Filadelfiyaning qulashi
1390-yilda gʻarbiy Kichik Osiyodagi oxirgi mustaqil xristian yunon manzilgohining Usmoniylar imperiyasi musulmonlari tomonidan zabt etilishi orqali Filadelfiya quladi. Hozirda Alaşehir deb ataladigan bu shahar turk qoʻshinlari tomonidan qamal qilingan edi. Qizigʼi shundaki, qamal qilayotgan qoʻshin tarkibida allaqachon Usmoniylarning vassal davlatiga aylangan Vizantiya imperiyasidan ham bir otryad bor edi[1].
| Filadelfiyaning qulashi | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Vizantiya-Usmonli urushlarining bir qismi | |||||||
| |||||||
| Qoʻmondonlar | |||||||
| Usmoniylar imperiyasi Vizantiya imperiyasi |
Filadelfiya | ||||||
1337-yilda Usmoniylar tomonidan Nicomedia qoʻlga kiritilgach, Filadelfiya shahri bir necha oʻn yillar davomida Kichik Osiyoda Vizantiya imperiyasi nazoratida qolgan soʻnggi shahar boʻlib turdi. Shahar Lidiya togʻlarining chekka hududida joylashgani, mustahkam istehkomlari va koʻplab musulmon gʻoziylariga xiroj toʻlashi hisobiga boshqa yunon shaharlarining taqdiridan qutulib qolgan edi. Bu gʻoziylar toʻdalari jizya toʻlamagan har qanday xristianni Onadoʻlida talar va oʻldirar edi. Shahar rasmiy tarzda islom qoidalari ostida emas, nazariy jihatdan Vizantiya imperiyasi tarkibida boʻlsa-da, dengizdan uzoqda, Usmoniylar tomonidan bosib olingan keng hududning oʻrtasida joylashgan edi, bu esa uni deyarli mustaqil holga keltirgan va qoʻlga olingan paytida Rodos ritsarlari davlati taʼsiri ostida boʻlgan edi.
1373–1379-yillardagi Vizantiya fuqarolar urushida Usmoniylar Vizantiya imperatori Ioann V Palaiologosga taxtini qaytarib olishi uchun yordam berdi. Biroq endilikda Vizantiya Usmoniylar qoʻl ostidagi bir vassal davlat edi. Ioann V ning oʻgʻli Manuel (keyinchalik imperator Manuel II Palaiologos) sharafli garov sifatida Usmoniylar sultoni Boyazid I saroyiga Prousaga yuborildi. Oʻsha davrda Manuel Usmoniylar tomonidan koʻplab yunon shaharlarining vayron qilinishiga guvoh boʻlishga, hatto bu ishda qatnashishga majbur etilgan.
1378-yilda Manuel II Palaiologos halokatli Vizantiya fuqarolar urushida Usmoniy sultonining yordami evaziga Filadelfiya shahrini Usmoniylarga topshirishga vaʼda berdi. Ammo Manuel bu vaʼdasidan qaytgan boʼlishi mumkin, chunki 1390-yilgacha Sulton Boyazid ichki urush yetakchilari Ioann VII va Manuel II ni huzuriga chaqirib, ularni shaharni qamal qilayotgan qoʻshin bilan birga yurishga majbur qilgan. Aftidan, filadelfiyaliklar bu kelishuvni eʼtiborsiz qoldirib, taslim boʻlishdan bosh tortgan.
Jang
1390-yilda Sulton Boyazid Vizantiya imperatorlari Ioann VII va Manuel II ni huzuriga chaqirib, ularga Filadelfiyani qamal qilayotgan turk qoʻshiniga hamroh boʻlishni buyurdi. Imperatorlar bunday xoʼrlanishga boʻysundilar va Filadelfiya taslim boʻldi, chunki imperator bayrogʻining qamalchilar lageri uzra turk posholarining ot dumlari orasida hilpirab turganini koʻrdilar. Imperiyaning xoʻrlanishi bundan ortiq boʻlishi mumkin emas edi, chunki Vizantiya imperatori turk amiri buyrugʻiga binoan jang maydoniga chiqib, oʻz mamlakatidagi erkinlikning soʻnggi qoldiqlarini yoʻq qilishga majbur boʻlgan edi.