MOL sahifasining manbasini koʻrish

{{Shirkat bilgiqutisi
| industry = {{MSOK}}<nowiki>|NEFT-GAZ VENGRIYA}}</nowiki>
| founded = [[1991]]
| founder =
| defunct =
| fate =
| successor =
| hq_location = {{FLOGIFIYA|Vengirya}}: [[Budapesht]]
| products =
| revenue = {{O'SISH}} 5,959 TRLN Funt<br /><small>(19,6 MLRD $, 2021)</small><ref name="reuters" />
| assets = 6,494 TRLN FUNT<br /><small>(20,0 MLRD $, 2021)</small><ref name="reuters" />
| parent =
| divisions =
| subsid =
}}'''MOL KOMPANIYASI''' ('''Magyar Olaj-és Gázipari Részvénytársaság''') [[Vengriya|Vengriyadagi]] eng katta neft va gaz kompaniyasidir. Bosh qarorgohi – [[Budapesht|Budapeshtda]]. 2022-yil uchun Forbes Global 2000 dunyodagi eng katta kompaniyalar roʻyxatida u 958-oʻrinni egalladi (daromad boʻyicha 610-oʻrin, sof foyda boʻyicha 653-oʻrin va aktivlar boʻyicha 1538-oʻrin)<ref name="forbes">{{Veb manbasi |sarlavha=MOL Hungarian Oil |url=https://www.forbes.com/companies/mol-hungarian-oil/?sh=2bec3024681d |qaralgan sana=2022-06-21 |nashriyot=[[Forbes (журнал)|Forbes]] |til=en |arxivsana=2022-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220622110015/https://www.forbes.com/companies/mol-hungarian-oil/?sh=2bec3024681d}}</ref> .

== Tarixi ==
1991-yilda tashkil etilgan.

[[Avstriya-Vengriya imperiyasi|Avstriya-Vengriya]] hududida neft qazib olish 19-asr oʻrtalarida [[Transilvaniya]] va Mura daryosi vodiysida boshlangan. 1882-yilda Vengriyada birinchi neftni qayta ishlash zavodi barpo etildi va birinchi neft kompaniyasi tashkil etildi. [[Birinchi jahon urushi]] boshlanishiga qadar Vengriyada umumiy islab chiqarish kuniga 600 ming barrel boʻlgan oʻndan ortiq neftni qayta ishlash zavodlari ishlagan, oʻz ishlab chiqarishi 55-ming barrelni tashkil etgan, qolgan neft import qilingan. Birinchi jahon urushi tugagandan soʻng, mamlakatda Britaniya va Amerika neft kompaniyalari ishladilar, 1940-yilga kelib oʻz ishlab chiqarishi isteʼmolni deyarli toʻliq qopladi. Ikkinchi jahon urushidan keyin neft sanoati Vengriya Sovet neft kompaniyasi MASZOLAJga milliylashtirildi. 1957-yilda u Vengriya neft va gaz trestiga (OKGT) aylantirildi. 1960-yillarda SSSRdan neft yetkazib berish uchun neftni qayta ishlash quvvatlari kengaytirildi. 1980-yillarga kelib, OKGT 43 ming xodimga ega yirik diversifikatsiyalangan konglomeratga kompaniya aylandi<ref name="history">{{Veb manbasi |sarlavha=History of MOL Rt – FundingUniverse |url=http://www.fundinguniverse.com/company-histories/mol-rt-history/ |qaralgan sana=2022-06-21 |nashriyot=International Directory of Company Histories, Vol. 70. St. James Press, 2005 |til=en |arxivsana=2022-06-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220610121544/http://www.fundinguniverse.com/company-histories/mol-rt-history/}}</ref>.

1992-yilda OKGT MOL nomi bilan mashhur Magyar Olajes Gazipari Rtga aylantirildi. 1995-yilda kompaniyaning 67% aksiyalari Budapesht fond birjasiga joylashtirilgan (qolganlari davlatda qolgan). 1990-yillar oxirida ichki bozorda raqobat kuchayib borishi bilan MOL Slovakiya, Xorvatiya va Ruminiyada yoqilgʻi quyish shoxobchalari tarmoqlarini oʻrnatib, qoʻshni mamlakatlarga tarqala boshladi. 2000-yilda „Slovakiya Slovnaft“ ning ulushi sotib olindi va 2002-yilda u butunlay oʻzlashtirildi. 2003-yilda Xorvatiyaning INA neft kompaniyasining 25 foiz ulushi sotib olindi. Neft manbai sifatida 1999-yilda YuKOS bilan Malobalikskoye konini birgalikda oʻzlashtirish toʻgʻrisida shartnoma tuzildi. 2004-yilda Ruminiyada 60 ta yoqilgʻi quyish shoxobchalari [[Royal Dutch Shell]]<ref name="history" /> dan sotib olindi. Shuningdek, 2004-yilda Avstriyaning Roth kompaniyasi sotib olindi va MOL aksiyalari Varshava fond birjasiga joylashtirildi<ref name="history2">{{Veb manbasi |sarlavha=Our History - About MOL Group |url=https://molgroup.info/en/about-mol-group/our-history |qaralgan sana=2022-06-21 |nashriyot=MOLGroup |til=en |arxivsana=2022-06-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220610121333/https://molgroup.info/en/about-mol-group/our-history}}</ref> .

