Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi sahifasining manbasini koʻrish

{|align="right" border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="300"
!colspan=2 align="center" style="color: white; height: 30px; background-color: green"|'''Emblemasi'''
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Tashkilot bayrogʻi va gerbi''':
|
|-
!colspan=2 align="center" style="color: white; height: 30px; background-color: green"|'''Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi'''
|-
|colspan="3" align="center"|[[Fayl:Association of Southeast Asian Nations (orthographic projection).svg|300px]]
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Atamasi''':
|Janubi-Sharqiy Osiyo davlatlari uyushmasi
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Asl atamasi''':
|{{lang-en|'''Association of Southeast Asian Nations'''}}
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Aʼzo mamlakatlar''':
|{{Bruney bayrogʻi}} [[Bruney]], {{Kambodja bayrogʻi}} [[Kambodja]], {{INA}}, {{LAO}}, {{MYS}}, {{BIR}}, {{PHI}}, {{SIN}}, {{THA}}, {{VIE}}
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Tahkilot Bosh kotibi''':
|[[Lim Jock Hoi]] {{BRN}}
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Tayinlaydi''':
|Tashkilot vakillari roziligi ostida va ovoz berish shartlari bilan.
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Asos solingan''':
|[[1967-yil]] [[8-avgust]] [[Bangkok]] {{THA}}
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Maydoni''':
|4,479,210.5&nbsp;km{{sup|2}}
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Aholisi''':
|602,658,000 kishi
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Zichligi''':
|135/km{{sup|2}} 
|-
|!colspan=2 align="center" style="color: white; background-color: blue"|'''Pul birliklari''':
|-
|-
|-
|}
Janubiy-Sarqiy Osiyo mamlakatlari assotsiatsiyasi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.asean.org/64.htm |title=Overview |publisher=ASEAN |accessdate=12-yanvar 2009-yil| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090126233311/http://www.asean.org/64.htm| archivedate= 26-yanvar 2009-yil <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>('''ASEAN''' {{IPAc-en|ˈ|ɑː|s|i|.|ɑː|n}} {{Respell|AH|see-ahn}},<ref>[http://names.voa.gov/SearchAction.cfm VOA.gov], Search Voice of America</ref>  {{IPAc-en|ˈ|ɑː|z|i|.|ɑː|n}} {{Respell|AH|zee-ahn}})  – Ushbu jamlanma [[Osiyo]] qitʻasinig janubiy-sharqida joylashgan oʻn mamlakatni birlashtirgan iqtisodiy va siyosiy  tashkilot sifatida jahon hamjamiyatida muhim rol oʻynaydi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.loc.gov/nls/other/ABC.html |title=NLS/BPH: Other Writings, The ABC Book, A Pronunciation Guide |date=8-may 2006-yil |accessdate=12-yanvar 2009-yil| archiveurl= https://web.archive.org/web/20090112114625/http://www.loc.gov/nls/other/ABC.html| archivedate= 12-yanvar 2009-yil <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref><ref>[http://www.asean.org/2833.htm Asean.org] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120302193843/http://www.asean.org/2833.htm |date=2012-03-02 }}, ASEAN-10: Meeting the Challenges, by Termsak Chalermpalanupap, [http://www.asean.org/ Asean.org], ASEAN Secretariat official website. Retrieved 27-iyun 2008-yil.</ref>   Avvaliga ushbu kelishuv [[1967-yil]]ning [[8-avgust]]ida [[Indoneziya]], [[Malayziya]], [[Fillipin]], [[Singapur]] va [[Tayland]] hukumatlari tomonidan tashkil etilgan.<ref>[[s:Bangkok Declaration|Bangkok Declaration]]. Wikisource. Retrieved 14-mart 2007-yil.