Komil yusupov
Komil Tursunovich Yusupov (1957-yil 20-dekabr) — kurash sportini yaratgan asoschisi va xalqaro sport arbobi. Buxoro viloyatining Qorakoʻl tumanida tugʻilgan. Komil Yusupov nafaqat Oʻzbekistonning, balki butun dunyoda, yangi sport yaratgan inson sifatida ulugʻ arboblaridan biridir. U milliy sport turi boʻlgan kurashni jahon miqyosida olib chiqqan jahon sport tarixida oʻzining betakror oʻrniga ega boʻlgan buyuk shaxsdir. U oʻz hayotini sportni rivojlantirish va yangi avlodni jismoniy va maʼnaviy yuksaltirishga bagʻishlagan.
Komil Yusupov
 | |
|---|---|
 | |
|
Mansab davri 1991-yildan | |
| Shaxsiy maʼlumotlari | |
| Tavalludi | 1957-yil 20-dekabr |
Bolalikdan Buyuklik Sari
Qorakoʻlning oddiy bir oilasida tugʻilgan Komil Yusupov bolalikdan intizomli va maqsadli edi. Har qanday sharoitda ham bilim va tajribaga intilib, oʻz oldiga qoʻygan maqsadiga erishishga astoydil harakat qilardi. Uning sportga boʻlgan muhabbati va isteʼdodi erta yoshlaridanoq namoyon boʻla boshladi. Keyinchalik, u faqat sport bilan chegaralanib qolmay, harbiy xizmat, huquqshunoslik va xalqaro boshqaruv sohalarida ham oʻzini koʻrsatib, koʻplab muvaffaqiyatlarga erishdi.
Mehnat Faoliyatining Birinchi Yillari
Komil Yusupov 1976-yilda Ichki ishlar vazirligi qoʻshinlarida harbiy xizmatni boshladi. Bu davrda u oʻzining intizomi, mas’uliyati va yetakchilik qobiliyatlari bilan ajralib turdi. Harbiy xizmat uni qatʼiyatli va jasoratli boʻlishga oʻrgatdi. Keyinroq u huquqshunos sifatida faoliyat olib bordi: 1983-1984 yillar. „Toshmetallobitremont“ kombinatining bosh huquqshunosi boʻldi. Bu lavozimda ishlash unga tashkilot boshqaruvi va huquqiy muammolarni hal qilishda katta tajriba berdi. 1984-1985 yillar. Prokuraturada amaliyot oʻtash orqali qonunchilik va huquqni muhofaza qilish sohasida bilim va koʻnikmalarni yanada mustahkamladi. 1985-1991 yillar SSSR Davlat xavfsizlik qoʻmitasining masʼul xodimi sifatida xizmat qildi. Bu lavozimda u davlat xavfsizligi va jamoat tinchligini taʼminlash yoʻlidagi masʼuliyatli vazifalarni bajargan.
Sportga Bagʻishlangan Hayot
Komil Yusupovning hayotida sport eng muhim oʼrin egallagan. 1975-1981 yillarda sportning Sambo va Dzyudo turlaridan xalqaro sport ustasi darajasiga koʼtarilgan. 1980-yilda dzyudo kurashi boʻyicha SSSR Olimpiya terma jamoasiga aʼzo boʼlgan. 1981-yilda Nukus shahrida, vazni 65 kg boʼlishiga qaramay Dzyudo boʻyicha Oʼzbekistonning mutloq chempioni boʼlishga erishgan va uning bu yutugʼi sport tarixida takrorlanmas rekord boʼlib qoldi.
Komil Yusupov
 |
|---|
• 1991-yilda uning tashabbusi bilan Oʼzbekiston Milliy Kurash Federatsiyasini tashkil qilinib, unga oʼzi rais boʼlib saylangan. Bu uning kurashni rivojlantirish va uni dunyoga tanitish yoʼlidagi ilk va tarixiy qadamlaridan biri yedi. Keyinchalik, u sport sohasida bir qancha muhim lavozimlarda faoliyat yuritdi: • 1992-1996 yy. Mustaqil Oʼzbekistonning Dzyudo Federatsiyasining birinchi Prezidenti sifatida dzyudo sportini revojlantirdi.1992-1996 yy. Oʻzbekiston Respublikasi Jismoniy Tarbiya va Sport Qoʻmitasi raisining oʻrinbosari sifatida sportni davlat siyosatining asosiy yoʻnalishlaridan biriga aylantirdi. 1996-1999 yy. „Kamolot“ yoshlar jamgʻarmasi boshqaruvi raisining birinchi oʻrinbosari lavozimida yoshlar sportini rivojlantirishga katta hissa qoʻshdi. 2000-2002 yillarss „Kamolot“ yoshlar jamgʻarmasi boshqaruvi raisi sifatida yoshlarning ijtimoiy faoliyatini oshirish va ularni sportga jalb qilish boʻyicha koʻplab loyihalarni amalga oshirdi. 2002-2004 yillar. Oʻzbekiston Davlat Jismoniy Tarbiya va Sport Qoʻmitasi raisi lavozimida mamlakatda sport infratuzilmasini rivojlantirishga boshchilik qildi. 2004-2006 yy. Madaniyat va Sport Vazirining birinchi oʻrinbosari sifatida sport va madaniyatni birlashtirgan loyihalarni yoʻlga qoʻydi
Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasining Asoschisi
1998-yilda Komil Yusupov Xalqaro sport tashkilotini tuzishni tashabbus qildi, taʼsis kongeresda uning yaratgan Kurash qoidalari xalqaro qoida deb tan olinib, shu qoidalari asosida Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasi IKA tashkil etildi.
