Gerasim Izmaylov

Gerasim Grigoryevich Izmaylov (Герасим Григорьевич Измайлов (rus tili); 1745— 1795-yildan keyin) — Amerikaning Rossiya tomonidan mustamlaka qilinishida va Alaskada Rossiya Amerikasi mustamlakalarining asos solinishida ishtirok etgan rus navigatori va dengizchisi. U Aleut orollarining birinchi batafsil xaritalarini tuzgan.

Hayoti

Yakutsk shahrida tugʻilgan Izmaylov Irkutskdagi navigatsiya maktabida tahsil olgan. U oʻzining butun umrlik hamrohiga aylangan Dmitriy Bocharov bilan birga tahsil koʻrgan. 1771-yil aprel oyida ikkalasi ham Kamchatkadagi Bolsheretskda yuz bergan Benyovsky isyoniga aralashib qolishgan. Izmaylov isyonchilardan qochishga harakat qilgan, biroq qamchilanganidan soʻng, Kuril orollarining kimsasiz orollaridan biri boʻlgan Simushir orolida tashlab ketilgan. Bir yil davomida u yasak (moʻyna soligʻi) yigʻuvchilar tomonidan qutqarilgunga qadar „dengiz taroqchalari, oʻtlar va ildizlar“ bilan kun kechirgan. Benyovsky bilan aloqalari tufayli u Irkutskda tergov qilingan, ammo oxir-oqibat 1774-yilda unga qoʻyilgan barcha ayblovlar olib tashlangan.

1775-yilda Izmaylov „Muqaddas Pavel“ (Svyatoy Pavel) kemasiga qoʻmondonlikni qabul qilib, Aleut orollari qirgʻoqlarini xaritaga tushirishga kirishgan. 1778-yil oktyabrda Unalyaskaga tashrifi chogʻida u kapitan James Cook bilan tanishgan. Cook unga Kamchatka rasmiylariga taqdim etiladigan tavsiyanoma evaziga oktant asbobini sovgʻa qilgan. Shuningdek, Kuk ruslar tomonidan Britaniya Admiralligiga yetkazilishi uchun Shimoliy Amerikaning gʻarbiy qirgʻoqlari yaqinda chizilgan xaritasini Izmaylovga topshirgan. Izmaylov Kukda katta taassurot qoldirgan va u shunday deb yozgan:

Bu „janob Izmaylov“ oʻzi ishlayotgan lavozimdan koʻra hayotda yuqoriroq mavqega ega boʻlishga loyiq qobiliyatlarga ega boʻlib koʻrindi, u astronomiya va matematikaning boshqa zarur qismlarini ancha yaxshi bilardi. Men unga Gedli oktantini sovgʻa qildim ochigʻi, bu u hayotida birinchi marta koʻrgan asbob boʻlsa ham, juda qisqa vaqt ichida ushbu asbob bajarishi mumkin boʻlgan aksariyat funksiyalar bilan tanishib oldi

1783–1785-yillarda Izmaylov va Grigory Shelikhov Oxotskdan Kodiak oroliga oʻzlarining tarixiy sayohatlarini amalga oshirib, u yerda Amerikadagi birinchi rus turar joyiga asos solishgan. 1789-yilda Izmaylov Kenai yarim orolini tadqiq qilgan va xaritaga tushirgan birinchi inson boʻlgan. Uch yil oʻtgach, u Aleksandr Baranov qoʻl ostida ish boshlagan va unga tlingitlarning dengizdan qilgan hujumiga dosh berishda yordam bergan.

Unalaskada qishlagan Izmaylov Avliyo Pavel oroliga tashrif buyurgan va u yerda 1791-yildan beri bedarak yoʻqolgan rus kemasi ekipajini topib olgan. U ularni 1794-yil iyunda Oxotskka qaytarib olib kelgan. U oxirgi marta 1795-yilda, Ruhoniy Loasaf boshchiligidagi pravoslav missionerlari guruhiga Alaskagacha hamrohlik qilganida asirga olingan.

Adabiyotlar

• Biographical Dictionary of the Russian Far East and Russian America
• Postnikov, Alekseĭ Vladimirovich. Exploring and Mapping Alaska: The Russian America Era, 1741-1867 (en). University of Alaska Press, 15 June 2015. ISBN 978-1-60223-251-8.