</ref> Hozirgi kunga qadar aʻzolar soni oʻntaga etgan va tashkilot ichida endi [[Bruney]], [[Myanma]], [[Kambodja]], [[Laos]] va [[Vyetnam]] mamlakatlari oʻz qiziqishlari bilan ishtirok etishmoqda. Tashkilotning asosiy maqsadlari iqtisodiy oʻsishni kuchaytirish, ijtimoiy vaziyatni yaxshilash, aʻzo mamlakatlar orasida madaniy aloqalarni rivojlantirish, regional hududni himoya qilish kabi masalalarni oldigan maqsad qilgan mamlakatlar vakillari global muammolarni tinchlik yoʻlidagi muzokaralar bilan hal qilish ustida faoliyat yuritishmoqda.<ref>[http://www.asean.org/64.htm Asean.org] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090126233311/http://www.asean.org/64.htm |date=2009-01-26 }}, Overview, [http://www.asean.org/ Asean.org], ASEAN Secretariat official website. Retrieved 12-iyun 2006-yil.</ref>
Janubiy-Sharqiy osiyo mamlakatlari Asssotsiatsiyasi (JShOMA)  maydoni  4460000 км ² bu hudud [[Yer|Yer shari]] umumiy maydonining 3%-ni tashkil etadi. Aholisi 600000 kishi atrofida va [[Yer|Yer aholisining]] 8,8%-iga tengdir. [[2012-yil]]da mamlakalarning erkin nominal [[YIM]] oldingi koʻrsatkichlarga  nisbatan $ 2,3 trln. AQSh Dollariga oʻsish qayd etilgan.<ref>[http://www.delidn.ec.europa.eu/en/relations/relations_4.htm/ EC.Europa.eu] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100414081751/http://www.delidn.ec.europa.eu/en/relations/relations_4.htm |date=2010-04-14 }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100414081751/http://www.delidn.ec.europa.eu/en/relations/relations_4.htm |date=2010-04-14 }}, European Union Relations with ASEAN. Retrieved 29-oktabr 2010-yil.</ref> Agar JShOMA  mamlakatlarnining iqtisodiyoti birlashtirilsa jahon iqtisodiyotida sakkiztadan bitta kuchli iqtisodiy potensial mavqesiga ega tashkilotlardan sanaladi.

==Tarixi==
[[1961-yil]] [[Malayziya]], [[Fillipin]] va [[Tayland]] mamlakatlari oʻrtasida imzolangan alyans keyinchalik Janubiy-Sharqiy osiyo mamlakatlari Assotsiatsiyasi nomini olgan (JShOMA). Lekin bu jamlanma rasmiy ravishda besh davlat [[Indoneziya]], [[Malayziya]], [[Tayland]], [[Singapur]] va [[Fillipin]] kabi mamlakatlarning Tashqi ishlar vazirlari tomonidan [[Bangkok]]da [[Tayland|Tayland Tashqi ishlar vazirligi departamentida]] uchrashuv tashkil etilgan va ushbu (JShOMA) tashkiloti yaratilishi haqidagi deklaratsiya qabul qilingan. Deklaratsiya keyinchalik  jahon hamjamiyatida Bangkok Deklaratsiyasi nomini olgan. Tashkilotning asoschilari sifatida besh mamlakat Tashqi Ishlar vazirlari eʻtirof etiladi, bular: [[Indoneziya]]dan [[Adam Malik]], [[Fillipin]]dan [[Narciso Ramos]], [[Malayziya]]dan [[Tun Abdul Razak|Abdul Razak]], [[Singapur]]dan [[S. Rajaratnam]] va [[Tayland]] vakili [[Thanat Khoman]]lardir.<ref>{{Kitob manbasi |title=The Asia-Pacific Profile |author=Bernard Eccleston, Michael Dawson, Deborah J. McNamara |year=1998 |publisher=Routledge (UK) |url=http://books.google.com/books?visbn=0415172799&id=l07ak-yd6DAC&pg=RA1-PA311&lpg=RA1-PA311&ots=XgqmmGV3CC&dq=%22Bangkok+Declaration%22+ASEAN&ie=ISO-8859-1&output=html&sig=u2ddDhzn-yVhEn5Fwu3d8iih0OA|isbn=0-415-17279-9 }}</ref>

[[1960-yil]]larda<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> roʻy bergan hodisalar iqtisodiy rivojlanishga harakat qilish, tashqi taʻsirlarga ishonchning yoʻqolishi, kommunizm tizimidan choʻchish va davlat tizimini mustahkamlash kabi muammolar JShOMA tashkiloti yaralishiga asosiy sabablar boʻlgan. [[1984]] [[1-yanvar]]ida [[Bruney]] mustaqillikni qoʻlga kiritgan va bir haftadan soʻng [[1984-yil]]ning [[8-yanvar]]ida ilk marotiba  jamlanma tarkibida kengayish kuzatilib [[Bruney]] JShOMA anjumanida oltinchi vakil sifatida ishtirok etgan.<ref>{{Veb manbasi |title=Background Note:Brunei Darussalam/Profile:/Foreign Relations |publisher=United States State Department |url=http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm |accessdate=6-mart 2007-yil | archiveurl= https://web.archive.org/web/20070302131705/http://www.state.gov/r/pa/ei/bgn/2700.htm| archivedate= 2-mart 2007-yil <!--DASHBot-->| deadurl= no}}</ref>

