Inert gazlar sahifasining manbasini koʻrish

'''Inert gazlar''' ([[lotincha]]: iners – faoliyatsiz), asl gazlar, nodir gazlar – [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Mendeleyev davriy sistemasining]] 9-guruhiga mansub kimyoviy elementlar: [[Geliy|geliy He]] (tartib raqami 2), [[neon]] Ne (10), [[argon]] Ar (18), [[kripton]] Kg (36), [[ksenon]] Xe (54) va [[radon]] Rn (86). Bulardan faqat radon [[Radioaktiv elementlar|radioaktiv element]], barqaror izotopi yoʻq.  Inert gazlar . atomlarining tashqi elektron qavati (geliyda 2 ta, qolgan  inert gazlar . da 8 ta elektron bor) mustahkamligidan ular kimyoviy jihatdan nihoyatda sust ( inert gazlar . nomi shundan olingan). 1868-yilda fransuz J. Jansen va ingliz N. Lokyer quyosh spektridan birinchi inert gaz – geliyni topishgan. 1892—1908-yilda boshqa  inert gazlar . kashf qilindi.  Inert gazlar . ning molekulalari bir atomli. Barcha  inert gazlar . rangsiz va xidsiz boʻladi.  Inert gazlar . havoda (1 m3 havoda 9,4 l), suvda, baʼzi mineral va togʻ jinslarida bor. Geliy yer osti gazlari va mineral manbalar gazlari tarkibida uchraydi. Radon [[Uran (kimyoviy unsur)|uran]] va [[Radiy|radiyning]] radioaktiv preparatlaridan, boshqa  inert gazlar . esa havodan ajratib olinadi. Tashqi elektron qavati toʻla (8 ta elektron) boʻlgani uchun  inert gazlar . ni qattiq yoki suyuk holatda olish juda qiyin. Uzoq vaqtgacha  inert gazlar . ning birikmalarini olish mumkin boʻlmadi. 1962-yilda [[Kanadaliklar|kanadalik]] olim N. Barlett Xe bilan PtF3 birikmasini qoʻshib,  inert gazlar  kimyoviy reaksiyalarga mutlaqo kirishmaydi, degan fikrlarga chek qoʻydi. Hozirgi vaqtda  inert gazlar . ning juda koʻp kimyoviy birikmalari olingan. Birikmalardagi  inert gazlarning oksidlanish darajalari +1, +2, +4, +6 va +8 ga teng . Inert gazlar ftor, ftorli birikmalar bilan birika oladi. Ularning [[Oksidlar (birikma)|oksidlari]] (XeO3, XeO4), oksigalogenidlari olingan. Geliydan tashqari barcha  inert gazlar  suv va fenol bilan birikmalar hosil kila oladi. Radio va elektronika sanoatida, shuningdek, lyuminessent va axborot lampalarini, havo sharlarini toʻldirishda ishlatiladi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Kimyo]]


{{chem-stub}}