Laxta Center sahifasining manbasini koʻrish

{{Bino bilgiqutisi
| name             = Laxta Center
| native_name      = Лахта центр
| native_name_lang = ru
| former_names     = 
| alternate_names  = 
| awards           = 
| image            = Лахта центр 2021.jpg
| image_alt        = 
| image_size       = 280px
| caption          = Laxta Center 2018-yilda
| location         = [[Laxta]], [[Sankt Peterburg]]
| address          = Laxtinskij Prospect 2
| location_town    = 
| location_country = Rossiya
| coordinates      = {{Coord|59|59|13.7|N|30|10|37.3|E|region:RU|display=inline,title}}
| altitude =
| status = {{Color|green|Tugallangan}}
| groundbreaking_date =
| start_date = {{start date and age|2012}}
| completion_date = {{start date and age|2019}}
| opened_date =
| inauguration_date =
| demolition_date =
| destruction_date =
| architect =
| landlord =
| owner = [[Gazprom]]
| cost = US$1.77 mlrd<ref>{{Veb manbasi|url=https://realty.rbc.ru/news/5bed46bd9a794728d6707196|title = «Газпром» раскрыл стоимость строительства самого высокого здания Европы}}</ref>
| floor_area = {{convert|163,000|m2|ft2|abbr=on}}<ref>{{Veb manbasi|title=Lakhta Center|url=https://www.permasteelisagroup.com/project-detail?project=930|access-date=12 August 2021|website=www.permasteelisagroup.com|arxivsana=2023-04-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230425072709/https://www.permasteelisagroup.com/project-detail?project=930}}</ref>
| top_floor =
| floor_count = 87 yer ustida
<div>
                3 yer ostida<ref name="Skyscrapercenter">{{veb manbasi |title=Lakhta Center |url=https://www.skyscrapercenter.com/building/lakhta-center/12575 |website=skyscrapercenter.com |publisher=[[CTBUH]]}}</ref></div>
| parking =
| embedded =
| references = <ref name="Skyscrapercenter" />
| highest_region = Rossiya va Yevropa
| highest_reflabel =
| highest_prev = [[Federation Tower]]
| highest_start = 2017
| highest_end =
| highest_next =
| map_type =
| map_alt =
| map_caption =
| building_type = Ofis
| architectural_style = [[Neo-futurism]]
| structural_system =
| current_tenants =
| height =
| architectural = {{convert|462|m|ft|abbr=on}}
| tip =
| antenna_spire =
| roof =
| observatory = {{convert|357|m|ft|abbr=on}}
| other_dimensions =
| architecture_firm = RMJM (2011-yilga qadar), GORPROJECT<ref>[https://www.houseandgarden.co.uk/article/europes-tallest-skyscraper-lakhta-centre Europeʼs tallest skyscraper is nearing completion in St. Petersburg]</ref>
| structural_engineer = Gorproject, Inforceproject
| main_contractor = [[Rönesans Holding]]
| designations =
| renovation_date =
}}

Lakhta Center (rus:Laxta sentr) — 87 qavatli osmonoʻpar bino<ref>[https://www.augustman.com/in/travel/tallest-buildings-in-the-world/%7C Burj Khalifa To Taipei 101: These Are The Tallest Skyscrapers In The World]{{Oʻlikhavola|date=iyul 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[Rossiya]]ning [[Sankt-Peterburg]] shahrining shimoli-gʻarbiy tomonidagi [[Laxta, Sankt-Peterburg|Laxta]] mavzesida qurilgan. Balandligi {{Convert|462|m|ft}} bo‘lib, Rossiyadagi va Yevropadagi eng baland bino. Balandligi bo‘yicha dunyodagi oʻn oltinchi baland bino hisoblanadi<ref>https://lakhta.center/en
Lakhta Center</ref>. Bu, shuningdek, [[Moskva]]dagi Ostankino minorasidan keyin Rossiya va Yevropada ikkinchi eng baland inshoot boʻlib, dunyodagi ikkinchi eng baland burmali bino va eng shimoliy osmonoʻpar bino boʻlib hisoblanadi.

