Henry Ford II sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Henry Ford II in Nederland om zijn jacht te bekijken. Hier op Schiphol, Bestanddeelnr 914-9054 (cropped).jpg|thumb|right|200px]]

'''Henry Ford II''' (1917-yil 4-sentyabr — 1987-yil 29-sentyabr), baʼzida „HF2“ yoki „Hank Deuz“ nomi bilan tanilgan &mdash; [[Avtomobil sanoati|avtomobilsozlik sohasida]] amerikalik biznesmen boʻlgan. U Edsel Fordning toʻngʻich oʻgʻli va [[Henry Ford|Henry Fordning]] katta nevarasi edi. U 1945—1960-yillarda [[Ford motor|Ford Motor Company]] prezidenti, 1945—1979-yillarda [[BIM|bosh ijrochi direktor (bosh direktor)]] va 1960—1980-yillarda direktorlar kengashi raisi boʻlgan<ref>{{Web manba|url=http://www.ford.com/en/heritage/fordFamily/default.htm|title=Henry Ford|accessdate=14-fevral 2007-yil|quote=Henry Ford resigned for the second time at the end of World War II. His eldest grandson, Henry Ford II, became president on 21-Sept. 1945-yil. Even as Henry Ford II drove the industry's first postwar car off the assembly line, he was making plans to reorganize and decentralize the company to resume its prewar position as a major force in a fiercely competitive auto industry. Henry Ford II provided strong leadership for Ford Motor Company from the postwar era into the 1980s. He was president from 1945 until 1960 and chief executive officer from 1945 until 1979. He was chairman of the board of directors from 1960 until 1980, and remained as chairman of the finance committee from 1980 until his death in 1987.|archiveurl=https://web.archive.org/web/20070213105146/http://www.ford.com/en/heritage/fordFamily/default.htm|archivedate=13-fevral 2007-yil}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070904141951/http://www.ford.com/en/heritage/fordFamily/default.htm |date=2007-09-04 }}</ref>. Henry Ford II boshchiligidagi Ford Motor Company 1956-yilda ommaviy savdoga qoʻyildi. 1943—1950-yillarda u shuningdek, „Ford“ jamgʻarmasi prezidenti boʻlib ishlagan.

== Erta hayot va taʼlim ==
Henry Ford II Michigan shtatining Detroyt shahrida Eleanor Kley Ford va Edsel Fordda 1917-yil 4-sentyabrda tugʻilgan. U, aka-uka Benson va Uilyam va singlisi Jozefin singari farovonlik davrida oʻsgan. 1936-yilda Hotchkiss maktabini bitirgan<ref name="AlumniAchievements">{{Web manba|url=http://www.hotchkiss.org/alumni/Accomplishments.aspx|title=Alumni Award: PREVIOUS RECIPIENTS|publisher=The Hotchkiss School|year=2004|accessdate=8-mart 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150310133421/http://www.hotchkiss.org/alumni/Accomplishments.aspx|archivedate=10-mart 2015-yil}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160718141052/http://www.hotchkiss.org/alumni/Accomplishments.aspx |date=2016-07-18 }}</ref>. U ishtirok [[Yale universiteti|Yel universiteti]] u ishbilarmon xodimlarni ishlagan, ''The Yel kitobdadir'',<ref>Alexander, Cecil A. (May-iyun 2004) „The Pranks of Yesteryear“. ''The Harvard Magazine''. Cambridge: Harvard.</ref> universitet hazil jurnali, lekin bitiruv oldin 1940-yilda tark etgan<ref name="LATimesObituary">{{Web manba|url=http://articles.latimes.com/1987-09-30/news/mn-7220_1_henry-ford-ii|title=Henry Ford II Dies; Led Auto Firm 35 Years|author=Thackery, Jr.|first=Ted|work=[[Los Angeles Times]]|accessdate=26-iyul 2015-yil}}</ref>. Bu vaqt ichida u Zeta Psi qardoshligiga aʼzo boʻldi.

