Muhammad Ziyavuddin Ahmad Shakeb sahifasining manbasini koʻrish

{{Shaxsiyat bilgiqutisi
| ismi                     = Muhammad Ziyavuddin Ahmad Shakeb
| tasvir                   =  Dr MZA Shakeb (cropped).jpg
| tasvir_eni               = 250px
| izoh                     = 
| tugʻilgan paytidagi ismi = 
| tavallud sanasi          = 21-oktyabr 1933-yil
| tavallud joyi            = [[Haydorobod]]
| vafot sanasi             = 2021-yil 20-yanvar, (87 yosh)
| vafot joyi               = [[London]]
| turmush oʻrtogʻi         =
| taʼlimi                  =
| fuqaroligi               =
| millati                  =
| dini                     =
| kasbi                    = Fors va Urdu tillari adabiyotchisi
| mukofotlari              = Navob Fayzulloh Xon mukofoti
| unvoni                   = 1983-yildan Qirollik Osiyo jamiyati a'zosi
| faoliyat_yillari         =
| boʻyi                    =
| otasi                    =
| onasi                    =
| bolalari                 =
| bilimi                   =
| partiyasi                =
| sayt                     =
| imzo                     =
}}
'''Muhammad Ziyavuddin Ahmad Shakeb''' ('''MZA Shakeb''') (21-oktyabr 1933-yil – 20-yanvar 2021-yil) tarixchi, sanʼatkor, [[tasavvuf]] ilmi olmi, [[urdu]] va [[Fors tili|fors]] adabiyotshunosi<ref name="auto6">{{Veb manbasi|url=https://www.siasat.com/sufi-intellectual-zia-shakeb-will-be-missed-in-india-and-abroad-2076487/|sarlavha=Sufi intellectual Zia Shakeb will be missed in India and abroad|sana=January 26, 2021}}</ref>.

== Hayoti ==
1933-yil 21-oktyabrda tugʻilgan Shakeb [[Haydarobod (shahar)|Haydarobod]] va Avrangobodda oʻsgan. Usmoniya universitetida siyosiy fanlar boʻyicha bakalavr va 1956-yilda Aligarh musulmon universitetida magistrlik darajasini olgan. 1976-yilda Dekan kollejida Golkondaning Eron bilan aloqalari boʻyicha doktorlik dissertatsiyasini himoya qilgan.

== Faoliyati ==
Shakeb Vasanth Kumar Bava bilan birgalikda Haydarobod shaharsozlik boshqarmasi deb nomlangan birinchi Haydarobod shaharsozlik boshqarmasini tuzgan<ref name="auto4">{{Veb manbasi|url=https://newsdeal.in/zia-shakeb-is-no-more-he-was-a-renowned-litterateur-historian-and-authority-on-art/|sarlavha=Zia Shakeb is no more; he was a renowned litterateur, historian and authority on art - NewsDeal|kirish sanasi=2022-09-04|arxivsana=2021-02-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210220130456/https://newsdeal.in/zia-shakeb-is-no-more-he-was-a-renowned-litterateur-historian-and-authority-on-art/}}</ref>. 1962-yilda Haydaroboddagi Andxra-Pradesh davlat arxiviga arxivchi lavozimiga tayinlangan<ref name="auto4" />. Bu yerda u Boburiy yozuvlar xonasini tuzadi. Uning nashrlari orasida ''Boburiy arxivlari I jild: Shoh Jahon hukmronligiga tegishli hujjatlarning tavsifiy katalogi'' maʼmuriy hujjatlarni hind-fors tilida oʻqishni oʻrganmoqchi boʻlganlar uchun asosiy qoʻllanma boʻlib qolmoqda. U [[Britaniya kutubxonasi]], Andxra-Pradesh davlat arxivlari va boshqa omborlar, universitetlar va auksion uylari uchun koʻplab nashrlar yozishni davom ettirgan.

1980-yildan 1987-yilgacha Shakeb [[London universiteti]] Sharq va Afrika tadqiqotlari maktabining hindologiya boʻlimida hind tarixi va hind-islom sanʼati va madaniyati tarixidan dars bergan<ref name="auto3">{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/hyderabad/deccani-roots-truly-secular/articleshow/11562152.cms|sarlavha='Deccani roots truly secular' &#124; Hyderabad News - Times of India|ish=The Times of India}}</ref>. Keyinchalik u 30 yil davomida Kristisning islom va hind sanʼati boʻlimida maslahatchi boʻlib, fors va arab qoʻlyozmalari boʻyicha yetakchi mutaxassis sifatida ishlagan<ref name="auto3" />.

Shuningdek, u hind-fors qoʻlyozmalari va Boburiy hujjatlari ustida ishlashni davom ettirgan va 1990-yilda ''1527—1757-yillardagi Batala Boburiy hujjatlari toʻplami'' kabi [[Britaniya kutubxonasi|Britaniya kutubxonasidagi]] qoʻlyozmalarni kataloglashtirgan. Bu vaqt davomida u Boburiy tarixi, dekanshunoslik, urdu va [[fors adabiyoti]] sohalarida koʻplab doktorlik tadqiqotchilariga rahbarlik qilgan.

Shakeb 1998-yilgacha Middlesex universitetida urdu oʻqituvchilarini tayyorlash boʻyicha direktor boʻlgan.

Shuningdek, u Mavlano Azad Milliy urdu universitetida Xorun Xon Shervoniy Dekan tadqiqotlari markazini tashkil etishda muhim rol oʻynagan va markazning birinchi maslahat kengashi aʼzosi boʻlgan. U kashshof hisoblangan va Dekan tadqiqotlarining asoslarini yaratishga yordam bergan.