Laxta Centerning qurilishi 2012-yil 30-oktyabrda boshlangan, bino 2018-yil 29-yanvarda qurib bitkazilgan<ref name="installation">[http://lakhta.center/en/article/?id=1295 The installation of the spire of the Lakhta Center], Press release of 29 January 2018.</ref>. U 2017-yil 5-oktyabrda Rossiya va Yevropadagi eng baland bino sifatida Moskvadagi [[Federatsiya minorasi|Federatsiya]] Towersning Vostok minorasidan o‘zib ketdi. Laxta Center keng koʻlamli aralash foydalanish uchun moʻljallangan, jamoat obyektlari va ofislardan iborat. Dastlab Britaniyaning RMJM arxitektura firmasi tomonidan ishlab chiqilgan loyiha keyinchalik Gorproject (2011-2017) tomonidan bosh pudratchi Turkiyaning Rönesans Holding kompaniyasi ostida davom ettirildi.

2018 yil 24 dekabrda Laxta markazi LEED Platinumda ekologik samaradorlik mezonlari boʻyicha sertifikatlandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Lakhta Center-Tower |url=https://www.usgbc.org/projects/lakhta-center-tower-0 |ish=usgbc.org |qaralgan sana=3 May 2020}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=LEED Certification |url=https://lakhta.center/en/article/?id=1328 |ish=Lakhta.center |qaralgan sana=3 May 2020 |sana=24 December 2018}}</ref>. 2021-yil avgust oyida, avvallari Moskvada joylashgan Gazprom Sankt-Peterburgda qayta roʻyxatdan oʻtish jarayonini yakunladi. Kompaniyaning yangi manzili Laxta markazi ko‘p funksiyali majmuasida joylashgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Gazprom registered in St. Petersburg |url=https://www.gazprom.com/press/news/2021/august/article534630/ |qaralgan sana=21 October 2021 |ish=www.gazprom.com |til=en |arxivsana=2021-10-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211011110821/https://www.gazprom.com/press/news/2021/august/article534630/ }}</ref>.

== Tarixi ==

=== Rejalashtirish ===
Minoraning oʻtmishdoshi Oxta center dastlab Sankt-Peterburg shahar markazida joylashgan boʻlishi rejalashtirilgan edi. Tarixiy markaz 1990-yildan beri [[Jahon merosi|Jahon merosi obyekti]] boʻlgani sababli, [[Jahon merosi qoʻmitasi|Butunjahon merosi qoʻmitasi]] 400 metrlik minora qurilishiga qarshi chiqdi, chunki bu tarixiy Sankt-Peterburgning shahar manzarasiga taʼsir qilardi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |ism= |sarlavha=UNESCO welcomes backing by President of Russian Federation for the preservation of St Petersburg |url=https://whc.unesco.org/en/news/612/ |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=UNESCO World Heritage Centre |til=en}}</ref>. 2006-yil dekabr oyida [[UNESCO|YuNESKOning]] Butunjahon merosi markazi direktori Franchesko Bandarin Rossiyaga uni saqlab qolish boʻyicha oʻz majburiyatlarini eslatib, loyihadan xavotir bildirdi. 2007-yilda Butunjahon yodgorliklar fondi Sankt-Peterburgning tarixiy siluetini binoning qurilishi mumkinligi sababli 2008-yildagi 100 ta eng xavfli obyektlar roʻyxatiga kiritdi<ref name="BBCUNESCO">{{Yangiliklar manbasi |date=23 September 2009 |title=Russian tower plans cause alarm |publisher=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/8272401.stm |access-date=12 October 2009}}</ref>. Dastlabki taklifga nisbatan jiddiy qarshilik tufayli, Gazprom tomonidan Smolniy sobori oldida boʻlishini rejalashtirgan Oxta center Laxtaga koʻchirildi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |ism= |sarlavha=36th session of the World Heritage Committee |url=https://whc.unesco.org/en/sessions/36COM |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=UNESCO World Heritage Centre |til=en}}</ref>. Bu hududda yangi metro bekati qurilishi rejalari 2012-yilning mart oyida eʼlon qilingan edi. Stansiya dastlab [[Sankt-Peterburg|Leningradning]] 1980-yilgi shaharni rivojlantirish rejasiga kiritilgan, ammo ilgari bunyod etilmagan<ref>{{Veb manbasi |sana=16 March 2012 |sarlavha=Выход из станции метро "Лахта" будет расположен у старого поста ГИБДД |url=https://www.fontanka.ru/2012/03/16/074/ |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=www.fontanka.ru |til=ru}}</ref>.