2006-yilda Rossiyaning BaiTex kompaniyasi sotib olindi. Shu bilan birga, foyda keltirmaydigan gaz biznesi nemis E.ga sotilgan. ON . 2013-yilda Rossiyadagi aktivlarning bir qismi sotildi va buning evaziga [[Shimoliy dengiz|Shimoliy dengizning]] Britaniya sektorida bir nechta bloklar sotib olindi<ref name="history2"/> .

== Egalari va boshqaruv tizimi ==
Kompaniyaning aktsiyalari Budapesht va Varshava fond birjalarida, shuningdek [[New York fond birjasi|Nyu-York fond birjasida]] Amerika depozit qimmatli qogʻozlarni (depozitariy – The Bank of New York Mellon) koʻrinishida joylashtirilgan<ref name="ar2021"/>.

2021-yil oxirida kompaniyaning asosiy aktsiyadorlari: turli xorijiy investorlar (27.01%), mahalliy institutsional investorlar (10.54%), mahalliy xususiy investorlar (6.96%), MOL New Europe Foundation (10.48%), Budapeshtdagi ikkita universitet Maecenas Corvini Fundation fondlari. va Mathias Corvinus Collegium Fundation (har biri 10% 2019), [[OmanOil|OmanOil (Budapesht)]] (7.14%), [[OTP Bank]] (4,89%), OTP Fund Management (1,30%), ING Bank N. V. (4,78%), [[UniCredit|UniCredit Bank AG]] (3,37%), Commerzbank AG (1,20%), gʻaznachilik aksiyalari (2,58%)<ref name="ar2021"/>.

1999-yildan beri direktorlar kengashi raisi va bosh ijrochi direktori Zsolt Hernadi boʻlib, u 1,7% aktsiyalarga egalik qiladi<ref name="ar2021">{{Veb manbasi |sarlavha=Integrated Report 2021 |url=https://molgroup.info/storage/documents/publications/annual_reports/2021/mol_group_integrated_report_2021_eng.pdf |qaralgan sana=2022-06-21 |nashriyot=MOL Group |til=en}}</ref> .

== Faoliyat ==
MOL uglevodorodlarni topish va qazib olish, yetkazish, hamda, 5200 km uzunlikdagi gaz quvurlari tarmogʻidan foydalanish bilan shugʻullanadi. Kompaniya Vengriya, [[Slovakiya]] va [[Ruminiya|Ruminiyada]] 440 dan ortiq yoqilgʻi quyish shoxobchalarini boshqaradi. 2006-yil boshida tasdiqlangan uglevodorod zaxiralari 19.2 milliard m³ gaz va 10.8 million tonna neftni tashkil etdi.

MOL guruhiga [[TVK]] (Vengriya) kimyo kompaniyasi, Slovnaft neft kompaniyasi (Slovakiya) va Roth ([[Avstriya]]) savdo kompaniyasi kiradi.

2005-yilda ishlab chiqarish hajmi kuniga 100,6 ming barrel neft ekvivalentini tashkil etdi (shu jumladan gaz – 45,5 ming, neft – 55,1 ming). Kompaniyaning 2008-yildagi daromadi 20,58 milliard dollarni (2007-yilda – 14,11 milliard dollar), sof foydasi – 823,5 million dollarni (1,38 milliard dollar) tashkil etdi<ref name="ved_03_09">[http://www.vedomosti.ru/newsline/index.shtml?2009/03/30/749971 ''Irina Malkova''. „Surgutneftegaz“ tratit dengi]{{Недоступная ссылка|date=Май 2018|bot=InternetArchiveBot}}, Vedomosti, 30 marta 2009</ref>.

2021-yilda ishlab chiqarish hajmi 110 ming barrel neft darajasida edi. e. kuniga, shundan Vengriyada – 32.4 ming barrel, Xorvatiyada – 28.1 ming barrel, Ozarbayjonda – 17 ming barrel, Buyuk Britaniyada – 13.2 ming barrel, Iroqda – 9.5 ming barrel, Pokistonda – 6.9 ming barrel, Rossiyada 4.9 ming barrel (ulush) BaiTex-da). Yil oxirida tasdiqlangan zaxiralar 335 million barrelni tashkil etdi<ref name="ar2021"/>.

Kompaniya Vengriya, Slovakiya va Xorvatiyadagi uchta neftni qayta ishlash zavodi va ikkita neft-kimyo zavodiga egalik qiladi. Chakana savdo tarmogʻi 9 mamlakatdagi 2 mingdan ortiq yoqilgʻi quyish shoxobchalarini oʻz ichiga oladi.