Komil Yusupov
  | |
|---|---|
|
U kurash sportining asoschisi sifatida birinchi prezidenti boʼlib kurashni jahonda oʼz oʼrniga ega boʼlishiga erishdi. Uning saʼy-harakatlari tufayli kurash bugungi kunda dunyoning 100 dan ortiq davlatida tanilgan. U toʼrt marta qayta saylandi: • 1998-yil — Oʼzbekiston (asoschilik saylovi). 2002-yil — Armaniston. 2006-yil — Dominikan Respublikasi. • 2011-yil — Oʼzbekiston. 2017-yilda Komil Yusupov Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasining Asoschi Raisi sifatida umrbod saylandi. Bu maqom uning kurash sportini rivojlantirish yoʼlidagi xizmatlarini yeʼtirof yetuvchi tarixiy voqea boʼldi.
Oʻzbekiston Respublikasi Adliya vazirligi tomonidan faoliyati va roli
„Kurash“ sport turining asoschisi K.Yusupov tomonidan yaratilgan qoidalari asosida dastlabki kunlarida mamlakatimizda sport turi sifatida qabul qilinishiga va xalqaro miqyosda sport turiga aylantirishga erishdi. Butun dunyoda „kurash“ sporti oʻzbek sporti nomi bilan rivojlanmoqda. Kurashning tarixi va rivojlanishi: Kurash 3,500 yillardan beri kupgina millatlarning toʼyu-sayillarida kungil ochar oʼyini sifatida davom etib kelmoqda. 1990-yilda K.Yusupov tomonidan sport qoidasi yaratilib, uning tarixiy nomini asrab Kurash deb nomlab sportga aylantirildi. Asoschining tashabbusi bilan xalqaro kongress tashkil etilib, kurash qoidalari xalqaro qoidalar sifatida tan olindi. Ushbu qoidalar asosida Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasi (IKA) tashkil etildi. Bugungi kunda dunyoning beshta qitasida (Afrika, Yevropa, Okeaniya, Osiyo, Pan Amerika) kurash konfederatsiyalari mavjud boʻlib, 100 dan ortiq mamlakatlarda kurash federatsiyalari tomonidan oʼtkazadigan barcha tadbirlar, Jahon chempionati, qitaviy chempionatlar, Osiyo oʻyinlari, mamlakatlar ichidagi chempionatlar, hakamlik, murabbiylik seminarlari faqatgina Komil Yusupov yaratgan qoidalar asosida oʼtkaziladi.
XALQARO MANIFЕST
TARIXIY HAQIQAT, INSON QADRI VA ZAMONAVIY KURASH MЕROSI TO‘G‘RISIDA : “TARIXIY HAQIQATNI HЕCh QANDAY KUCH O‘ZGARTIRA OLMAYDI” ZAMONAVIY KURASH — milliy an’ananing xalqaro sport va madaniy tizimga aylantirilgan shaklidir. “USHBU MILLIY AN’ANANI XALQARO TIZIMGA AYLANTIRIB, INSONIYATGA NOYOB TARIXIY MЕROSNI TUHFA QILGAN SHAXS — O‘ZBЕKISTONLIK KOMIL YUSUPOVDIR.” U tomonidan xalqaro qoidalar, hakamlik tizimi, musobaqa standartlari, xalqaro institutsional model yaratildi. 1998 yilda uning tashabbusi bilan Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasi tashkil etildi va uning rahbarligi ostida kurash 5 qit’aga tarqaldi, 100 dan ortiq davlatda rivojlantirildi, jahon va qit’a chempionatlari tashkil etildi, Osiyo o‘yinlari dasturiga kiritildi. Kurash bugungi kunda hurmat, inson qadri, halollik, tinchlik, millatlar o‘rtasidagi do‘stlik tamoyillarini targ‘ib qilayotgan xalqaro ma’naviy tizim hisoblanadi. “JAHON SPORT SIVILIZATSIYASI DOIMO: PЕR DЕ KUBЕRTЕN, DZIGORO KANO KABI ASOSCHILARNI HURMAT VA E’ZOZ BILAN QADRLAB KЕLMOQDA.SHULAR QATORIDA KOMIL YUSUPOV NOMI HAM ZAMONAVIY KURASH ASOSCHISI SIFATIDA JAHON SPORT TARIXIGA MUHRLANGAN.”
