Gematuriya
Gematuriya (gemato… va yun. shop – siydik) – siydiqda qon boʻlishi, qon aralash siydik kelishi. Buyrak va siydik yoʻli kasalliklarida (nefrit, buyrak sili va oʻsmasida, buyrak toshi kasalligida, siydik yoʻllari shikastlanganda), goho yurak-tomir va qon kasalliklarida, shuningdek baʼzi yuqumli kasalliklarda kuzatiladi. G.da siydik nim pushti, qizgʻish va toʻq qizil boʻlib, katta-kichik va shakli har xil qon iviqlari aralashib chiqadi. G.ga sabab boʻlgan asosiy kasallik davolanadi. Bu sabablar buyrak koptokchalarining ishtirokiga qarab glomerulyar va noglomerulyar turlarga boʻlinadi[1]. Ammo qizil rangdagi barcha siydik gematuriya emas. Baʼzi dori vositalari va ayrim oziq-ovqatlar (masalan, qora malina, lavlagi, oziq-ovqat boʻyoqlari) siydikni qizil rangga kiritishi mumkin. Ayollarda hayz koʻrish ham gematuriya belgilarini koʻrsatishi va siydik test tasmasi orqali gematuriyaga ijobiy natija berishi mumkin[2]. Siydikda mioglobin kabi boshqa moddalar mavjud boʻlsa, siydik test tasmasi gematuriya uchun notoʻgʻri ijobiy natija berishi mumkin. Mioglobin – bu rabdomioliz paytida siydik bilan ajralib chiqadigan oqsil[3]. Ijobiy siydik test tasmasi natijasi mikroskop bilan tasdiqlanishi kerak, bunda gematuriya yuqori kuchlanishli maydonning har birida uchta yoki undan ortiq qizil qon hujayralarining mavjudligi bilan aniqlanadi[4].
Patofiziologiyasi
Gematuriyaning patofiziologiyasi koʻpincha siydik tizimi aʼzolarining, jumladan buyrak, siydik nayi, qovuq va siydik yoʻlining, erkaklarda esa prostata bezining shikastlanishi bilan tushuntiriladi. Asosiy mexanizmlarga glomerulyar bazal membrananing tuzilish buzilishi hamda siydik-tanosil yoʻllarining shilliq qavat yuzalarining mexanik yoki kimyoviy yemirilishi kiradi[5][6].
Adabiyotlar
- OʻzME. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil
Manbalar
- ↑ Papadakis, Maxine A.; McPhee, Stephen J.; Rabow, Michael W. (14 September 2021). Current medical diagnosis & treatment 2022. McGraw-Hill Education. 23-02: Hematuria. ISBN 978-1-264-26938-9. OCLC 1268130534
- ↑ McAninch, Jack W.; Lue, Tom (2013). „Chapter 3: Symptoms of Disorders of the Genitourinary Tract“. Smith & Tanaghoʻs General Urology. McGraw-Hill Education.
- ↑ Stern, Scott D. C. Symptom to diagnosis: an evidence-based guide. Chapter 21-1: Approach to the Patient with Hematuria – Case 1. OCLC 1121597721
- ↑ Papadakis, Maxine A.; McPhee, Stephen J.; Rabow, Michael W. (14 September 2021). Current medical diagnosis & treatment 2022. McGraw-Hill Education. 23-02: Hematuria. ISBN 978-1-264-26938-9. OCLC 1268130534
- ↑ Saleem, Muhammad O.; Hamawy, Karim (2022), „Hematuria“, StatPearls, Treasure Island, Florida: StatPearls Publishing, PMID 30480952, retrieved 2022-01-17
- ↑ Papadakis, Maxine A.; McPhee, Stephen J.; Rabow, Michael W. (14 September 2021). Current medical diagnosis & treatment 2022. McGraw-Hill Education. 23-02: Hematuria. ISBN 978-1-264-26938-9. OCLC 1268130534