Mushuk ayol sahifasining manbasini koʻrish

{{Komiks qahramoni bilgiqutisi
| nomi = Mushuk ayol
| asl_nomi = {{lang-en|Catwoman}}
| tasvir = Catwoman.jpg
| izoh = Rassom Stanley Lau.
| nashriyot = [[DC Comics]]
| birinchi_namoyish = ''[[Batman]]'' #1 (Iyun 1940)
| muallif = [[Bill Finger]]<br>[[Bob Kane]]
| holati =
| toʻliq_ismi = Seline Kyle
| doimiy_ismi =
| boshqa_nomlari = Peyshns Filips
| turi = inson
| boʻyi = 175 sm
| ogʻirligi = 60 kg
| koʻz_rangi = Yashil
| soch_rangi = Qora
| tugʻilgan_sayyorasi = [[Yer]]
| tugʻilgan_joyi =
| oilaviy_ahvoli = ''[[Batman]]'' ga turmushga chiqmoqchi 
| kasbi = 
| qobiliyati= {{Plainlist|
* Oʻgʻrilik boʻyicha mutaxassis
* Qoʻl bilan jang qilishda tajribali
* Tajribali gimnast
* Oʻtkir tirnoqlarga ega
}}
| guruh_va_tashkilotlar = Batman oilasi<br>[[Adolat Ligasi]]
| ittifoqchilar = [[Batman]]<br>[[Harley Quinn]]<br>Poison Ivy
| dushmanlari = 
}}
'''Mushuk ayol''' ({{lang-en|Catwoman}}), asl ismi '''Selina Kyle''') — xayoliy personaj, [[DC Comics]] oilasiga mansub, [[Batman]] haqidagi komikslarda ishtirok etadi. Eng avvalida oʻta yovuz qahramon boʻlgan, keyinchalik antiqahramonga aylangan. "Batman"dagi debyutidan keyin  qahramon sifatida oʻz komiksiga ega boʻlgan.

== Toʻqima tarjimai holi ==
[[Fayl:Catwoman-batman01.jpg|thumb|Selina Kaylning ilk bora "Batman" komikslarida paydo boʻlishi (1940-yil)]]
Selina [[Gotham city|Gothamning]] qashshoq kvartallaridan birida tugʻiladi. Onasi Selina va singlisi Meggiga e'tiborsiz edi, u koʻproq oʻz mushuklari bilan ovvora boʻladi; Selina olti yoshligida onasi oʻz joniga qasd qiladi. Yana olti yildan keyin piyonista otasi Brayan Kayl ham vafot etadi.  Opa singillarni turli oilalar oʻz qaramogʻiga oladi, ular uzoq yillar bir-birlarini koʻrmaydilar. Oxir oqibat Selina mehribonlik uyiga tushib qoladi. Mehribonlik uyining qattiqqoʻl direktoriga oʻziga bino qoʻygan bu qiz yoqmaydi, uni doimiy ravishda kaltaklab, xonasiga qamab qoʻyadi Lekin Selina boʻsh kelmadi: u oʻzining gimnastik mahorati va kuzatuvchanligini ishga solib, qulflarni ochishni va xavfsizlik tizimlarini chetlab oʻtishni oʻrgandi. Avval u shunchaki tomga chiqib toʻkin hayot haqida orzu qila boshladi.

Bir kuni Selina oʻgʻrincha direktorning xonasiga kirib mehribonlik uyi uchun ajratilayotgan pullarning direktor tomonidan talon-toroj qilinganligini bilib qoladi. Xavfli guvohdan qutulish maqsadida direktor xonim  Selinani xushdan ketkizib, qopga soladi-da, okeanga uloqtiradi. Okeanning sovuq suvidan seskanib qiz xushiga keladi va oʻlimdan saqlanib qoladi. U direktorning sirini ochishga tahdid qilib muassasada oʻzi haqida saqlanayotgan barcha qaydlarni oʻchirtiradi, u yerda yashayotgan barcha qizlarni ozod qiladi. Soʻng oʻzi uchun eng kerakli va xavfsiz deb bilgan hayotga - oʻgʻrilar hayotiga talpinadi.<ref>Catwoman Vol.1 #00</ref>

