Hammom sahifasining manbasini koʻrish

'''Hammom''' — choʻmilish, yuvinish va poklanish uchun qurilgan maxsus [[bino]]. Asosiy [[xona]]sida [[issiqlik|issiq]] sui va issiq [[havo]] (turk, [[fin hammomi|fin]], [[qadimgi Rim|Rim]] hammomlarida), issiq [[suv]] va [[bugʻ]] (rus, tatar hammomlarida) taʼsirida terlab, yuviniladi. Inson salomatligida hammomning ahamiyati katta.

Sharq mamlakatlarida oʻziga xos [[meʼmorlik|meʼmoriy]] H.lar qadimdan maʼlum. Yozma [[manbalar]], [[arxeologiya]] maʼlumotlari [[X asr|10]]—[[XII asr|<nowiki>XII</nowiki> asr]]larda [[Oʻrta Osiyo]] ([[Buxoro]], [[Taroz]], [[Niso]] va boshqa shaharlar) da H.lar issiklikni saqlash maq-sadida yerni chuqur qazib, deyarli yer ostida, yarim yer toʻla tarzida qurilganini koʻrsatadi. Buxoroda [[XVI asr|<nowiki>XVI</nowiki> asr]]da [[qurilish|qurilgan]] Misgaron, [[Toqi Sarrofon|Sarro-fon]] H.lari saqlangan. Arxitekturasi bir-biriga juda oʻxshash boʻlgan bu H.larning yechinish [[xona]]si, [[choy]] ichib [[hordiq chiqarish|hordiq chiqariladigan]] katta ([[yogʻoch]] [[ustun]]li) xona, oʻrtada asosiy uqalash xonasi, uning atrofida yuviniladigan xonalar boʻlib, ular katta va kichik [[gumbaz]]lar bilan yopilgan. [[Gʻisht]], tosh terib ishlangan [[hovuzak]] (bak) larda issiq va qay-noq suvlar, xonalar ostidan qaynoq havo bilan isitilgan. Xonalardan xonalarga oʻtilgan (xonalar [[ichkari]]ga tomon tobora isiy borgan). Oqava suvlar uchun [[ariqcha]]lar qazilgan, xushboʻy moddalar va kul suv (ish-qorli suv) uchun moʻljallangan hovuzchalar [[sirt]]i suvga chidamli maxsus qorishmalar ("qir") bilan qoplangan. [[Devor]]lar [[ganch]] bilan suvalgan, sirli [[sopol]] parchinlar bilan bezatilgan. [[Shahrisabz]], [[Qarshi]], [[Xiva]] (Anu-shon H.i) kabi shaharlarda qad. meʼmoriy H.lar saqlangan. [[Turkiya]]da [[XV asr|15]]—[[XVII asr|<nowiki>XVII</nowiki> asr]]larda qurilgan [[ulugʻvorlik|ulugʻvor]] H.lar saqlangan. Ularning koʻpchiligi [[ayol]]lar va [[erkak]]lar uchun ikki qismdan iborat simmetrik qilib qurilgan. Boyazid hammomi (1501), [[meʼmor]] [[Xoʻja Sinon]] loyihasi bilan qurilgan Chinnili (1545), Xaseki (1556) H.lari muhim jamoat binolari qatorida serhashamligi bilan diqqatni tortadi.

Zamonaviy H.larning turli-tuman shakllari mavjud; suzish bas-seynlari, [[dezinfeksiya]] kameralari, [[fizioterapiya]] tadbirlari uchun xonalari, [[vanna]]li va [[dush]]li, alohida xonalari dushlardan iborat yozgi pavilonlari boʻlgan H.lar bor. H.larning [[tarh]]i ularning vazifasiga qarab belgilanadi.

Kishi H.da yuvinganida uning barcha organizmi taʼsirlanadi. [[Issiqxona]]da badanning issiqtik chiqarishi qisman toʻxtaydi, uning [[temperatura]]si 38—39° gacha koʻtariladi. Organizmda [[oksidlanish]] jarayoni va [[moddalar almashinuvi]] kuchayadi. Badandan kuchli ter chiqishi tufayli organizmning moddalar almashinuvida hosil boʻladigan [[mahsulot]]larning chiqib ketishi zoʻrayadi, [[buyrak]]ning ishi yengillashadi. Issiq havo taʼsirida [[teri]] [[kapillyarlar|kapillyar]] [[qon tomirlari]] kengayib, [[qon aylanishi]] yaxshilanadi. [[Yurak]] [[kasallik|kasalligi]], [[ateroskleroz]], [[anevrizma]], [[gipertoniya|gi-pertoniya]] bilan ogʻrigan kishilar, shuningdek, [[bola]]larning issiqxona (bugʻxona)dan foydalanishlari yaramaydi{{OʻzME-H}}.<!-- Bot tomonidan yaratildi -->

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
{{vikiiqtibos}}

{{OʻzME}}

{{chala}}

[[Turkum:Arxitektura]]
[[Turkum:Gigiena]]
[[Turkum:Turkiya madaniyati]]