Koneru Humpy sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxmatchi bilgiqutisi|name=Koneru Humpy|image=HumpyKoneru.jpg|country={{Hindiston bayrogʻi}} [[Hindiston]]|birth_date=31-mart 1987-yil|FideID=5008123 <!-- automatically displays current rating if 2400+ -->|peakrating=2623 (iyul 2009)|title=[[Grandmaster (chess)|Grandmaster]] (2002-yil)|birth_place=[[Vijayawada]], [[Andhra Pradesh]], Hindiston|medaltemplates={{MedalCountry|{{IND}}}}
{{Medal|Competition|[[Osiyo o`yinlari]]}}
{{Medal|Gold|[[2006-yilgi Osiyo o`yinlari|2006 Doha]]|[[Chess at the 2006 Asian Games|Ayollar shaxmati individual o`yinlar]]}}
{{Medal|Gold|[[2006 Asian Games|2006 Doha]]|[[Chess at the 2006 Asian Games|jamoaviy]]}}}}

'''Koneru Humpy''' (1987-yil 31-martda tugʻilgan) hindistonlik [[shaxmat]]chi, 2019-yilda [[FIDE]] ayollar oʻrtasidagi tezkor shaxmat chempionatida gʻolib boʻlganligi bilan mashhur<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.chessbase.in/news/Koneru-Humpy-becomes-Women-World-Rapid-Champion|sarlavha=The inspiring return of Koneru Humpy|ish=ChessBase India|sana=29-dekabr 2019-yil}}</ref>. 2002-yilda u 15 yosh, 1 oy, 27 kunligida [[grossmeyster]] (GM) unvoniga erishgan eng yosh ayol boʻlib, [[Judit Polgar]]ning oldingi rekordini uch oyga<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=333|sarlavha=Humpy beats Judit Polgar by three months|ish=Chess News|qaralgan sana=17-fevral 2015-yil}}</ref> ortda qoldirdi (keyinchalik bu rekord [[Hou Yifan|Xou Yifan]] tomonidan 2008-yilda yangilandi). 2007-yil oktyabr oyida Humpy Polgardan keyin 2600 Elo reytingidan oshib, 2606 ball olgan ikkinchi ayol oʻyinchi aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=4159|sarlavha=Anand crosses 2800 and leads the October 2007 FIDE ratings|ish=Chess News|qaralgan sana=17-fevral 2015-yil}}</ref><ref>[http://www.fide.com/ratings/top_files.phtml?id=5008123 Koneru’s rating progress chart]. FIDE.</ref>.

== Karyerasi ==
Humpy shaxmat boʻyicha yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida uchta oltin medalni qoʻlga kiritgan: 1997-yilda (10 yoshgacha boʻlgan qizlar toifasi), 1998-yilda (12 yoshgacha boʻlgan qizlar orasida) va 2000-yilda (14 yoshgacha boʻlgan qizlar orasida). 1999-yili [[Ahmadobod]] shahrida shaxmat boʻyicha oʻsmirlar oʻrtasida boʻlib oʻtgan Osiyo chempionatida oʻgʻil bolalar bilan kuch sinashib, 12 yoshgacha boʻlganlar bahsida gʻoliblikni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Humpy on high!|url=http://www.rediff.com/sports/2001/aug/30humpy.htm|ish=[[Rediff.com]]|qaralgan sana=18-yanvar 2016-yil|sana=30-avgust 2001-yil}}</ref>. 2001-yilda Humpy oʻsmir qizlar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib boʻldi. Keyingi yilgi oʻyinlarda u [[Chjao Syue|Chjao Xue]] bilan birinchi oʻrinni egalladi, ammo tay-brekda ikkinchi oʻringa tushib ketdi<ref>[http://brasilbase.pro.br/w20g2002.htm Goa 2002 — 20° Campeonato Mundial Juvenil Feminino] BrasilBase</ref>. 2002-yilda u sakkizinchi ayol grossmeysterga aylandi. Humpy 2004-yilgi oʻsmirlar oʻrtasidagi jahon chempionatida oʻgʻil bolalar bilan raqobatlashdi, bu musobaqada Pentala Xarikrishna gʻalaba qozondi. Humpy esa 8,5/13 ball bilan oʻninchi oʻrinni egalladi<ref>[http://brasilbase.pro.br/w20b2004.htm Cochin 2004 — 43° Campeonato Mundial Juvenil] BrasilBase</ref>.

Humpy 2000 va 2002-yillarda ayollar oʻrtasidagi Britaniya chempionatida gʻolib boʻldi. 2003-yilda u ayollar oʻrtasidagi 10-chi Osiyo chempionati va Hindiston ayollar chempionatida gʻoliblikka erishadi<ref>[http://www.fide.com/index.php?option=com_fidecalendar&view=archiveview&aid=90 10th Asian Womenʼs Individual Chess Championship] FIDE</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.theweekinchess.com/html/twic471.html#7|sarlavha=TWIC 471: Indian Women's National A Championships|nashriyot=The Week in Chess|muallif=Crowther|ism=Mark|sana=17-noyabr 2003-yil|qaralgan sana=15-sentabr 2015-yil}}</ref>. 2005-yilda u Rossiyaning Krasnoturinsk shahrida oʻsha davrdagi eng kuchli oʻn nafar ayol oʻyinchi ishtirokida boʻlib oʻtgan Shimoliy Ural kubogida gʻolib sfatida etirof etiladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://en.chessbase.com/post/north-urals-cup-humpy-wins-xu-yuhua-second|sarlavha=North Urals Cup: Humpy wins, Xu Yuhua second|sana=15-iyul 2005-yil|nashriyot=ChessBase|qaralgan sana=20-aprel 2016-yil}}</ref>.