== Kariyera ==
Uning otasi Edsel, Fordning prezidenti 1943-yil may oyida (Ikkinchi [[Ikkinchi jahon urushi|Jahon urushi paytida]]) saraton kasalligidan vafot etganida, Henryx Ford II dengiz flotida xizmat qilar edi va oilaviy biznes prezidentligini ololmas edi. Kompaniyaning asoschisi boʻlgan keksa va kasal [[Henry Ford|Henry Ford]] prezidentlikka qayta tayinlandi. Uning hayotidagi shu paytga kelib, oqsoqol Ford aqliy ziddiyatli, shubhali va endi bu ishga yaroqsiz edi; aksariyat direktorlar uni prezident sifatida koʻrishni istashmadi. Ammo soʻnggi 20-yil davomida, u uzoq vaqtdan beri biron bir rasmiy rahbarlik mavqeisiz boʻlsa ham, u har doim kompaniyani ''amalda'' boshqarish huquqiga ega edi; kengash va rahbariyat hech qachon unga jiddiy qarshilik koʻrsatmagan va bu lahzada farq yoʻq edi. Rejissorlar uni saylashdi va u urush oxirigacha xizmat qildi. Bu davrda kompaniya oyiga 10 million dollardan koʻproq yoʻqotib, pasayishni boshladi. Prezident [[Franklin Roosevelt|Franklin D. Ruzvelt]] maʼmuriyati harbiy ishlab chiqarishni davom ettirish uchun kompaniyani davlat tasarrufiga olishni koʻrib chiqdi, ammo bu gʻoya hech qachon amalga oshmadi.

Henry Ford II 1943-yil iyul oyida dengiz flotidan chiqib, bir necha hafta oʻtgach kompaniya boshqaruviga qoʻshildi. Ikki-yil oʻtgach, u 1945-yil 21-sentyabrda biznesni boshqaradi. Edsel Ford kompaniyaning prezidenti sifatida oʻz vazifasini davom ettiradi deb taxmin qilinganligi sababli, bu voqeaga qaraganda ancha uzoq vaqt davom etgan edi, Henry Ford II bu lavozimga juda kam eʼtibor berar edi va u tartibsiz davrda kompaniyani oʻz qoʻliga oldi; Urush paytida uning Yevropa zavodlariga katta zarar yetkazildi va ichki savdo ham pasayib ketdi.

Henry Ford II tajovuzkor boshqaruv uslubini darhol qabul qildi. Kompaniyasi prezidenti sifatida uning birinchi hujjatlari bir joyga edi John Bugas uning kuchli boshqaruv kompaniyaning nazorat olib, otishib masʼul Garri Bennet, uning bobosi dastlab urinishlar ovozini boʻgʻish uchun yollangan, Ford xizmati departamenti rahbari, uyushmalari. Keyinchalik, u oʻzining tajribasizligini tan olib, uni qoʻllab-quvvatlash uchun tajribali rahbarlarni yolladi. U [[General Motors|General Motors kompaniyasining]] sobiq rahbarlarini Ernest Breich va Lyuis Krusoyni Benda korporatsiyasidan uzoqroqqa yollagan. Breich kelgusi-yillarda HF2 biznes ustozi sifatida xizmat qilishi kerak edi va Breich-Crusoe jamoasi Ford talablariga javob beradigan tajribani taklif qilib, Fordning ish tajribasining asosini tashkil qiladi.