Osmonoʻpar bino va [[stilobat]]ni oʻz ichiga olgan Laxta Centerning birinchi bosqichini qurish uchun ruxsat 2012-yil 17-avgustda olingan<ref>{{In lang|ru}}[http://www.fontanka.ru/2012/08/20/114/ „Laxta-sentru“ vidano razreshenie na stroitelstvo]</ref>.

=== Qurilishi ===
Loyihani boshqarish AECOM tomonidan amalga oshiriladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.proektvlahte.ru/en/status/contractors/ |sarlavha=Key Contractors |qaralgan sana=23 December 2015 |arxivsana=2016-04-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160402101942/http://proektvlahte.ru/en/status/contractors/ }}</ref>. Nemis kompaniyasi Jozef Gartner osmonoʻpar binoning oynasini oʻrnatishga mas’ul edi<ref>[https://www.dp.ru/a/2015/09/16/Nemeckaja_Gartner_otkroet/ Nemeskaya Gartner otkroet v Peterburge proizvodstvo dlya ostekleniya „Laxta sentra“]</ref>.

2012-yil 30-oktyabrda ishlar boshlandi. Laxta Center qurilishi boʻyicha bosh pudratchi Rönesans Holding 2014-yil 22-aprelda tanlangan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Potential General Contractor Selected |url=http://lakhta.center/en/news/?id=237 |qaralgan sana=19 August 2021 |ish=lakhta.center}}</ref>.

==== Qurilish taqvimi ====

* 2013-yil mart — nol sikl ishlari davom etmoqda. Qoziqlar oʻrnatilmoqda. Qurilish jadvaliga koʻra, diafragma devori aprel oyi oxirigacha, qoziq qoqish ishlari esa 2013-yilning 15-avgustigacha davom etadi<ref>{{In lang|ru}}[http://www.interfax-russia.ru/NorthWest/exclusives.asp?id=390991 Ispolnitelniy direktor ODTs „Oxta“ A.]</ref>.
* 2014-yil aprel — osmonoʻpar binoning poydevorini qurish tugallandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Готов котлован для строительства небоскреба "Лахта-центра" — Новости строительства Санкт-Петербурга — Канонер |url=http://kanoner.com/2014/04/02/137579/ |qaralgan sana=23 August 2021 |ish=kanoner.com}}</ref>.
* 2014-yil iyun — qoziq toʻldirish tugallandi. Laxta Center minorasi uchun 264 ta qoziq, aralash foydalanishdagi bino va kirish ark uchun 848 ta qoziq va stilobat (yer osti toʻxtash joyi) uchun 968 ta qoziq oʻrnatildi. Hammasi boʻlib 2080 ta qoziq qazilgan.
* 2015-yil fevral va mart — osmonoʻpar binoning quti shaklidagi poydevorining pastki plitasini quyish tugadi. Poydevorga 19 ming 624 kub metr beton quyildi<ref>{{In lang|ru}}[http://www.fontanka.ru/2015/03/02/169/ Alexey Miller: First floors of the skyscraper in Lakhta will appear this year]</ref>.
* 2015-yil sentyabr — nol balandlikdan past boʻlgan barcha ishlar tugallandi. Minora yadrosining birinchi qavatlarini qurish ishlari olib borilmoqda.
* 2017-yil aprel — balandligi 300 metrdan oshadi, bu Laxta Centerni juda baland binoga aylantirdi (xalqaro tasnif).
* 2017-yil may — osmonoʻpar bino 327 metr balandlikka koʻtarilib, u Sankt-Peterburgdagi eng baland inshootga aylandi<ref>{{Veb manbasi |sana=13 May 2017 |sarlavha=Лахта Центр перерос телебашню (фото) |url=https://www.fontanka.ru/2017/05/13/034/ |qaralgan sana=27 August 2021 |ish=www.fontanka.ru |til=ru}}</ref>.
* 2017-yil 5-oktyabr — Laxta Center balandligi 374 metrga yetganligi sababli Yevropadagi eng baland bino boʻldi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Harris |ism=Chris |sana=6 October 2017 |sarlavha=Russian skyscraper 'becomes Europe's tallest building' |url=https://www.euronews.com/2017/10/06/russian-skyscraper-becomes-europe-s-tallest-building |qaralgan sana=27 August 2021 |ish=euronews |til=en}}</ref>.
* 2018-yil 29-yanvar — minoraning balandligi 462 metrni tashkil etadi va shpil konstruksiyasini yigʻish tugallandi<ref>[https://www.youtube.com/watch?v=6Y-0SYU5sJU Lakhta Center reached the design height]</ref>.

