Kollektiv tezkor reaksiya kuchlari sahifasining manbasini koʻrish

{{Infobox Harbiy Boʻlinma
| unit_name =Kollektiv tezkor reaksiya kuchlari
| native_name = {{lang-ru|Коллекти́вные си́лы операти́вного реаги́рования (КСОР)}}
| image = [[File:Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg|250px]]
| image_size = 250px
| alt =
| caption = [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|KXShT]] emblemasi
| dates = [[2009|2009-yil]] [[4-fevral]]dan — h.v.
| disbanded =
| country =
| countries ={{ARM}}<br />{{BLR}}<br />{{RUS}}<br />{{TJK}}<br />{{KGZ}}<br />{{KAZ}}
| allegiance =
| branch = maxsus maqsadlarni shakllantirishni boshqarish organlari,<br />havo-desant qoʻshinlari,<br />dengiz piyodalari
| type =
| role = "harbiy tajovuzni qaytarish, xalqaro terrorizm, transmilliy uyushgan jinoyatchilik, narkotik moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashish, shuningdek, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etish boʻyicha maxsus operatsiyalarni oʻtkazish"
| size =
| command_structure =
| garrison =
| garrison_label =
| nickname =
| patron =
| motto =
| colors =
| colors_label =
| march =
| mascot =
| anniversaries =
| equipment =
| equipment_label =
| battles =
| decorations =
| battle_honours =
| battle_honours_label =
| flying_hours =
| website =
| current_commander =
| commander1 =
| commander1_label =
| commander2 =
| commander2_label =
| commander3 =
| commander3_label =
| commander4 =
| commander4_label =
| commander5 =
| commander5_label =
| commander6 =
| commander6_label =
| commander7 =
| commander7_label =
| commander8 =
| commander8_label =
| commander9 =
| commander9_label =
| notable_commanders =
| identification_symbol =
| identification_symbol_label =
| identification_symbol_2 =
| identification_symbol_2_label =
| identification_symbol_3 =
| identification_symbol_3_label =
| identification_symbol_4 =
| identification_symbol_4_label =
| identification_symbol_5 =
| identification_symbol_5_label =
| aircraft_attack =
| aircraft_bomber =
| aircraft_electronic =
| aircraft_fighter =
| aircraft_helicopter =
| aircraft_helicopter_attack =
| aircraft_helicopter_cargo =
| aircraft_helicopter_multirole =
| aircraft_helicopter_observation =
| aircraft_helicopter_transport =
| aircraft_helicopter_trainer =
| aircraft_helicopter_utility =
| aircraft_interceptor =
| aircraft_patrol =
| aircraft_recon =
| aircraft_trainer =
| aircraft_transport =
| aircraft_tanker =
| aircraft_general =
}}
'''Kollektiv tezkor reaksiya kuchlari (KTRK) —''' [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkilotiga]] ([[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|KXShT]]) aʼzo davlatlarning qoʻshma [[Qurolli kuchlar|harbiy kuchlari]] hisoblanadi.

''Kollektiv tezkor reaksiya kuchlari'' favqulodda vaziyatlarga, shuningdek, harbiy tajovuz, [[terrorizm]], uyushgan jinoyatchilik va narkotik moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi turishga doimiy shay holatda bo‘lishi taʼkidlanadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.vesti.ru/doc.html?id=249784|sarlavha=«Вести.ru» — Страны ОДКБ обсуждают создание сил быстрого реагирования}}</ref>.

== Tarixi ==
2001-yil may oyida [[Yerevan]]da Markaziy Osiyo mintaqasining '''Kollektiv tezkor joylashtirish kuchlari'''ni yaratish toʻgʻrisidagi fundamental qaror KXShT tashkil etilishidan oldin qabul qilingan. Keyingi yilning dekabr oyida tashkilot [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasida]] kuzatuvchi maqomini oldi. Shu bilan birga, MDH nihoyat xalqaro xavfsizlikning yangi mexanizmining asosiy elementiga aylanib, [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]] huquqiy tizimining bir qismi boʻlishni toʻxtatdi.