Selina Gothamning [[East-End]] kvartalida yashay boshlaydi va Holly ismli yosh foxishani oʻz qaramogʻiga olib, unga oʻz singlisidek munosabatda boʻladi. Oʻgʻriliklar orasida politsiyadan yashirinish maqsadida oʻzini Hollyning hamkasbidek koʻrsatadi. Tasodifan u qoʻlsiz senseyning shogirdlari boʻlgan nindzyalar guruhini uchratib qoladi va bu guruhga qoʻshilishni istaydi. U sensey tomonidan shogirdlikka qabul qilingan birinchi ayol boʻladi. Tez orada oʻz "sinfidagi" eng mahoratli shogirdga aylanadi. Undan avvalgi 1-raqamli shogird hisoblangan Kay unga hasad qila boshlaydi. Kay Selinaga hujum qilishga urinadi lekin bundan oʻz yuzi uchun chandiqlar ortdirib oladi, xolos. U Selinani "Mushuk ayol" deya haqoratlaydi, oʻziga esa [[Hellhaund]] ("{{lang-uz|doʻzax iti}}") laqabi nasib etadi. Selina shaharda yangi paydo boʻlgan Koʻrshapalak odamdan ilhomlanib, oʻzi uchun yangi - "Mushuk ayol" kostyumini tayyorlaydi.<ref>Catwoman Vol.1 Annual #02 (1995)</ref>

Oʻgʻrilik faoliyatining avvalgi yillarida Selina boy xonadonlarga muammosiz kirib olish va u yerdan kerakli deb hisoblagan buyumlarini olib ketish uchun oʻzini foxisha qiyofasida koʻrsatadi. "Birinchi yil"da u 18 yoshli malakali foxisha sifatida tasvirlanadi. [[Batman|Ueyn]] oʻzining adolat uchun kurashuvchi birinchi kechasida hech qanday kostyumdan foydalanmaydi, u Selinaga qoʻshmachilik qiluvchi Sten va yoshgina Holly bilan janjallashib qoladi, Batmanga qarshi Selina ham janjalga qoʻshiladi. Keyinroq, bu qahramon Betmen kostyumida yonayotgan omborda politsiyadan qochganida Selina va Holly uning harakatlarini kizatishadi, Selina bundan ilhomlanib oʻzi uchun mushuk kostyumini yaratadi va toʻlaqonli oʻgʻriga aylanadi.<ref>Batman #404-407</ref>

Biroz keyingi komikslarda bir necha marta Mushuk ayol va Batman oʻrtasidagi ishqiy munosabatlar koʻrsatib oʻtilgan. Vaqtlar oʻtib Selina oʻgʻrilik ishini oʻzgartirib qahramonga aylanadi. Keyinroq ma'lum boʻlishicha, bu qarorga kelishiga [[Zatanna]] sababchi boʻladi. Oʻz qahramonligi davrida Mushuk ayol jinoyatchi [[Qora niqob (DC Comics|Qora niqobni]] otishga va qiz farzandli boʻlishga ulguradi. Farzandining hayoti xavf ostida qolishidan qoʻrqib uni boshqalarga berib yuboradi. Keyinroq u Zatannadan Helena va Mushuk ayol hayoti haqidagi xotiralarni oʻchirishini soʻraydi.<ref>Catwoman Vol.2 #49-52, 62, 71-72</ref>

[[Robert Aspin]], [[Linn Ebbi]] - Mushuk ayol / Catwoman (1992) - roman voqealari boshqa voqe'liklar silsilasiga ta'sir etmagn holda, alohida epizod bilan ayni muhitda boʻlib oʻtadi. Selina Kayl - ishsiz. Batman bilan munosabatda befarq ammo umumiy dushmanlarga ega.

== Kuch va salohiyati ==
Mushuk ayol juda yaxshi sport va akrobatik tayyorgarlikka ega. Chidamli, epchil, egiluvchan va yashirina olish qobiliyatlariga ega. Uni jang san'atiga Yovvoyi mushuk oʻrgatgan. Mushuk ayol mushuklar bilan uzviy aloqaga ega, mushuklar uni koʻrganlarida  oʻz doʻstlari ekanligini tezda anglaydilar va turli holatlarda yordam ham beradilar.