===Tashkilot  kengayishi===
[[1995-yil]]ning [[28-iyul]]ida [[Vyetnam]] yettinchi aʻzo sifatida<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.asean.org/10098.htm |title=Vietnam in ASEAN : Toward Cooperation for Mutual Benefits |work=ASEAN Secretariat |year=2007 |accessdate=28-avgust 2009-yil |arxivsana=2011-05-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110511153326/http://www.asean.org/10098.htm }}</ref>  va keyinchalik ikki yildan soʻng [[1997-yil]]ning [[23-iyul]]ida [[Laos]] hamda [[Myanma]] mamlakatlari tashkilotga aʻzo boʻlishgan.<ref name=enlargement>{{Kitob manbasi|title=ASEAN Enlargement: impacts and implications|url=https://archive.org/details/aseanenlargement0000asea|author=Carolyn L. Gates, Mya Than|year= 2001|publisher=Institute of Southeast Asian Studies|isbn=981-230-081-3}}</ref> [[Kambodja]] [[Laos]] va [[Myanma]] mamlakatlari bilan birgalikda tashkilot aʻzoligiga oʻz istagini bildirgan lekin mamlakatlar orasidagi ichki siyosiy kurashlar tufayli ushbu taklif JShOMA tomonidan vaqtinchaga bekor qilingan. Keyinchalik mamlakat hokimiyatidagi kamchiliklar bartaraf etilib [[1999-yil]]ning [[30-aprel]]ida tashkilotning hozirgi kundagi eng soʻnggi oʻninchi aʻzosi sifatida JShOMA tarkibiga qabul qilingan.<ref name=enlargement /><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.asean.org/3338.htm |title=Statement by the Secretary-General of ASEAN Welcoming the Kingdom of Cambodia as the Tenth Member State of ASEAN : 30-aprel 1999-yil, ASEAN Secretariat |work=ASEAN Secretariat |year=2008 |accessdate=28-avgust 2009-yil |arxivsana=2011-05-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110511153639/http://www.asean.org/3338.htm }}</ref>
[[1990-yil]]larda kelajakdagi birlashish tufayli jamlanmada kengayish kuzatilgan. [[1990-yil]]da [[Malayziya|Malayziya vakillari]] [[Osiyo|Sharqiy Osiyo]]da iqtisodiy forum yaratishni taklif etishgan <ref name = caucus>[http://www.asean.org/9303.htm East Asia Economic Caucus] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120302193928/http://www.asean.org/9303.htm |date=2012-03-02 }}. ASEAN Secretariat. Retrieved 14-mart 2007-yil.</ref> va bu forumga tashkilotning yangi aʻzolari sifatida [[Xitoy Xalq Respublikasi|Xitoy]], [[Yaponiya]] va [[Janubiy Koreya]]kabi rivojlangan mamlakatlar bilan hamkorliklar olib borib Osiyo-Tinch okeani  boʻyidagi iqtisodiy hamkorlikda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] taʻsiri bilan oʻz mavqelarini [[Osiyo|Osiya hududida]] tenglashtirishmoqchi boʻlishgan.<ref name=oppose /><ref>[http://digital.library.unt.edu/govdocs/crs//data/1993/upl-meta-crs-66/93-633f_1993Jun30.txt?PHPSESSID=f7a7ec622077fa19bfce9ec9def6f3d9 UNT.edu], Asia's Reaction to NAFTA, Nancy J. Hamilton. CRS – Congressional Research Service. Retrieved 14-mart 2007-yil.</ref>  Lekin bu reja [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] va [[Yaponiya]]ning bir-biriga  kuchli qarama-qarshiligi sabab amalga oshmagan.<ref name = oppose>[http://www.asiaviews.org/?content=ger53rger567664&voices=20060125184254 Asiaviews.org], Whither East Asia? Retrieved 14-mart 2007-yil.</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20090212201202/http://www.iht.com/articles/1994/07/26/caucus.php IHT.com], Japan Straddles Fence on Issue of East Asia Caucus. [[International Herald Tribune]]. Retrieved 14-mart 2007-yil.</ref> Biroq bu kabi muvaffaqiyatsizliklarga qaramay  oʻz faoliyatlarini davom ettirishib [[1997-yil]]da JShOMA uch plyus nomli birlashma yaratilgan.