Bundan tashqari, Ford " Whiz Kids " nomi bilan tanilgan oʻn nafar yosh oʻspirinni yolladi. Armiya Havo kuchlari statistik guruhidan yigʻilgan bu oʻnta Ford kompaniyaga yangilik va oʻz ishini davom ettirish qobiliyatini berishini taxmin qildi. Ulardan ikkitasi — Arjay Miller va Robert MakNamara oʻzlari Fordning prezidentlari boʻlib xizmat qilishdi. Uchinchi aʼzo J. Edvard Landi bir necha oʻn-yillar davomida asosiy moliyaviy rollarda xizmat qilgan va Ford Financening dunyodagi eng yaxshi moliya tashkilotlaridan biri sifatida obroʻsini oshirishga yordam bergan. Jamoa sifatida, „mitti bolalar“ 1949-yilgi Fordning dizayn jamoasi sifatida esga olinadi, uni oʻn toʻqqiz oy ichida ishlab chiqarishdan tortib to Fordgacha qayta qurishgan. Ushbu mashinaga 100 ming buyurtma u bozorga chiqarilish kuni olinganligi haqida xabar berilgan edi.

Ford 1945-yilda [[Ford motor|Ford Motor Company]] prezidenti va bosh direktori boʻldi. 1956-yilda, uning rahbarligi ostida kompaniya ommaviy tijorat korporatsiyasiga aylandi va oʻzining yangi bosh ofisini qurishga bagʻishlandi. Ford bosh direktori boʻlgan davrda u [[Michigan|Michigan shtatidagi]] Grosse-Pointe shahrida yashagan. 1960-yil 13-iyulda u 1960-yil 9-noyabrda prezidentlikdan isteʼfoga chiqmasdan oldin qoʻshimcha ravishda rais etib saylandi. U oxir-oqibat 1979-yil 1-oktyabrda bosh direktor lavozimidan va 1980-yilda raislik lavozimidan isteʼfoga chiqadi. Keyinchalik uning jiyani Uilyam Kley Ford kompaniyaning 20 yillik Ford boʻlmagan oilaviy boshqaruvidan keyin bu lavozimlarni egallaydi. Ushbu vaqt oraligʻida oilaning manfaatlarini kengashda Henryxning ukasi Uilyam Kley Ford, shuningdek Henryxning oʻgʻli Edsel Ford II va uning jiyani Uilyam Kley Ford taqdim etgan.

1960 --yillarning boshlarida Ford Enzo Ferrari bilan uzoq muddatli muzokaralar olib bordi va Fordning umuman motorsportda va ayniqsa, Le Mans 24 soatda ishtirokini kengaytirish maqsadida Ferrarini sotib oldi. Ammo muzokaralar Ferrari poyga divizionini boshqarish boʻyicha kelishmovchiliklar tufayli uzilib qoldi. Shartnomaning qulashi uni Ferrarining Le Mansdagi hukmronligini tugatish niyatida boʻlgan Ford GT40 loyihasini ochilishiga olib keldi ([[Italiya]] markasi 1960-yildan 1965-yilgacha ketma-ket olti marotaba musobaqada gʻolib boʻlgan). 1964 va 1965-yillarda ikki qiyin-yillardan soʻng, gt40s 1966 da Le Mansda ketma-ket toʻrtta gʻalabani qoʻlga kiritishdan oldin Daytona 24 soat va Sebring 12 soatda podiumni yopdi<ref>{{Web manba|url=http://www.redbull.com/uk/en/motorsports/stories/1331777719573/ford-gt40-heroes-of-motorsport|title=Legends: Ford GT40|author=Stuart|first=Greg|date=19-fevral 2016-yil|work=[[Red Bull]]|accessdate=19-iyun 2016-yil}}</ref>.
[[Fayl:MaxFisher.jpg|left|thumb|250x250px| Maks Fisher (markazda), Jon Bugas (chapda), Henry Ford II (oʻngda) Bugasning Vyoming ranchosida. ]]
1973—1974-yillarda, Amerika avtomobil bozori kichik, koʻproq iqtisodiy avtomobillarni afzal koʻra boshlashi ochiq-oydin boʻldi, [[Ford motor|Ford]]<nowiki/>ning oʻshandagi Prezidenti Li Yacokka Fordning Yevropadagi Ford Fiesta modifikatsiyalangan versiyasi sifatida [[Shimoliy Amerika]] bozori uchun kichik Ford avtomobilini ishlab chiqish xarajatlarini kamaytirish uchun [[Honda|Honda Motor Company]]<nowiki/>ning motorlarini sotib olishga juda manfaatdor edi. Rejani Henry Ford II rad etdi, u shunday dedi: „Shapkada mening ismim boʻlgan hech qanday mashina ichida Yap dvigateli boʻlmaydi“. Ford Motor Company 1971-yilining oxiridan beri Ford Courier kabi Mazdaning ixcham pikapini sotganligi sababli, bu borada juda kech boʻlgan boʻlsa-da, Ford bu yoʻnalishda harakat qilayotgan Shimoliy Amerika yoʻlovchi avtomobillarining eng mashhur modellari gʻoyasini yoqtirmasdi. Ford Motor Company globalizatsiya qilingan avtomobilsozlik sanoatida yapon, nemis va amerika ishtiroki kuchayib borgan davrga moslashdi. Masalan, Fordning Mazda bilan aloqasi HF2 ning taʼsir qilish davri tugashidan oldin ham yaxshi rivojlangan edi. Ammo, Yakokkaning fikriga koʻra, HF2ning nojoʻya taʼsiri tufayli GM va Chryslerdan bir necha-yil orqada qoldi, boshqalar uning qarshilik koʻrsatishiga qaramay uni oldinga surishdi.