== Boshqa binolar ==
Minoraga qoʻshimcha ravishda majmuada boshqa koʻplab binolar mavjud. Koʻp funksiyali bino (MFZ) Shimoliy va Janubiy ikkita binodan iborat boʻlib, ular umumiy poydevor, stilobat va tom bilan birlashtirilgan. Bino bumerangga oʻxshaydi. U balandligi farqi 7 dan 17 qavatgacha boʻlgan oʻzgaruvchan qavatlarga ega, eng yuqori balandligi 80 metrdan bir oz koʻproq. Strukturaning uzunligi taxminan 300 metrni tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Горизонталь против вертикали. Или за? Для чего Лахта Центру "лежачая" доминанта |url=https://habr.com/ru/company/lakhtacenter/blog/371535/ |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=habr.com |til=ru}}</ref>. Majmuada, shuningdek, ikkita alohida qanotdan iborat uchinchi bino<ref>{{Veb manbasi |sana=28 March 2019 |sarlavha=С новым зданием площадь Лахта Центра превзойдет полмиллиона квадратных метров. Как идет стройка (фото) |url=https://www.fontanka.ru/2019/03/28/111/ |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=www.fontanka.ru |til=ru}}</ref> mavjud<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=«Комплекс зданий и сооружений». Его построят у «Лахта-центра» в 2021 году |url=https://www.the-village.ru/city/news/345989-kzs-lahta |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=The Village |til=ru |arxivsana=2021-08-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210821185927/https://www.the-village.ru/city/news/345989-kzs-lahta }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sana=10 April 2018 |sarlavha=Комплекс зданий вокруг "Лахта центра" построит Renaissance Construction - Северо-Запад {{!}}{{!}} Interfaks Rossiya |url=https://www.interfax-russia.ru/northwest/news/kompleks-zdaniy-vokrug-lahta-centra-postroit-renaissance-construction |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=www.interfax-russia.ru |til=ru}}</ref>. MFZda 140 kishini sigʻdira oladigan planetariy mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=http://lakhta.center/en/about/objects/planetarium/ |sarlavha=Planetarium {{!}} Lakhta Center |ish=lakhta.center |qaralgan sana=12 April 2020}}</ref>.

== Dizayni ==

=== Imkoniyatlar ===
Laxta Centerda ofislar, kovorking markazi, sport markazi, bolalar ilmiy markazi va konferensiya markazi mavjud. Loyiha 1500 kvadrat metr yopiq koʻrgazma maydonini oʻz ichiga oladi. Ochiq maydonning bir qismi sanʼat, installyatsiya va haykallarni namoyish qilish uchun ishlatiladi. 357 metr balandlikdagi osmonoʻpar binoning tepasida bepul jamoatchilik kuzatuv maydonchasi mavjud<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=19 August 2014 |script-title=ru:Смотровую площадку Лахта-центра оборудуют цифровыми интерактивными телескопами |language=ru |url=http://www.fontanka.ru/2014/08/19/122/ |access-date=30 July 2018}}</ref>.

=== Atrof-muhit texnologiyalari ===
Minora dizayni bir nechta yashil va energiya tejovchi texnologiyalarni oʻz ichiga oladi, bu unga LEED Platinum sertifikatiga sazovor boʻldi. Texnik jihozlar tomonidan ishlab chiqarilgan ortiqcha issiqlik binolarni isitish uchun ishlatiladi. Osmonoʻpar bino, shuningdek, shovqin darajasini pasaytiradigan uskunalar, shovqin bostiruvchilar, ovoz oʻtkazmaydigan devorlar va suzuvchi pollardan foydalanadi.

Rossiyaning shimoli-gʻarbiy mintaqasida yuqori nam va shamolli iqlimning oʻziga xos xususiyatlari tufayli binolarning muzlashi ehtimoli nisbatan yuqori. Minora shpilining toʻliq muzlab ketishining oldini olish uchun muhandislar shisha qoplamani metall dokaga oʻzgartirdilar. Yuqori qavatlardagi shisha muz toʻplanishining oldini olish uchun isitiladi va yaxshi koʻrinishni taʼminlaydi<ref>{{Veb manbasi |sana=26 September 2014 |sarlavha=Специальные ледовые генераторы позволят "Лахта центру" экономить до 13 тыс. руб. в сутки на электроэнергии - главный инженер - Северо-Запад {{!}}{{!}} Interfaks Rossiya |url=https://www.interfax-russia.ru/northwest/news/specialnye-ledovye-generatory-pozvolyat-lahta-centru-ekonomit-do-13-tys-rub-v-sutki-na-elektroenergii-glavnyy-inzhener |qaralgan sana=3 April 2022 |ish=www.interfax-russia.ru |til=ru}}</ref>.

