Ziyosfera

Mariya Batrakova

Mariya Stepanova Demidova née Batrakova (ruscha: Мария Степановна Батракова 1922-yil 21-noyabr – 1997-yil 16-iyun) - Ikkinchi Jahon urushi davrida Qizil Armiyada siyosiy instruktor bo‘lib ishlagan. 1944-yilda oʻz safdoshlarini “Bir qadam ham ortga chekinmaymiz!” deb janga chorlagani uchun Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlangan.

Batrakova 1922-yil 21-noyabrda Petrogradda rus ishchi oilasida tugʻilgan, u yerda oʻrta maktabni va Qizil Xochning ikki yillik hamshiralik kursini tugatgan. Qishki urush paytida Qizil Armiyada koʻngilli boʻlish uchun san'at kollejini tugatgandan koʻp oʻtmay urush paytida u 18-piyoda diviziyasida shifokor boʻlib ishga kirgan va Kareliya istmusida joylashgan. Finlandiya bilan urush tugab qisqa vaqt o‘tganidan keyin san'at maktabiga qaytdi[1][2].

Ikkinchi jahon urushi

Germaniyaning Sovet Ittifoqiga bostirib kirishi bilan u harbiy xizmatga qaytdi va darhol 118-piyoda polkida shifokor sifatida urush frontiga yuborildi. Dastlab u Shimoliy va Kareliya jabhalarida Kareliyani himoya qilish uchun jang qildi, 1942-yil fevral oyida jarohat oldi, jarohat sababli maygacha kasalxonada qolishga majbur boʻldi. Keyingi oy u 117-gvardiya artilleriya polkida shifokor sifatida frontga qaytib keldi va polkda 1943-yil avgustigacha qoldi.

Keyin u 463-piyoda polkida komsomol tashkilotchisi boʻlib, jang paytida shaxsiy namuna koʻrsatish uchun askarlarni yigʻishga bordi Donbas hujumi paytida u qoʻnish operatsiyasi uchun oldinga siljish boʻyicha tank boʻlinmasiga biriktirilgan avtomat oʻqotar kompaniyasiga qoʻshildi. Ularning uchta tanki va komandiri olib chiqib ketilgandan soʻng, avtomatchilar oldinga siljishni toʻxtatgandan soʻng, u yaroqsiz tanklardan biriga sakrab chiqdi va askarlarni davom ettirish uchun yigʻdi va ular oxir-oqibat nemislarni xandaqlaridan haydab chiqarishdi. Melitopol hujumi paytida uning bataloni 1943-yil 30-sentabrda Molochnaya daryosidan oʻtishi kerak edi bir qancha askarlar iflos suvga kirib, dushmanga yaqinlashishga ikkilanishdi, lekin u ularni oʻzi bilan oldinga siljishga undadi. Rota komandiri tankga qarshi chuqurga tushib ketib halok boʻlgach, Batrakova besh kundan keyin qoʻshimcha kuchlar kelguniga qadar jangni davom ettirdi. Oʻsha jangda batalyon 53 ta piyoda va 18 ta havo hujumini boshdan kechirdi, ogʻir talofatlarga uchradi va Batrakova yarador boʻldi. Bir marta, havo hujumidan keyin ruhiy holati tushib ketgan guruh oldida turib, taslim boʻlishdan voz kechish uchun "Bir qadam ham orqaga chekinmaymiz" deb qichqirdi. Jangda ikki marta yaralangan boʻlsa-da, u qoʻshimcha kuchlar kelguniga qadar jang maydonini tark etmadi, shunda ham u gospitalda atigi uch kun boʻlganidan soʻng harbiy xizmatga qaytdi. Oʻsha jangda koʻrsatgan jasorati va yetakchiligi uchun 1943-yil 27-oktabrda Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoniga nomzodi koʻrsatilgan, 1944-yil 19-martda Oliy Kengash qarori bilan bu unvon berilgan.

Keyinchalik Lvov-Sandomierz hujumi paytida u ogʻir miya chayqalishini boshdan kechirdi, bu esa nutqini bir muddat zaiflashtirdi. Jarohatdan keyin u jangovar frontdan boshqa joyga koʻchirildi. 1944-yil noyabr oyida u Aleksandr Demidov ismli artilleriya zobitiga turmushga chiqdi va keyinchalik uning familiyasini oldi. 1944-yil iyuldan sentabrgacha Leningrad havo mudofaasi armiyasining komsomol siyosiy boʻlinmasida ishlagan, soʻngra 1945-yil fevralgacha 22-Kareliya okrugi siyosiy boʻlimi boshligʻining yordamchisi boʻlib ishlagan. Oʻsha yili u urushda olgan koʻplab yaralari tufayli sogʻligʻi yomonlashgani uchun demobilizatsiya qilindi. Urush davomida u Shimoli- gʻarbiy, Stalingrad, 4-Ukraina va 1-Ukraina jabhalarida boʻldi.[1][3]

Keyinchalik hayot

Urush tugaganidan keyin u eri bilan Sestroretskga koʻchib ketdi. Urushda olgan jarohatlari tufayli nogiron boʻlib qolgani sababli shifokor boʻlish orzusiga erisha olmadi. Sogʻligʻi biroz yaxshilanganidan keyin 1947-yil iyun oyida mahalliy fabrikada sotuvchi boʻlib ishga kirdi. Biroq, u u yerda uzoq vaqt qolmadi va 1948-yil yanvar oyida birinchi oʻgʻli Nikolayni tugʻishidan biroz oldin ishdan boʻshadi. Ikki yil oʻtgach, uning Vladimir ismli yana bir oʻgʻli tugʻildi. 1966-yil avgust oyida u chilangar boʻldi, lekin tez orada ishdan boʻshab, 1972-yil sentabr oyida nafaqaga chiqquniga qadar zavodda sotuvchi boʻlib ishladi. U umrining oxirigacha Leningradda yashadi, u yerda 1997-yil 1- iyunda vafot etdi va Volkovskoye lyuteran qabristoniga dafn qilindi.[3][1]

Mukofotlar


Manbalar

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Simonov & Chudinova 2017.
  2. ↑ Герои Советского Союза: краткий биографический словарь I, Абаев - Любичев Shkadov: . Moscow: Voenizdat, 1987. ISBN 5203005362. OCLC 247400113. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Cottam 1998. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Mariya_Batrakova" dan olindi