HF2ning boshqaruv uslubi kompaniyaning boyliklariga boshqalarga qaraganda koʻproq oʻzgarishga sabab boʻldi. Masalan, u 1956-yilda davlat aksiyalarini taklif qilishga ruxsat berdi, bu kompaniya uchun 650 million dollarni tashkil etdi, lekin Edsel boshqargan davrda tashkil etilgan „eksperimental mashina“ dasturi kompaniyaga deyarli ikki baravar qimmatga tushdi. Xuddi shu tarzda, HF2 1964-yilda Ford Mustangning muvaffaqiyati uchun asos boʻlgan ijodiy Li Yakokkani yolladi, lekin 1978-yilda shaxsiy bahs-munozaralar tufayli Yakokkani ishdan boʻshatdi (ularning munosabatlarining uzilishi haqida Yakokka Fordning soʻzlarini keltirdi: „Baʼzan siz shunchaki birovni yoqtirmaysiz.“) Keyinchalik Yakokka shunday deb eʼtiroz bildirdi: „Agar odam 25 foizdan ortiq jinni boʻlsa, u muammoga duch keladi. Henry 95 foiz edi.“<ref>{{yangiliklar manbasi|last=Barnes|first=Bart|date=2-iyul 2019-yil|title=Auto industry icon Lee Iacocca dies at 94. He helped launch the Ford Mustang and saved Chrysler from bankruptcy.|url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/2019/07/02/f9abc080-da34-11e0-9dca-a4d231dfde50_story.html|work=[[The Washington Post]]|access-date=3-iyul 2019-yil}}</ref>

Xuddi shunday, HF2 muvaffaqiyatining asoschisi boʻlgan 1964-yilda ijodiy Yakokka yollagan, ammo 1978-yilda shaxsiy nizolar sababli Yakokkani ishdan boʻshatgan (munosabatlaridagi tanaffus haqida, Yakokka Forddan iqtibos keltirgan: „Baʼzan siz shunchaki kimnidir yoqtirmang.“) Keyinchalik Yakokka: "Agar yigit 25 foizdan oshiqroq boʻlsa, u muammoga duch keladi. Va Henry 95 foiz edi. "<ref>{{Yangiliklar manbasi|last=Barnes|first1=Bart|date=2-iyul 2019-yil|title=Auto industry icon Lee Iacocca dies at 94. He helped launch the Ford Mustang and saved Chrysler from bankruptcy.|url=https://www.washingtonpost.com/local/obituaries/2019/07/02/f9abc080-da34-11e0-9dca-a4d231dfde50_story.html|journal=[[The Washington Post]]|accessdate=3-iyul 2019-yil}}</ref> U Ford Motor Company kompaniyasida barcha lavozimlardan rasman 1982-yil 1-oktyabrda, kompaniyaning 65 yoshga toʻlishi shart boʻlgan nafaqaga chiqdi, ammo 1987-yilda vafotigacha Fordda hokimiyatning asosiy manbai boʻlib qoldi.