U birinchi marta 2004-yilda ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida qatnashgan va oʻshandan beri u nokaut formatida oʻtkazilgan har bir musobaqada qatnashib kelgan. Humpy 2004, 2008 va 2010-yillarda yarim finalga qadar chiqqan.

2009-yilda u [[Mumbay]] meri kubogida Aleksandr Areshchenko, Magesh Panchanathan va Evgeniy Miroshnichenko bilan 1-4-oʻrinlarni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5432|sarlavha=Areshchenko triumphs in Mayor's Cup – Jai Ho Mumbai!!|muallif=Zaveri|ism=Praful|sana=15-may 2009-yil|nashriyot=ChessBase|qaralgan sana=10-may 2010-yil}}</ref>.

2009-yilda Humpy Butun Hindiston shaxmat federatsiyasini [[Turin]]dagi 37-shaxmat Olimpiadasida ishtirok etishiga toʻsqinlik qilganlikda aybladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://ibnlive.in.com/news/koneru-humpy-accuses-aicf-secretary-of-harassment/103832-5.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20091025075035/http://ibnlive.in.com/news/koneru-humpy-accuses-aicf-secretary-of-harassment/103832-5.html|arxivsana=25 October 2009|sarlavha=Koneru Humpy accuses AICF secretary of harassment|sana=24-oktabr 2009-yil|nashriyot=IBN Sports|qaralgan sana=20-oktabr 2010-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=5865|sarlavha=Humpy replies to Sundar – issues open challenge|sana=25-oktabr 2009-yil|nashriyot=ChessBase|qaralgan sana=20-oktabr 2010-yil}}</ref>. Unga murabbiylik qilayotgan otasi Humpy Ashokga u bilan turnirlarga borishga ruxsat berilmaganligi asosiy sabab sifatida koʻrsatildi.

Humpy 2009—2011-yillardagi FIDE ayollar Gran-prisida ishtirok etdi va umumjamoa hisobida ikkinchi oʻrinni egalladi. Oʻz navbatida 2011-yilgi shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati yoʻllanmasiga daʼvogar sifatida ishtirok etdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://nalchik2010.fide.com/tourview/show-12.html|sarlavha=Women GP – Nalchik – Women GP – Nalchik|nashriyot=Nalchik2010.fide.com|qaralgan sana=1-dekabr 2014-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=7060|sarlavha=Humpy pulls it off – wins Doha GM and qualifies &#124; Chess News|nashriyot=Chessbase.com|qaralgan sana=1-dekabr 2014-yil}}</ref>. Bu musobaqada Xou Yifan uchta oʻyinda gʻalaba qozonib, beshta durang qayd etdi. Humpy 2011-2012, 2013-2014, 2015-2016 va 2019—2021-yillarda ham FIDE ayollar Gran-prisi seriyasida ikkinchi oʻrinni egalladi.

U 2015-yilda Xitoyning [[Chendu|Chengdu]] shahrida boʻlib oʻtgan shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jamoaviy jahon chempionatida bronza medalini qoʻlga kiritdi. Hindiston terma jamoasi musobaqada toʻrtinchi oʻrinni egalladi — bu bronza medalini qoʻlga kiritgan Xitoy jamoasidan atigi bir ochko ortda qolgani tufayli edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=World Women Chess: Harika wins silver, bronze for Humpy |work=The Hindu |agency=PTI |url=http://www.thehindu.com/sport/world-women-chess-harika-wins-silver-bronze-for-humpy/article7153629.ece?textsize=large&test=1 |access-date=29-aprel 2015-yil}}</ref>.

2019-yilda u ikki yillik tugʻruq taʼtilidan qaytganidan keyin ayollar oʻrtasida Rapid boʻyicha jahon chempioni boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=The inspiring return of Koneru Humpy - ChessBase India|url=https://www.chessbase.in/news/Koneru-Humpy-becomes-Women-World-Rapid-Champion|ish=www.chessbase.in|kirish sanasi=22-may 2020-yil}}</ref>.

2020-yilda Humpy ommaviy ovoz berishdan soʻng [[BBC]] tomonidan Hindistondagi yilning eng yaxshi sportchisi mukofotiga loyiq deb topildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Koneru Humpy is BBC Indian Sportswoman of the Year |language=inglizcha |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/55547052 |access-date=18-mart 2021-yil}}</ref>.

Humpy 2022-yilda Tamilnadu shtatining Mahabalipuram shahrida boʻlib oʻtayotgan Shaxmat Olimpiadasida Hindiston shaʼnini himoya qilmoqda.