Shakeb [[Hindiston]] yarimoroli va Forsdan kelgan turli shoirlar haqida oʻrgangan, kitoblar yozgan. [[Bedil]], [[Xusrav Dehlaviy|Amir Xusrav]], [[Muhammad Iqbol|Iqbol]], [[Mirzo Gʻolib|Mirzo Gʻolib]] va [[Jaloliddin Rumiy|Rumiy]] haqida konferensiyalar tashkil qilgan va nutq soʻzlagan.

== Vafoti ==
Shakeb 2021-yil 20-yanvarda 87 yoshida [[London|Londonda]] vafot etgan. Uning turmush oʻrtogʻi Farhat Ahmad, ikki qizi, bir oʻgʻli va toʻqqiz nevarasi boʻlgan<ref name="auto8">{{Veb manbasi|url=http://www.theguardian.com/world/2021/mar/07/ziauddin-shakeb-obituary|sarlavha=Ziauddin Shakeb obituary|ism=Mahamid|muallif=Ahmed|sana=March 7, 2021|ish=The Guardian}}</ref>.

== Mukofotlari ==

* Navob Fayzulloh Xon mukofoti 2016-2017 tarix yoʻnalishi boʻyicha Rampur Raza kutubxonasiga berilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indiaculture.nic.in/sites/default/files/Annual_Reports_Organizations/RRL-44th-Annual-Report-&-Audited-Account-Statement-for-the-year-2018-19.pdf|sarlavha=Annual report|sana=2018|ish=www.indiaculture.nic.in|kirish sanasi=2021-03-31}}</ref>
* 2012-yildan 2015-yilgacha Haydaroboddagi Mavlono Azad Milliy urdu universitetida HK Shervani Dekan tadqiqotlari markazi maslahat qoʻmitasi aʼzosi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.yumpu.com/en/document/read/29171646/centre-for-deccan-studies-maulana-azad-national-urdu-university|sarlavha=centre for deccan studies - Maulana Azad National Urdu University|ish=yumpu.com}}</ref>
* 1983-yilda Qirollik Osiyo jamiyati aʼzosi<ref>{{jurnal manbasi|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/abs/list-of-fellows/0B8E976E633B72997B1E2B9F22984570|title=List of Fellows|date=April 30, 1985|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|volume=117|issue=2|pages=1–38|doi=10.1017/S0035869X00139024}}</ref>

== Tanlangan nashrlar ==

* ''Golkondaning Eron bilan aloqalari 1518—1687-yillar: Diplomatiya, gʻoyalar va tijorat gʻoyalari''<ref name="auto">{{jurnal manbasi|last=Dayal|first1=Subah|title=&quot;Introduction&quot; to Relations of Golkonda with Iran, 1518 - 1687 by M.Z.A. Shakeb|url=https://www.academia.edu/30335654}}</ref> (Yangi Dehli: Primus Books, 2017)
* ''Boburiy arxivlari: Shoh Jahon (1628-1658) davriga oid hujjatlarning tavsifiy katalogi, 1-jild.'' ''Durbar qogʻozlari va turli xil kamyob hujjatlar''<ref>{{Kitob manbasi|url=https://catalog.hathitrust.org/Record/101964243|title=Mughal archives: a descriptive catalogue of the documents pertaining to the reign of Shah Jahan, 1628-1658|date=February 9, 1977|publisher=State Archives, Govt. of Andhra Pradesh}}</ref> ([[Andhra Pradesh|Andxra Pradesh]]: Davlat arxivi, 1977)
* ''Boburiy hujjatlarining Batala toʻplamining tavsifiy katalogi, eramizning 1527—1757-yillari.'' ([[Birlashgan Qirollik]]: Britaniya kutubxonasi, 1990)<ref>{{Kitob manbasi|url=https://search.library.wisc.edu/catalog/999620400702121|title=A descriptive catalogue of the Batala collection of Mughal documents, 1527-1757 AD|date=February 10, 1990|publisher=British Library}}</ref>
* ''Arcot va Barodadan forscha harflarning tavsifiy katalogi''<ref>{{Veb manbasi|url=https://library.soas.ac.uk/Record/314320/Notes|sarlavha=Notes: A descriptive catalogue of Persian letters from Arcot and Baroda|ish=library.soas.ac.uk|qaralgan sana=2022-09-04|arxivsana=2022-09-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220904172701/https://library.soas.ac.uk/Record/314320/Notes}}</ref> (Birlashgan Qirollik: Hindiston Office Library and Records, Britaniya kutubxonasi, 1982).
* ''Gʻolib va Zukko'', (Yangi Dehli; Gʻolib akademiyasi, 1974)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rekhta.org/ebooks/ghalib-aur-zuka-ziyauddin-ahmad-shakeeb-ebooks|sarlavha=Ghalib Aur Zuka by Ziyauddin Ahmad Shakeb|ish=Rekhta}}</ref>
* ''Gʻolib Haydarobodda''<ref>{{Veb manbasi|url=http://archive.org/details/ghalib-aur-hyderabad|sarlavha=Ghalib Aur Hyderabad|sana=February 9, 1969}}</ref> (Haydarobod, Adami Trust, 1969)

== Manbalar ==
{{manbalar}}
{{DEFAULTSORT:Shakeb, Muhammad}}
[[Turkum:2021-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1933-yilda tugʻilganlar]]