== Mukofotlar va yutuqlar ==

* 1969-yilda Prezident [[Lyndon Johnson|Lindon B. Jonsonning]] Ozodlik Prezident medali bilan taqdirlangan
* 1983-yilda Shon-shuhrat Avtomobil Zaliga kiritildi

== Shaxsiy hayoti ==
Henry Ford II uch marta uylangan:

* Ann MakDonnell (1919<ref>Social Security Death Index; Ford: The Men and the Machine (Little, Brown & Co., pub.), c. 1986 by Robert Lacey, First Edition; New York State Census, 1925; Edsel & Eleanor Ford House (Guide-books, by James A. Bridenstine, Genealogy, p. 101, chart)</ref> −1996), Jeyms Frensis MakDonnellning qizi<ref name="ReferenceA">{{Kitob manbasi|title=Ford: The Men and the Machine|url=https://archive.org/details/fordmenmachin00lace|publisher=Little, Brown & Co.|year=1986|first=Robert|last=Lacey|edition=First|page=[https://archive.org/details/fordmenmachin00lace/page/101 101]|isbn=9780316511667}}</ref>. Ular 1940-yilda turmush qurishgan va 1964-yilda ajrashishgan (1968-yilda De Fon Jonsonga uylangan). Fordlar uchta farzandga ega edi:
** Sharlotta Ford
** Ann Ford
** Edsel Ford II<ref>{{Yangiliklar manbasi|title=Anne Ford Johnson, 76, Dies; Influenced Fashion and Arts|url=https://www.nytimes.com/1996/03/31/nyregion/anne-ford-johnson-76-dies-influenced-fashion-and-arts.html|last=Nemy|first1=Enid|date=31-mart 1996-yil|journal=[[The New York Times]]}}</ref>
* Mariya Kristina Vettore (1929-2008), Britaniya Qirollik kemasida xizmat qilgan kanadalik Robin Willoubey Merivayl Ostinning sobiq xotini; 1946-yilda turmush qurgan,<ref>Andrews Newspaper Index Cards, 1790-1976, England</ref> 1950-yildan 1959-yilgacha ajralgan; u va Ford 1965-yilda [[New York (shahar)|Nyu-York shahrida]] turmush qurgan va 1980-yilda ajrashgan<ref name="house">{{Kitob manbasi|title=Edsel & Eleanor Ford House|first=James A.|last=Bridenstine|page=101|date=February 1989|publisher=Wayne State University Press}}</ref>.
* Ketlin DuRoss (Kathlin Roberta King, 1940-yilda tugʻilgan), L. Devid DuRossning<ref>1940 U.S. Federal Census</ref> bevasi<ref>1940 U.S. Federal Census</ref> (vafot etgan 1959);<ref>Ancestry.com, Public Member Trees (Provo, Utah, U.S.A., Ancestry.com Operations, Inc., 2006), www.ancestry.com, Database online, records for L. David DuRoss</ref> U Ford bilan Nevada shtatidagi Karson-Siti shahrida 1980-yilda turmush qurgan. Ushbu nikoh orqali Ford ikkita oʻgay farzandli boʻldi:
** Debora Guibord (DuRossdan tugʻilgan)
** Kimberli DuRoss

Ford Detroytda Henry Ford kasalxonasida 1987-yil 29-sentyabrda 70 yoshida [[Zotiljam|pnevmoniyadan]] vafot etdi. Xristian cherkovi Grosse-Poyntda dafn marosimidan soʻng uning qoldiqlari kuydirilib, kul tarqalib ketdi<ref name="lat100">{{Yangiliklar manbasi|title=100 Close Relatives, Friends at Rites for Henry Ford II|url=http://articles.latimes.com/1987-10-02/news/mn-7753_1_edsel-ii|date=2-oktabr 1987-yil|journal=Los Angeles Times|agency=[[United Press International]]|accessdate=9-avgust 2017-yil}}</ref>.