[[1992-yil]]da yangi tartiblarga asoslangan imtiyozli tariflar qabul qilingan. Bu tariflar jahon bozorida ishlab chiqarish sifatini oshirish va regional hududda  ishlab chiqarilgan maxsulotlar  raqobatbardosh boʻlishini yaxshilash  kabi muammolarni oʻz ichiga olgan. Ushbu qonunlar tashkilotningb erkin iqtisodiy hududida amal qilishi belgilangan. [[1997-yil]]da Sharqiy Osiyodagi moliyaviy inqirozdan soʻng [[Malayziya]] ushbu tashkilotni kuchli iqtisodiy salohiyatga ega mamlakatlar ([[Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Yaponiya]] va [[Janubiy Koreya]]) bilan birlashtirish fikrini oldinga surgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Regional Financial Cooperation among ASEAN+3|publisher=[[Japanese Ministry of Foreign Affairs]]|url=http://www.mof.go.jp/english/if/regional_financial_cooperation.htm#CMI|accessdate=29-sentabr 2008-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20081009153256/http://www.mof.go.jp/english/if/regional_financial_cooperation.htm|archivedate=9-oktabr 2008-yil <!--DASHBot-->|deadurl=no}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081009153256/http://www.mof.go.jp/english/if/regional_financial_cooperation.htm#CMI |date=2008-10-09 }}</ref>
Bu tashkilotga aʻzo boʻlgan har bir mamlakat nafaqat regionda balki jahon mamlakatlari orasida iqtisodiy yutuqlarga erishish niyatida birlashishgan. [[1995-yil]]ning [[15-dekabr]]ida aʻzo mamlakatlar Janubiy-Sharqiy Osiyoni yadroviy qurollarni qisqartirish kelishuvi va Janubiy –Sharqiy Osiyoda yadroviy qurollar hududini bekor qilish haqidagi kelishuvlar imzolangan. Ushbu kelishuvni aʻzo mamlakatlardan faqatgina bir mamlakat imzolamagan boʻlib kelishuv [[1997-yil]]ning [[28-mart]]idan kuchga kirgan. Ushbu havfsizlikga oid kelishuv [[2001-yil]]ning [[21-iyun]]ida [[Fillipin]] imzolaganidan soʻng regionda toʻlaqonli yadroviy qurollarning barcha turlari taqiqlangan.<ref name = NWFZ>[http://disarmament.un.org/TreatyStatus.nsf/Bangkok%20Treaty%20(in%20alphabetical%20order)?OpenView Bangkok Treaty (in alphabetical order) At UNODA] United Nations. Retrieved 4-sentabr 2008-yil.</ref>
====[[Sharqiy Timor]] va  Papua New Guinea====
Janubiy-Sharqiy osiyo mamlakatlari assotsiatsiyasi [[2011-yil]]ning martida [[Jakarta]]da oʻtkazilgan sammitida [[Sharqiy Timor]] tashkilotga aʻzo boʻlish istagini bildirgan. Bunga javoban [[Indoneziya]] ushbu taklifni iliqlik bilan qabul qilgan.<ref>[http://tuoitrenews.vn/cmlink/tuoitrenews/international/e-timor-leader-pushes-for-asean-membership-1.15889?localLinksEnabled=false E.Timor leader pushes for ASEAN membership] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120314222349/http://tuoitrenews.vn/cmlink/tuoitrenews/international/e-timor-leader-pushes-for-asean-membership-1.15889?localLinksEnabled=false |date=2012-03-14 }}, date: 1-dekabr 2010-yil.</ref><ref>[http://www.bangkokpost.com/news/local/218897/east-timor-bid-to-join-asean-wins-trong-support East Timor Bid to Join ASEAN Wins 'Strong Support'], Bangkok Post, date: 31-yanvar 2011-yil.</ref><ref>[http://www.thejakartaglobe.com/world/east-timor-to-join-asean-in-jakarta-2011/409570 East Timor to Join ASEAN in Jakarta 2011], ''Jakarta Globe'', date: 1-dekabr 2010-yil.</ref>
Папуа-Новая Гвинея [[1976-yil]]da kuzatuvchilik mavqeiga, keyinchalik [[1981-yil]]da maxsus kuzatuvchi sifatida tashkilot sammitlarida ishtirok etishni boshlagan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.asean.org/3839.htm |title=ASEAN secretariat |publisher=ASEAN |date=23-iyul 1999-yil |accessdate=12-yanvar 2009-yil |arxivsana=2022-06-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220615095743/http://www.asean.org/index.php?option=com_content }}</ref> JShOMA ushbu mamlakat bilan [[1976-yil]] [[Bali]] shahrida oʻtkazilgan sammit ortidan iqtisodiy hamkorlik dasturlarini amalga oshirib kelmoqda. Bu holat [[1980-yil|80-yillarning]] oʻrtalarida toʻlaqonli amalga oshirilib, keyinchalik [[1991-yil]]da [[Tayland]] rezolyutsiyasi ortidan erkin savdo hududida oʻz mavqeini yanada oshirgan.