== Shaxsiy hayoti ==
U dastlab ota-onasi (Koneru Ashok va Latha Ashok) tomonidan „Hampi“ deb nomlangan, bu ism „chempion“ soʻzidan olingan. Keyinchalik uning otasi rus tilidagi ismga yaqinroq oʻxshash boʻlishi uchun imloni Humpy deb oʻzgartirdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chessbase.com/newsdetail.asp?newsid=333|sarlavha=Humpy beats Judit Polgar by three months|sana=31-may 2002-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-aprel 2006-yil |title=Humpy's moves |work=The Tribune |location=Chandigarh, India |url=http://www.tribuneindia.com/2006/20060408/spr-trib.htm#3}}</ref>.

2014-yil avgust oyida u Dasari Anveshga turmushga chiqdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=J. R. Shridharan |title=Humpy enters wedlock with Anvesh |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/news/cities/Vijayawada/article11198991.ece |access-date=17-fevral 2015-yil}}</ref>. Hozir u ONGC Ltd bilan hamkorlikda ishlaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Humpy joins ONGC |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-sports/humpy-joins-ongc/article3105213.ece |access-date=23-yanvar 2016-yil}}</ref>.
[[Fayl:The_President,_Dr._A.P.J._Abdul_Kalam_presenting_Padma_Shri_to_Kumari_Koneru_Humpy_(Chess),_at_an_Investiture_Ceremony_at_Rashtrapati_Bhavan_in_New_Delhi_on_March_23,_2007.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/The_President%2C_Dr._A.P.J._Abdul_Kalam_presenting_Padma_Shri_to_Kumari_Koneru_Humpy_%28Chess%29%2C_at_an_Investiture_Ceremony_at_Rashtrapati_Bhavan_in_New_Delhi_on_March_23%2C_2007.jpg/220px-thumbnail.jpg|thumb| Prezident, doktor APJ Abdul Kalam 2007-yil 23-mart kuni Nyu-Dehlidagi Rashtrapati Bxavanda investitsiya marosimida Kumari Humpy Humpyga (shaxmat) Padma Shrini taqdim etmoqda.]]
U 2017-yilda Ohana ismli qizini dunyoga keltirdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Grandmaster Koneru Humpy learning the moves of a mother|url=https://www.telegraphindia.com/sport/grandmaster-koneru-humpy-learning-the-moves-of-a-mother/cid/1747071|ish=www.telegraphindia.com|til=en|kirish sanasi=22-may 2020-yil}}</ref>.

== Mukofotlar va yutuqlar ==
[[Fayl:Koneru_Humpy.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Koneru_Humpy.jpg/220px-Koneru_Humpy.jpg|right|thumb| Wijk an Zee da, 2006-yil]]

* 1999-yil: Osiyodagi eng yosh ayol xalqaro usta (WIM)
* 2001-yil: Hindistonning eng yosh ayol grossmeysteri (WGM)
* 2003-yil: [[Arjuna mukofoti]]
* 2007-yil: Padma Shri<ref name="Padma Awards">{{Veb manbasi|url=http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|sarlavha=Padma Awards|nashriyot=Ministry of Home Affairs, Government of India|sana=2015|qaralgan sana=21-iyul 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151015193758/http://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/LST-PDAWD-2013.pdf|arxivsana=15 October 2015}}</ref>
* 2019-yil: Skolkovo ayollar Gran-prisi 2019-2020
* 2019-yil: Monako ayollar Gran-prisi 2019-2020
* 2019-yil: Tezkor shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati<ref name="Humpy pockets first world chess crown, clinches Womenʻs rapid ..">{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/sports/chess/humpy-pockets-first-world-chess-crown-clinches-womens-rapid-title-in-russia/articleshow/73014621.cms|sarlavha=Humpy pockets first world chess crown|ish=The Times of India|sana=2019|qaralgan sana=29-dekabr 2019-yil}}</ref>
* 2020-yil: Cairns Cup<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=2020 Cairns Cup March 2020 United States of America FIDE Chess Tournament report|url=https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=241914|kirish sanasi=16-iyun 2020-yil|ish=ratings.fide.com|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2020-06-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200616220332/https://ratings.fide.com/tournament_report.phtml?event16=241914}}</ref>
* 2020-yil: FIDE 2020 Onlayn Shaxmat Olimpiadasida oltin
* 2021-yil: BBC Hindistonda yilning eng yaxshi sportchisi
* 2021-yil: FIDE 2021 Onlayn Shaxmat Olimpiadasida bronza
* 2022-yil: [[44-shaxmat Olimpiadasi|44-Shaxmat Olimpiadasida]] bronza
* 2022-yil: [[44-shaxmat Olimpiadasi|44-shaxmat olimpiadasida]] Gaprindashvili kubogi gʻolibi

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

{{DEFAULTSORT:Humpy, Koneru}}
[[Turkum:Yashayotgan insonlar]]
[[Turkum:1987-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Hindiston shaxmatchilari]]
[[Turkum:Shaxmatchi ayollar]]
[[Turkum:Shaxmat grossmeysterlari]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]]