Janoza sahifasining manbasini koʻrish

'''Janoza''' — islomda dafn etish marosimi; [[mayyit]], [[murda]], [[tobut]]. [[Qurʼon]]da Janoza toʻgrisida hech qanday koʻrsatma berilmagan. Fiqhga oid asarlarda Janozaga batafsil tavsif berilgan. Janoza marosimi turli [[musulmon mamlakatlari]]da turlicha boʻlib, islomgacha boʻlgan davrda ushbu xalqlarda mavjud boʻlgan tegashli urf-odatlar bilan qorishib ketgan. Biroq, amalda hamma yerda rioya qilinadigan asosiy qoidalarni ajratib koʻrsatish mumkin. Oʻlim
yaqinlashib kelayotganini sezgan [[musulmon]] [[kalimai shahodat]] keltirishi lozim. Agar uning

<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi -->
'''Janoza''' — keng maʼnoda — islomdagi dafn etish marosimi (qarang [[Dafn marosimi]]); mayit; tobut. Tor maʼnoda — vafot etgan musulmon erkak va ayol jasadini koʻmish oldidan oʻqiladigan namoz (saloti J.). J. marosimlari turli musulmon mamlakatlarida turlicha boʻlib, ular tegishli urf-odatlar bilan bogʻlangandir. Shariat koʻrsatmalariga qaraganda, J. namozi tirik tugʻilgan begunoh chaqaloqdan tortib, gunoh qilgan, qilmaganligidan qatʼi nazar barcha marhum va marhumalarga oʻqiladi. Qurʼon oyatlari va hadisi shariflarda ifoda etilgan qoidalarga koʻra, murdani yuvib, kafanga oʻrab, tobutga joylagach musulmonlar jamoati ishtirokida imom boshchiligida ado etiladi. J. namozini qiblaga yuzlangan holda, saf-saf boʻlib oʻqiydilar. „Azobda oʻlganlar“, shahid boʻlganlar yuvilmaydi va J. oʻqilmay koʻmilaveradi. Biror sabab bilan J.siz koʻmilgan boʻlsa, murda aynimay turib, qabr ustida J. namozi oʻqilishi mumkin. J. namozini oʻqish tiriklar zimmasidagi farzi kifoya amallardan boʻlib, uni bir guruh musulmonlar oʻqishi bilan boshqa kishilar zimmasidan soqit boʻladi. Islom diniga koʻra, marhum J.siz koʻmilgan taqdirda imkoniyat boʻla turib J. oʻqimagan kishilar gunohkor hisoblanadilar. J. namozi 5 vaqt oʻqiladigan namozdan koʻp jihatdan farq qiladi. Maye, J. namozida toʻrt takbir, sano, salavot, duo va salom bilan kifoyalaniladi. Unda ruku, sajda, qiroat, qaʼda, tashaxdud kabi amallar yoʻq.

Abdulaziz Mansur.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>
<!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri -->

oʻzi buni amalga oshira olmasa, uni boshqa odam qulogʻiga shivirlab aytishi lozim.
Bemor [[Yosin surasi]]ni oʻqishi yoki eshitishi kerak. Oʻlim sodir boʻlgandan keyin
[[murda]]ning yuzi qiblaga qaratib qoʻyiladi. Undan soʻng [[murda]]ni odatda maxsus odam -
[[gʻassol]] yuvadi ([[gʻusl]] qiladi). [[Gʻusl]]dan soʻng [[murda]] 2-5 qavatdan iborat toza [[mato]]ga oʻralib kafanlanadi. [[Kafan]]lik odatda, [[oq]], [[yashil]], qora mato boʻlishi mumkin. Murdaning koʻzini yumib, engagi bogʻlanadi. [[Tizza]]lari bir-biriga bogʻlanib, qoʻllari koʻkragiga buklab qoʻyiladi. Shundan soʻng uyida yoki [[masjid]]da marhumga [[Janoza namozi]] oʻqiladi. Oʻz joniga qasd qilgan va dinsizlarga Janoza oʻqilmaydi. Chaqaloq loaqal bir marta ovoz
chiqarib yigʻagan boʻlsa unga Janoza oʻqiladi. „Shahid ketganlar“ [[gʻusl]] qilinmaydi va qanday
kiyimda qazo qilgan boʻlsa, oʻsha kiyimda dafn etiladi. Janoza oʻqilmaydi. Agar oʻlim ertalab
sodir boʻlgan boʻlsa, oʻsha kuni (imkon boricha, kun botgunga qadar), agar kunduzi yoki
kechasi vafot etgan boʻlsa ertasiga dafn etiladi. [[Ayol]]lar odatda, dafn marosimida
[[qabriston]]ga borishmaydi. Ularning qattiq ovoz chiqarib yigʻlashlari ham man etiladi.
[[Qabr]]ga [[mayyit]]ning yaqin qarindoshlarini tushirishadi va uning yuzi [[qibla]]ga qaratib
qoʻyiladi. [[Qabr]] imkon boricha kengroq qilib kavlanadi, uning yon burchagida tuynuk
boʻlib, undan pastga qaragan [[lahad]]ga tushiladi. Unda eʼtiqodga koʻra, [[Munkar va Nakir]]
savol-javobga kelganda [[mayyit]] „oʻtira oladigan“ boʻlishi lozim. Buning uchun kafandagi
bogʻichlar ham boʻshatib (echib) qoʻyiladi. Dafn marosimi Qurʼon sura (odatda [[Fotiha surasi|1,]][[Baqara surasi|2,]] [[Kahf surasi|18,]]
[[Yosin surasi|36,]] [[Duhon surasi|44,]] [[Qadr surasi|97-]][[sura]])larini oʻqish bilan yakunlanadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}


{{Islam-stub}}