===Atrof muhit===
[[Fayl:Borneo fires October 2006.jpg|thumb|left|Satellite image of the 2006 haze over [[Borneo]].]]
<nowiki>XXI</nowiki> asrga kelib koʻpgina mamlakatlar va yirik tashkilotlar atrof-muhit holatini tiklash va yaxshilash kabi savollarni hal qilish tarzini oldiga maqsad qilib qoʻyishmoqda. Jumladan JShOMA tashkiloti endilikda [[tabiat]]ni saqlash kabi yangi tartibdagi tizimlarni oʻzining regional hududida qabul qilmoqda. Tashkiliot  vakillari avvaliga [[2002-yil]]da Janubiy-Sharqiy Osiyoda tutunli ifloslanishni nazorat qilish maqsadida JShOMA transhududida tutunli ifloslanishga qarshi kelishuvni imzolashgan.<ref>ASEAN Secretariat. [http://www.asean.org/8914.htm ASEAN Agreement on Transboundary Haze Pollution] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120302193935/http://www.asean.org/8914.htm |date=2012-03-02 }}. Extracted 12-oktabr 2006-yil</ref> Afsuski bu imzolangan kelishuv [[2005-yil|2005]]-[[2006-yil|06-yillar]]da [[Malayziya]] tomonidan ifloslangan havo oqimi tufayli oʻz qadrini yoʻqotgan. Shuningdek tashkilot ekologik muamolarni oʻz ichiga oladigan bir necha kelishuvlarni qabul qilib, shulardan: Sharqiy Osiyo energetik havfsizlik deklaratsiyasi,<ref>[http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view_article.php?article_id=43618 East Asian leaders to promote biofuel] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110429191556/http://newsinfo.inquirer.net/inquirerheadlines/nation/view_article.php?article_id=43618 |date=2011-04-29 }}, Philippine Daily Inquirer, 13-mart 2007-yil.</ref>  [[2005-yil]]da  АСЕАН Wildlife Enforcement tarmogʻi regionda joriy qilinishi <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.asean.org/17933.htm |title=ASEAN Statement on Launching of the ASEAN Wildlife Enforcement Network (ASEAN-WEN) |publisher=ASEAN |date=1-dekabr 2005-yil |accessdate=12-yanvar 2009-yil |arxivsana=2022-06-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220615095743/http://www.asean.org/index.php?option=com_content }}</ref> va Osiyo-Tinch okeanining iqlim va muhitni asrash kabi masalalarda hamkorlikning imzolanishi iqlimning oʻzgarishi sababli qabul qilingan.