2009-yil 4-fevralda KXShT aʼzolari '''KTRK'''ni yaratish toʻgʻrisidagi qaror loyihasini kelishib oldilar va imzoladilar. Ular „harbiy tajovuzni qaytarish, xalqaro terrorizm, transmilliy uyushgan jinoyatchilik, narkotik moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashish bo‘yicha maxsus operatsiyalarni o‘tkazish, shuningdek, favqulodda vaziyatlar oqibatlarini bartaraf etishda“ qo‘llanilishi ko‘zda tutilgan<ref name="lenta030609">[http://lenta.ru/news/2009/06/03/ksor/ „Nezavisimaya gazeta“ poluchila informatsiyu o chislennosti i sostave spesvoysk ODKB.] [[Lenta.ru]], 03.06.2009.</ref>.

KTRK harbiy kontingenti doimiy jangovar tayyorgarlikka ega boʻlinmalar va qismlardan iborat boʻlishi rejalashtirilgan. Ular KXShT mas’uliyat zonasining istalgan nuqtasiga mobil joylashtirish imkoniyatiga ega boʻladi. KTRK shuningdek, ichki ishlar organlari yoki [[politsiya]], ichki qoʻshinlar, xavfsizlik idoralari va maxsus xizmatlar, shuningdek favqulodda vaziyatlarning oldini olish va oqibatlarini bartaraf etish idoralaridan iborat boʻlgan maxsus kuchlarni oʻz ixtiyoriga oladi.

== Aʼzolar ==

* {{ARM}}
* {{BLR}}
* {{RUS}}
* {{TJK}}
* {{KGZ}}
* {{KAZ}}

== Tarkibi ==
"Rossiyskaya gazeta" (2009) maʼlumotlariga koʻra, KTRK KXShTga aʼzo davlatlarning quyidagi tuzilmalari, qismlari va boʻlinmalarini oʻz ichiga oladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rg.ru/2009/02/05/armiya.html|sarlavha=«Российская газета» — Вчера ОДКБ создала коллективные силы оперативного реагирования}}</ref>:

* {{Flagcountry|Россия}}:
** 98-gvardiya havo-desant diviziyasi ([[Ivanovo]])
** 31-alohida gvardiya havo hujumi brigadasi ([[Ulyanovsk]])
* {{KAZ}}
** harbiy havo qoʻshinlarining 37-havo hujumi brigadasi ([[Taldiqoʻrgʻan]])
** operatsion batalyon (6654 h/q)
* {{ARM}}
** bitta [[Batalon|batalyon]]
* {{BLR}}
** 103-alohida gvardiya havo-desant brigadasi ([[Vitebsk]])
* {{KGZ}}
** bitta batalyon
* {{TJK}}
** bitta batalyon

Kollektiv kuchlar tarkibiga Favqulodda vaziyatlar vazirligining boʻlinmalari, Ichki ishlar vazirligi va Milliy gvardiyaning maxsus kuchlari otryadlari ham kiradi. 2012-yil holatiga koʻra, KTRK 20 ming kishidan iborat edi.

== Dislokatsiya ==
KTRK qoʻshinlari faqat oʻz davlatlarining milliy qoʻmondonliklariga boʻysunadi, agar oʻzlarining ittifoqchilik majburiyatlari bajarilgan boʻlsa, ittifoqchi qoʻshinlarning harakatlari KXShT ishtirokchilarining kelishuvi bilan amalga oshiriladi. KTRK tuzilmalari yagona kamuflyaj formasi va harbiy texnika, shuningdek, umumiy identifikatsiya belgilari bilan jihozlangan va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]] va KXShT bayroqlari ostida harakat qiladi.