Laxta Center va unga tutash hududlarni mavjud infratuzilmaga ortiqcha yuk bo‘lmasdan elektr energiyasi bilan taʼminlash maqsadida yangi mustaqil elektr stansiyasi qurilgan<ref>{{In lang|ru}}[http://asninfo.ru/news/v-lahte-postroyat-podstanciyu-nevskaya-guba „Nevskaya guba“ power substation will be built in Lakhta] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150928141131/http://asninfo.ru/news/v-lahte-postroyat-podstanciyu-nevskaya-guba |date=2015-09-28 }}</ref>.

=== Transportni rivojlantirish ===
Kelajakda M32A avtomagistralining bir qismiga aylanadigan Laxta Center yaqinida ikkita aylana quriladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Два разворотных кольца появятся в Приморском районе |url=https://spbdnevnik.ru/news/2014-07-10/dva-razvorotnykh-koltsa-poyavyatsya-v-primorskom-rayone |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=spbdnevnik.ru |til=ru}}</ref>. Laxta Centerga xizmat koʻrsatish uchun Finlandiya temir yoʻl vokzalidan yengil temir yoʻl qatnovi va Primorskaya metro stansiyasidan yangi tramvay liniyasi quriladi. „Laxta“ ishchi nomi bilan yangi yerosti stansiyasini qurish rejalashtirilgan. Laxta Center yaqinida velosipedlar uchun 90 ta toʻxtash joyi boʻlgan velosiped yoʻlaklari ham rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi |sana=15 July 2014 |sarlavha=В проекте развязки трассы М-32 и Приморского шоссе предусмотрели велодорожку |url=https://www.fontanka.ru/2014/07/15/138/ |qaralgan sana=21 August 2021 |ish=www.fontanka.ru |til=ru}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lahta-olgino.ru/lahta-center/obshchestvennye-slushaniya-.php |sarlavha=Общественные слушания |qaralgan sana=18 December 2014 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150413143303/http://lahta-olgino.ru/lahta-center/obshchestvennye-slushaniya-.php |arxivsana=13 April 2015}}</ref>.

== Qabul ==
Laxta Center 2020-yilda Emporis Skyscraper Awardsning „Yilning eng yaxshi osmonoʻpar binosi“ mukofotini oldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sustainability Plays a Key Role in Emporis Skyscraper Award's Winning Buildings |url=https://www.buildings.com/articles/42756/sustainability-plays-key-role-emporis-skyscraper-awards-winning-buildings |qaralgan sana=27 February 2022 |ish=Buildings |til=en}}</ref>. 2021-yil 20-mayda osmono‘par bino CTBUH mukofotlarida fasad muhandisligi toifasidagi mukofotni qo‘lga kiritdi. Oʻsha yili bino yana ikkita Mukammallik mukofotiga sazovor boʻldi: strukturaviy muhandislik va geotexnika muhandisligi boʻyicha. 2021-yil oktyabr oyida IFC Laxta Center Rossiyaning eng yirik muhandislik va arxitektura 100+ mukofotining Gran-prisini qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=78.ru {{!}} Ofitsialniy sayt telekanala {{!}} Novosti politiki, ekonomiki, obщestva, proisshestviya v Sankt-Peterburge |url=https://78.ru/ |qaralgan sana=3 April 2022 |ish=Telekanal 78. Ofitsialniy sayt |til=en}}</ref>.

== Yana qarang ==

* Rossiyadagi eng baland binolar roʻyxati
* Yevropadagi eng baland binolar roʻyxati
* Oʻralgan binolar roʻyxati

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Havolalar ==

* [http://www.proektvlahte.ru/en/ Laxta Centerning rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150821231650/http://www.proektvlahte.ru/en/ |date=2015-08-21 }}

[[Turkum:Sankt-Peterburgda madaniyat]]
[[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]]
[[Turkum:Binolar]]