[[2003-yil]]da [[Bali]] shahrida oʻtkazilgan JShOMA  sammitida  aʻzo mamlakatlar vakillari birdamlikda demokratik dunyo tartibiga asoslangan tizimni imzolashgan. Bunga sabab barcha mamlakatlar jahon va regional hudud hamjamiyatida oʻz demokratik dunyoqarashlarini tenglashtirishga  va yaqin kelajakda rivojlanishga erishish harakatlari asosiy dalillar sifatida koʻriladi. Bundan tashqari demokratik boʻlmagan aʻzo mamlakatlar ham bu kabi vaziyatni qoʻllab quvvatlashgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Asean: Changing, but only slowly |publisher=BBC |date=8-oktabr 2003-yil |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/3173458.stm |first=Tim |last=Luard}}</ref>
===JShOMA plyus uch===
Har bir mamlakat vakillari keyinchalik tashkilot faoliyatini oʻrganib chiqishib kelajakda yangi integratsiyalarni regionda joriy qilish zarur degan hulosaga kelishgan va [[1997-yil]]dan boshlab shu maqsadlar asosida va tashkilot faoliyatini regionda yanada kuchaytirish kabi masalalarni hal qilish uchun yangi iqtisodiy jamlanma yaratish harakatini boshlashgan. Aʻzo mamlakatlar oʻzlarining iqtisodiy aloqalarini yaxshilash uchun oʻtkazilgan [[Hindiston]], [[Avstraliya]], [[Yangi Zelandiya]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] va [[Rossiya]] kabi mamlakatlarni oʻz doirasiga olgan [[Sharqiy Osiyo]] mamlakatlari sammitida tashkilotga  yirik eksportyorlar [[Xitoy Xalq Respublikasi|Xitoy]], [[Yaponiya]], [[Janubiy Koreya]] kabi mamlakatlarni tarkibga qoʻshish istagini bildirishgan va  bu masala keyinchalik matbuotda JShOMA plyus uch degan nomini olgan. Bu harakat Yevropa hamjamiyatini [[Sharqiy Osiyo]] hududida yoʻq qilish va yangi zamonaviy, rivojlangan sanoatni bunyod etish hamda kuchli [[Sharqiy Osiyo]] iqtisodiy hamjamiyatini yaratish ekanligi baʻzi bir mamlakatlar tomonidan  tanqid qilib kelinadi. Ohirgi yillarda erishilgan yutuqlar va muvaffaqiyatsizliklarni oʻrganish maqsadida hamda tashkilot jamgʻarmasini tashkil qilish masalalari sababli  JShOMA huzurida Kuzatuvchi Faollar guruhi tashkil etilgan. [[2006-yil]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga kuzatuvchi tashkilot maqomi berilgan<ref>[http://globalnation.inquirer.net/news/news/view_article.php?article_id=28822 RP resolution for observer status in UN assembly OK’d] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090212193923/http://globalnation.inquirer.net/news/news/view_article.php?article_id=28822 |date=2009-02-12 }}, Philippine Daily Inquirer, 13-mart 2007-yil.</ref>  va bunga javoban JShOMA [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti|tashkilotning "dialoglar borasida hamkor" degan]] maqomiga erishgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Philippines to Represent Asean in UN Meetings in Ny, Geneva |url=http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |publisher=Yahoo! News |date=7-mart 2007-yil |accessdate=13-mart 2007-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070312113724/http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |archivedate=12-mart 2007-yil <!--DASHBot--> |deadurl=no |access-date=2014-05-10 |archive-date=2007-03-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312113724/http://asia.news.yahoo.com/070307/4/2ykdn.html |url-status=dead }}</ref>
===Erkin savdo===
[[2007-yil]]da JShOMA tashkiloti oʻzining 40-yilligini va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] bilan boʻlgan diplomatik aloqalarga 30-yil toʻlganini nishonlagan. .<ref>{{Yangiliklar manbasi |first=Pearl |last=Forss |title=US and ASEAN seeking to enhance relationship: Dr Balaji |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=27-avgust 2007-yil |accessdate=27-avgust 2007-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070830230821/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |archivedate=30-avgust 2007-yil <!