== Filmografiya ==

* ''[[Sharli momaqaldiroq|Thunderball]]'' (1965) — Nassau Casinoda qoʻshimcha (roʻyxatdan oʻtmagan)

== Ommabop madaniyatda ==
Henry Ford II 2019-yilda „''[[Ford v Ferrari|Ford v Ferrari“]]'' filmida (Yevropaning baʼzi qismlarida „Le Mans '66“ nomi ostida chiqarilgan) Tracy Letts tomonidan tasvirlangan<ref>{{Web manba|url=https://variety.com/2018/film/news/james-mangold-next-film-ford-ferrari-logan-1202687686/|title=James Mangold to Direct Ford vs. Ferrari Film as ʻLogan’ Follow-Up|work=Variety|accessdate=5-fevral 2018-yil}}</ref>.

== Yana qarang ==

* Ford oila daraxti
* Henry Ford II oʻrta maktabi
* Ford jamgʻarmasi

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Adabiyotlar ==

* Brinkley, Duglas. (2003) Dunyo uchun gʻildiraklar: Henry Ford, uning kompaniyasi va taraqqiyot asri. Nyu-York: Viking Press.
* Leysi, Robert. (1986) Ford: Erkaklar va mashina. Boston: Kichkina, jigarrang.
* Nevins, Allan va Frank Ernest Xill (1962) Ford: pasayish va qayta tugʻilish 1933—1962-yillar. Nyu-York: Yozuvchilar.
* Sorensen, Charles E.; with Williamson, Samuel T. (1956), Ford bilan qirq-yilim (Nyu-York, Nyu-York, AQSh): Norton, LCCN   56010854

== Havolalar ==

* Henry Ford II at Find a Grave
* A film clip „Longines Chronoscope with Henry II Ford (SIC)“ is available at the Internet Archive
* Newspaper clippings about Henry Ford II in the 20th Century Press Archives of the ZBW
{{Start box
}}
{{s-bus}}
{{s-bef|before=[[Charles E. Sorensen]]}}
{{s-ttl|title=[[Vice president#In business|Executive Vice-President]] of [[Ford Motor Company]]|years=10-aprel 1944-yil – 1-iyul 1946-yil<ref>the Auto Editors of Consumer Guide "1949 Ford" 24-sentyabr 2007-yil.
HowStuffWorks.com. https://auto.howstuffworks.com/1949-ford.htm. Retrieved 13-iyul 2019-yil</ref>}}
{{s-aft|after=[[Ernest R. Breech]]}}
{{s-bef|before=[[Henry Ford]]}}
{{s-ttl|title=President of the [[Ford Motor Company]]|years=21-sentyabr 1945-yil – 9-noyabr 1960-yil}}
{{s-aft|after=[[Robert McNamara]]}}
{{s-bef|before=[[Henry Ford]]}}
{{s-ttl|title=CEO of the [[Ford Motor Company]]|years=21-sentyabr 1945-yil – 1-oktabr 1979-yil}}
{{s-aft|after=[[Phillip Caldwell]]}}
{{s-bef|before=[[Ernest R. Breech]]}}
{{s-ttl|title=[[Chairperson#Public corporations|Chairman]] of the [[Ford Motor Company]]|years=13-iyul 1960-yil – 13-mart 1980-yil}}
{{s-aft|after=[[Philip Caldwell]]}}
{{s-end}}
<references />
{{DEFAULTSORT:Ford, Henry}}
[[Turkum:1987-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1917-yilda tugʻilganlar]]