2021-yil uchun daromadlar 5.96 trillion forintni (19.6 milliard dollar) tashkil etdi, shundan Vengriya 1.63 trillion forintni, Xorvatiyani – 670 milliard forintni, Chexiyani – 480 milliard forintni, Slovakiyani – 480 milliard forintni, Italiyani – 425 milliard forintni tashkil etdi. 424 milliard forint, Polsha – 291 milliard forint, Avstriya – 261 milliard forint, Serbiya – 233 milliard forint, Buyuk Britaniya – 166 milliard forint, Germaniya – 143 milliard forint, Bosniya va Gertsegovina – 137 milliard forint, [[Shveysariya]] – 111 milliard forint. – 108 mlrd forint, [[Ozarbayjon]] – 89 mlrd forint.

=== Rossiyadagi MOL kompaniyasi ===
2006-yil dekabr oyida MOL kompaniyasi [[Rossiya|Rossiyaning]] Volga-Ural mintaqasidagi [[Байтуганское нефтяное месторождение|Baytugan neft konini]] oʻzlashtirish litsenziyasiga ega boʻlgan „BaiTex“ MChJ neft kompaniyasining 100 foiz ulushini sotib olish tenderida gʻolib chiqdi. MOL vakillari kelgusi 8-9 yil ichida konni oʻzlashtirishga 200-250 million dollar sarflashni rejalashtirayotganliklarini maʼlum qilishdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=MOL pokupaet 100 % rossiyskoy neftyanoy kompanii BaiTex {{!}} Gazeta. Ru: Delovie novosti |url=http://gazeta.ru/news/business/2006/12/29/n_1020627.shtml |qaralgan sana=2012-07-11 |arxivsana=2007-01-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070129174118/http://www.gazeta.ru/news/business/2006/12/29/n_1020627.shtml }}</ref> .

Kompaniya, shuningdek, [[Tomsk viloyati|Tomsk viloyatining]] Aleksandrovskiy tumanidagi Matyushkinskiy uchastkasini rivojlantirish va oʻsishi uchun oʻzlarining litsenziyasiga ega boʻlgan „Matyushkinskaya Vertical“ MChJga ega. Havolada [[Матюшкинское нефтяное месторождение|Matyushkinskoye]], [[Квартовое нефтяное месторождение|Kvartovoye]] va [[Ледовое нефтяное месторождение|Ledovoye]] neft konlari joylashgan.

Kompaniya Rossiyada moy va moylash materiallarini etkazib berish boʻyicha rivojlangan tarqatish tarmogʻiga ega.

2009-yilning bahorida Rossiyaning Surgutneftegaz kompaniyasi MOLning 21.2% ulushini 1.4 milliard yevroga sotib oldi<ref name="ved_03_09"/>) . Avstriyaning OMV kompaniyasidan oʻz ulushini sotib olgan „Surgutneftegaz“ MOLning eng yirik aksiyadoriga aylangani Vengriya hukumati va MOL rahbariyatini norozi boʻlib, ular dushmanona tarzda egallab olish urinishida gumon qilgan; Rossiya kompaniyasi aktsiyadorlar reestriga kiritilmagan va uning vakillari aktsiyadorlar yigʻilishlarida qatnashishiga ruxsat berilmagan<ref name="газ_04_2011">{{Veb manbasi |muallif= |sana= |url=http://gazeta.ru/news/business/2011/04/06/n_1780941.shtml |sarlavha=Сургутнефтегаз вновь проиграл судебный процесс против венгерской MOL |nashriyot=// gazeta.ru |qaralgan sana=2011-04-06 |arxivsana=2011-04-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110407234015/http://www.gazeta.ru/news/business/2011/04/06/n_1780941.shtml}}</ref>. „Surgutneftegaz“ MOL rahbariyatini bir necha bor sudga berdi, lekin doimo magʻlub boʻldi<ref name="газ_04_2011" />. 2010-yildan beri bahsli aksiyalarni sotish boʻyicha muzokaralar davom etmoqda. Nihoyat, 2011-yil may oyida Surgutneftegaz Vengriya hukumati bilan Rossiya kompaniyasining MOLdagi ulushini 1.88 milliard dollarga sotib olishga kelishib olgani eʼlon qilindi. Shu munosabat bilan Vengriya Bosh vaziri [[Viktor Orbán|Viktor Orban]] shunday dedi: „Bu qiyin kurash boʻldi, energiya taʼminoti jihatidan butunlay zaif boʻlgan hech bir mamlakat kuchli boʻlolmaydi“<ref>{{Veb manbasi |muallif=Елена Мазнева. |sana= |url=http://www.vedomosti.ru/newspaper/article/260820/surgut_uhodit_s_pribylyu |sarlavha=«Сургут» уходит с прибылью |nashriyot=// Ведомости, 25.05.2011, № 93 (2859) |qaralgan sana=2011-05-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110528022315/http://www.vedomosti.ru/newspaper/article/260820/surgut_uhodit_s_pribylyu |arxivsana=2011-05-28}}</ref> .

== Mulohaza ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==

* [https://mol.hu Kompaniyaning rasmiy sayti]

[[Turkum:Vengriya iqtisodiyoti]]