patell's Chronology |last=Kavasji Sorabji Patel |page=52 |date=1866 |publisher=Trubner |url=https://books.google.com/books?id=auA-AAAAYAAJ&q=history+of+fasli+calendar+in+deccan&pg=PA52}}
</ref>. Ushbu taqvim Haydarobod sultonligida [[Asaf Jahi sulolasi]] hukmdorlarining rasmiy taqvimi sifatida to Hindiston Ittifoqining Haydarobod sultonligi tarkibiga Nizom, Mir Usmon Ali Xonlar qoʻshilgunga qadar foydalanilgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==

* [http://www.britannica.com/EBchecked/topic/202287/Fasli-era Fasli davri] — ''[[Encyclopædia Britannica]]''

[[Turkum:Islomiy taqvim]]
[[Turkum:Taqvimlar]]
[[Turkum:Grigoriy taqvimi]]
[[Turkum:Boburiylar madaniyati]]