--DASHBot--> |deadurl=no |access-date=2014-05-10 |archive-date=2007-08-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070830230821/http://www.channelnewsasia.com/stories/singaporelocalnews/view/296251/1/.html |url-status=dead }}</ref>  [[2007-yil]]ning [[26-avgust]]ida  tashkilot vakillari to [[2013-yil]]ga qadar [[Xitoy Xalq Respublikasi|Xitoy]], [[Hindiston]], [[Yaponiya]], [[Janubiy Koreya]], Avstraliya]] va [[Yangi Zelandiya]] kabi mamlakatlar oʻrtasidagi erkin savdo shartnomalarini yakunlash rejalanganini  hamda ushbu kelishuvdan soʻng [[2015-yil]]da JShOMA iqtisodiy hamjamiyati yaratilishini  matbuot anjumanida bayon qilishgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=ASEAN to complete free trade agreements by 2013 |url=http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |work=Forbes |date=26-avgust 2007-yil |accessdate=27-avgust 2007-yil |access-date=2014-05-10 |archive-date=2010-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101202085906/http://www.forbes.com/feeds/afx/2007/08/26/afx4054320.html |url-status=bot: unknown }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |first=Christine |last=Ong |title=ASEAN confident of concluding FTAs with partners by 2013 |url=http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |publisher=Channel NewsAsia |date=27-avgust 2007-yil |accessdate=27-avgust 2007-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20070829125803/http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |archivedate=29-avgust 2007-yil <!--DASHBot--> |deadurl=no |access-date=2014-05-10 |archive-date=2007-08-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070829125803/http://www.channelnewsasia.com/stories/economicnews/view/296149/1/.html |url-status=dead }}</ref> [[2007-yil]]ning noyabrida JShOMA aʻzolari tashkilot jamgʻarmasi, qonunlari va JShOMA aʻzolari oʻrtasidagi aloqalarni yaxshilash hamda tashkilotni Xalqaro qonuniy shaklda yaratish kabi kelishuvlarni imzolashgan. Huddi shu yili JShOMA vakillari oʻrtasida Sharqiy Osiyo energetik havfsizlik Deklaratsiyasi qabul qilingan va keyinchalik [[2007-yil]]ning [[15-yanvar]]ida [[Avstraliya]], [[Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Hindiston]], [[Yaponiya]], [[Yangi Zelandiya]] va [[Janubiy Koreya]] mamlakatlari tomonidan ushbu bitim qabul qilingan. [[2009-yil]]ning [[27-fevral]]ida JShOMA tarkibidagi 10 mamlakat va [[Avstraliya]] hamda uning yaqin savdo hamkori [[Yangi Zelandiya]] vakillari oʻrtasida [[2000-yil|2000]]-[[2020-yil]]lar davomida erkin savdo hududi shartnomasi imzolanishi ishlari boshlangani va bu harakat keyingi yillarda mamlakatlar  [[Yalpi ishki mahsulot]] hajmining 48 mlrd. [[AQSh Dollari]]ga oʻsishiga turtki boʻlgan.<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |title=ASEAN, Australia and New Zealand Free Trade Agreement – NZ Ministry of Foreign Affairs and Trade |publisher=Mfat.govt.nz |accessdate=21-may 2009-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090415060123/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |archivedate=15-aprel 2009-yil <!--DASHBot--> |deadurl=no }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070224113221/http://www.mfat.govt.nz/Trade-and-Economic-Relations/Trade-Agreements/Asean/index.php |date=2007-02-24 }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.bloomberg.com/apps/news?pid=newsarchive&sid=aul8rxM98Jg4 |title=Asean, Australia, New Zealand Sign Free-Trade Deal (Update1) |publisher=Bloomberg |date=27-fevral 2009-yil |accessdate=21-may 2009-yil}}</ref>  JShOMA aʻzolari oʻzining savdo jihatdan asosiy olti hamkorlari [[Avstraliya]], [[Xitoy Xalq Respublikasi]], [[Hindiston]], [[Yaponiya]], [[Yangi Zelandiya]] va [[Janubiy Koreya]]lar bilan birgalikda umumiyhajmdagi regional iqtisodiy hamkorlik yaratish borasida kelishuvlar imzolanishini qayd etib oʻtishgan. Bu harakatlarning birinchi bosqichi [[2013-yil]]ning [[26]]-[[28-fevral]]ida  [[Indoneziya]]ning [[Bali]] shahrida oʻtkazilgan tashkilot sammitida boshlangan.<ref name=ref2013022305>{{Yangiliklar manbasi
    | title = ASEAN+6 trade bloc in the making
    | publisher = Investvine.com
    | date = 2013-02-23
    | url = http://investvine.com/asean6-trade-bloc-in-the-making/
    | accessdate = 2013-02-24
    | access-date = 2014-05-10
    | archive-date = 2013-03-28
    | archive-url = https://web.archive.org/web/20130328045835/http://investvine.com/asean6-trade-bloc-in-the-making
    | url-status = dead
    }}</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar|3}}

[[Turkum:Xalqaro tashkilotlar]]
[[Turkum:Janubiy-Sharqiy Osiyo]]