== KTRK harbiy mashgʻulotlari ==
[[2009|2009-yil]] oxirida KTRK (sobiq [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi mamlakatlari]]) Qozogʻiston-Xitoy chegarasi hududida, Matibuloq poligonida Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyingi eng yirik qoʻshma mashgʻulotlarni oʻtkazdi. Mashg‘ulotlarga barcha turdagi qo‘shinlar, Favqulodda vaziyatlar vazirligining bo‘linmalari, shuningdek, maxsus bo‘linmalar jalb etildi.

2010-yil oktyabr oyida Chelyabinsk viloyatidagi Chebarkulskiy poligonida „CRRF Interaction-2010“ mashqlari boʻlib oʻtdi. Mashg‘ulotlarda Rossiya, Armaniston, Qozog‘iston, Qirg‘iziston va Tojikistondan 1,7 mingga yaqin harbiy xizmatchi va 270 dona qurol-yarog‘ va harbiy texnika ishtirok etdi. Mashqlarning asosiy mavzusi — kollektiv xavfsizlik mintaqasida qurolli mojarolarni lokalizatsiya qilish<ref>[http://ria.ru/defense_safety/20101025/289260722.html Gruppa belorusskix ofitserov prinimaet uchastie v ucheniyax ODKB | Oborona i bezopasnost | Lenta novostey „RIA Novosti“]</ref><ref>[http://www.panorama.am/ru/politics/2010/10/29/odkb/ Takticheskie ucheniya KSOR ODKB zavershilis na Urale — Politika — Panorama | Novosti Armenii]{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>.

== KXShT KTRK ning asosiy vazifalari ==
KXShT KTRK ning asosiy vazifalari<ref>{{Veb manbasi|url=https://jscsto.odkb-csto.org/voennaya-sostavlyauschaya-odkb/ksorodkb.php|sarlavha=Коллективные силы оперативного реагирования ОДКБ|ish=jscsto.odkb-csto.org}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://docs.cntd.ru/document/902272592|sarlavha=Соглашение о Коллективных силах оперативного реагирования Организации Договора о коллективной безопасности, Международное соглашение от 14 июня 2009 года|ish=docs.cntd.ru}}</ref><ref>{{Veb manbasi|til=ru|url=http://www.dkb.gov.ru/ksor/ksor.pdf|sarlavha=Коллективные силы оперативного реагирования Организации Договора|muallif=Пресс-служба Секретариата ОДКБ|ish=[[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|KXShT]]|sana=2010}}</ref>:

* harbiy kuch ishlatishga tayyorligini namoyish qilish uchun [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|KXShTga]] aʼzo davlatlarning istalgan hududiga joylashtirish;
* qurolli hujumning, shu jumladan tajovuzning oldini olish va qaytarishda ishtirok etish, qurolli mojarolar lokalizatsiyasi;
* xalqaro terrorizmga, giyohvandlik vositalari, psixotrop moddalar va ularning prekursorlarining, qurol-yarog‘ va o‘q-dorilarning noqonuniy aylanishiga hamda transmilliy uyushgan jinoyatchilikning boshqa turlariga qarshi kurashish bo‘yicha tadbirlarda ishtirok etish;
* [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti|KXShTga]] aʼzo davlatlarning davlat chegaralarini qoplaydigan va davlat va harbiy obyektlarini qoʻriqlovchi qoʻshinlarni mustahkamlash;
* qoʻshinlarning (kuchlarning) birlashgan (mintaqaviy) guruhlarini tezkor joylashtirishni taʼminlashda ishtirok etish;
* aholini harbiy harakatlar natijasida yuzaga keladigan xavflardan himoya qilish, shuningdek, favqulodda vaziyatlarni bartaraf etish va favqulodda gumanitar yordam koʻrsatish boʻyicha chora-tadbirlarni amalga oshirishda ishtirok etish;
* Kollektiv xavfsizlik kengashi tomonidan belgilanadigan boshqa vazifalar.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{KXShT}}

 {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}}