Asoschi maqomi — tarixiy yaratuvchi sifatida eng oliy huquqiy maqomdir. “Hech qanday tashkilot Asoschi maqomini bekor qilish, qayta baholash, saylash yoki inkor etish huquqiga ega emas.” Asoschiga hurmat — insoniyatning madaniy va ma’naviy merosiga hurmat hisoblanadi.
“BUNDAY TARIXIY YARATUVCHILAR — INSONIYATNING O‘CHMAS MA’NAVIY BOYLIGIDIR.” XALQARO HUQUQIY VA TARIXIY EKSPЕRTLAR GURUHI
Huquqiy asoslar va rivojlanish choralari:
Komil Yusupov
  | |
|---|---|
|
Kurash sportini yanada rivojlantirish va ommalashtirish maqsadida Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti va Hukumatining bir qator normativ-huquqiy hujjatlari imzolangan. Bugungi kunda kurash boʻyicha jahon va mintaqaviy chempionatlar, Osiyo oʻyinlari, xalqaro turnirlar, ichki musobaqalar, shuningdek, hakamlar va murabbiylar uchun seminarlar doimiy ravishda Komil Yusupov qoidalari asosida oʻtkaziladi. K.Yusupov tomonidan „Xalqaro kurash qoidalari“, „Kurash“ atamasi, yangi sport turiga berilgan „Xalqaro musobaqani tashkil etish va oʻtkazish qoidalari“, „Kurash koʻylagi“, „Gilam“ va boshqa tegishli hujjatlar ishlab chiqilib, Adliya vazirligi tomonidan rasman roʻyxatga olingan. Ushbu hujjatlar patentlangan va mualliflik huquqi bilan himoyalangan. K.Yusupov milliy qadriyatimiz boʻlgan kurashni xalqaro sport turiga aylantirib va uni Osiyo Olimpiya oʻyinlariga rasman kirishiga erishgan. Uning moddiy va maʼnaviy huquqlari Oʻzbekiston qonunlari va xalqaro huquq normalariga muvofiq toʻliq himoyalanganligi kafolatlanmoqda.
Ilova:
Patentlangan va mualliflik huquqi bilan himoyalangan hujjatlarning nusxasi.
Vazir oʻrinbosari M. Ikromov tomonidan imzolangan.
Mukofotlari va Eʼtiroflari:
Komil Yusupovning koʻp yillik fidokorona mehnati milliy va xalqaro miqyosda yuqori baholandi. U quyidagi unvon va mukofotlarga sazovor boʻldi.
Milliy va Xalqaro mukofotlari:
Komil Yusupov
   |
|---|
• 1980-yil: Xalqaro toifadagi sport ustasi (sambo va dzyudo).
• 1992-yil: „Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi“ unvoni.
• 1997-yil: „Sogʻlom avlod uchun“ II darajali ordeni.
• 1999-yil: „El-yurt hurmati“ ordeni.
• 2020-yil: „Jismoniy tarbiya va sport aʼlochisi“ koʻkrak nishoni.
• 2021-yil: „Mehnat faxriysi“ 1-darajali mukofoti.
• 1988-yil: „70 let Voorujyonnix Sil“ yubiley medali (SSSR).
• 1989-yil: „Afgʻon xalqi minnatdorchiligi“ ordeni.
• 1990-yil: „Za bezuprechnuyu slujbu“ 1-darajali mukofoti (KGB, SSSR).
• 2004-yil: BMTning „Yaxshi niyatlar elchisi“ unvoni.
• 2006-yil: „BUYUK CHINGIZXON“ ordeni (Mongoliya).
• 2007-yil: „Mongoliya xizmat koʻrsatgan sport arbobi“ unvoni.
Komil Yusupovning Oʻrni va Merosi
Komil Yusupov kurashni nafaqat sport turi sifatida, balki xalqlarni birlashtiruvchi va doʻstlikni mustahkamlovchi vosita sifatida jahon miqyosiga olib chiqdi. Uning kurashni rivojlantirish yoʻlidagi mehnati nafaqat Oʻzbekiston, balki butun dunyo sporti uchun muhim ahamiyatga ega. Bugungi kunda u oʻz faoliyatini davom ettirib, sport va yoshlarni rivojlantirishga ulkan hissa qoʻshmoqda. Uning hayoti va faoliyati nafaqat sportchilar, balki jamiyatning barcha qatlamlari uchun ulkan ilhom manbai boʻlib qoladi. Komil Yusupov — sport va rahbarlikning yuksak namunasidir.
Komil Yusupovning hayoti va faoliyati sport, rahbarlik hamda maʼnaviyatning yorqin namunasi boʻlib, u yozgan kitob asarlari yosh avlod uchun bebaho manba hisoblanadi. Uning mehnati sportni rivojlantirish, doʻstlikni mustahkamlash va millatlararo birlikni keng yoyishda davom etmoqda.
Kurash kitobi(*oʻzbek tilida): https://archive.org/details/uzb-kurash-new
Kurash kitobi(*ingliz tilida): https://archive.org/details/eng-kurash-new_202601