Karst sahifasining manbasini koʻrish

{{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}}

'''Karst''', karst hodisasi (Dinara togʻligining shim.-gʻarbiy chekkasidagi Karst platosi nomidan) — togʻ jinslari ([[Ohaktoshlar|ohaktosh]], [[dolomit]], [[boʻr]], [[gips]], [[Tuzlar|tuz]])ning suvda erishi natijasida sodir boʻladigan hodisa. K. hosil qiluvchi togʻ jinslari yer sharida 51 mln. km{{sup|2}} ga yaqin maydonni egallaydi. K.ning rivojlanishi uchun suv harorati yuqori boʻlishi shart. K. yer yuzidan chuqurlashgan sari kamayib boradi. K.lar ochiq va yopiq turlarga boʻlinadi. Karstlanuvchi togʻ jinslari yer ustida yotsa, K.ning karr, voronka, quduq, gʻorlar kabi shakllari ochiq (yalangʻoch) K. deyiladi. Bunday K.lar [[Oʻrta yer dengizi|Oʻrta yer dengiz]] atrofi mamlakatlarida, [[Qrim]], [[Kavkaz]] va [[Oʻrta Osiyo]]<nowiki/>ning baʼzi joylarida bor. Karstlanuvchi togʻ jinslarining usti [[qum]], [[gil]] va b. jinslar bilan qoplangan boʻlsa, yopiq K. deyiladi. K. [[Gʻarbiy Yevropa]], [[Amerika]], [[Avstraliya]]<nowiki/>da, [[Qrim|Qrim yarim orol]]<nowiki/>ida, [[Kavkaz]]<nowiki/>da, [[Sharqiy Yevropa]] tekisligining koʻpgina qismida, [[Sibir]] va [[Oʻrta Osiyo]]<nowiki/>da keng tarqalgan. K. tarqalgan joylarda yer usti suvlari juda kam. Yogʻinlarning hammasi K.ga yoki togʻ jinslaridagi yoriqlarga singib ketadi. Karstlanuvchi togʻ jinslariga singigan suv vodiylarda yer yuziga [[buloq]] shaklida chiqadi. Bunday buloqlar [[Oʻzbekiston]] xududida ([[Nurota togʻlari|Nurota]], Tomdi, [[Zarafshon tizmasi|Zarafshon]], [[Chatqol tizmasi|Chatqol]], [[Turkiston tizmasi|Turkiston togʻ]]<nowiki/>lari etaklarida) keng tarqalgan boʻlib, aholini suv bilan taʼminlashda ahamiyatli. K. tarqalgan joylarda [[Gidrotexnika inshootlari|gidrotexnik inshoot]], koʻp qavatli imorat, [[temir yoʻl]] qurish noqulay. Gidrotexnik inshoot ([[Norak ges|Norak]], [[Chorvoq GES|Chorvoq]] va b. GES) lar, binolar, yoʻllar qurishdan oldin K. hodisasi sinchiklab oʻrganiladi. K. turli qazilma boyliklarni qazib olishda ham ancha qiyinchiliklar (shaxtalar qazishda togʻ jinslari mustahkamligini boʻshashtiradi, shaxtalarni suv bosib ketadi) tugʻdiradi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}<!-- Bot tomonidan yaratildi -->

{{chala}}

[[Turkum:Geologiya]]
[[Turkum:Geografik terminlar]]