== Muqobil versiyalar ==
[[Flashpoint]] voqealari davomida Selina [[Barbara Gordon|Orakul]] taxallusli qahramon sifatida gavdalanadi. U Jokerni va [[Qoʻshyuz|Xarvi Denta]]ning yoʻqolgan farzandlarini topishda [[James Gordon]] va [[Batman]]ga (bu silsilada u Bryusning otasi hisoblanadi) yordam beradi.<ref>Flashpoint: Batman: Knight of Vengeance 2: Part Two</ref>
== Boshqa ommaviy axborot vositalarida ==
=== Batman ===
* Mushuk ayol obrazi [[Batman (1966 film)|1966-yilgi toʻliq metrajli fimda]] ishtirok etadi. Mushuk ayol rolini Li Merivezer ijro etgan.
* Mushuk ayol obrazi [[#Batman (teleserial)|1966-yil suratga olingan teleserialda]] ishtirok etadi. Mushuk ayol rolida Juli Nyumar va Erta Kitt.
=== Batmanning qaytishi ===
{{main|Batmanning qaytishi}}
"Batmanning qaytishi" filmida Selina Kaylning hayoti butunlay boshqacha tarzda bayon etiladi. Endi u Gotem koʻchalarida ulgʻaygan oʻgʻri ayol emas, Maks Shrekning kotibasi. U Maksning jinoiy harakatlarini sezib qoladi. Qoʻliga bu haqdagi dalillar tushgan vaqtida Maks uni derazadan itarib yuboradi. Selina koʻchadagi daydi mushuklar tomonidan qayta tiriltiriladi va ularning ayrim qobiliyatlarini oʻzlashtiradi. Oʻzi uchun qora yaltiroq kostyum tayyorlaydi, qamchi va tikuv mashinkasining ignalaridan tayyorlangan qoʻlbola tirnoqlar yordamida qurollanadi. Oʻz boshligʻidan oʻch olish maqsadida [[Gotham city|Gotham]] koʻchalarida kezadi, ikkinchi oʻrindagi yovuz qahramonga va Pingvinning sherigiga aylanadi. Mushuk ayol Maks Shrekni oʻldirish maqsadida bir qoʻl bilan quchoqlaydi va boshqa qoʻli bilan transformatorning simini ushlaydi. Tok urishi oqibatida oʻlar holga keladi. Film soʻngida, [[Gotham]] uzra Batmanning Bat-signali yangragan vaqtda Mushuk ayol yana tomlar ustida oʻrmalab yuradi. Selina komikslarda qora sochli, filmlarda asosan sariq sochli koʻrinishda gavdalanadi.

=== Mushuk ayol ===
{{main|Mushuk ayol (film)}}
"[[Mushuk ayol (film)|"Mushuk ayol"]]" filmida Selinaning tarixi butunlay inkor etilgan. Endi u oddiy kosmetik dizayner Peyshns Fillips koʻrinishida gavdalantiriladi. U ish beruvchilari tomonidan taqdim etilayotgan kremning sirini bilib qoladi va oʻldiriladi. Uni Yarimtun laqabli mau zotli uy mushugi boshchilik qiluvchi mushuklar toʻdasi qayta tiriltirishadi. Avval u faqat kechalari oʻzini mushuklardek tutadi, keyinroq oʻzining qobiliyatlaridan foydalanib tungi super qahramonga aylanadi. Uning kostyumi qora charm siynaband, qora shim, uchi ochiq qora tufli, olmos tirnoqlar bilan bezalgan qora qoʻlqop va mushuk niqobidan tarkib topadi. Film syujetiga koʻra Peyshns yagona Mushuk ayol hisoblanmaydi, uning oʻtmishdoshlari Qadimgi Misr davridan buyon qahramonliklar koʻrsatishgan boʻladi. Film davomida Peyshns politsiyachi Tom Loun bilan ishqiy munosabatda boʻladi.
=== Qora Ritsar ===
{{main|Qora Ritsar (film)}}
=== Qora Ritsar: Afsonaning qaytishi ===
{{main|Qora Ritsar: Afsonaning qaytishi}}

=== Tasvirga olish ishlari va kasting ===
"Mushuk ayol" roli uchun Kristofer Nolan oʻz roʻyxatiga Kira Naytli, Jessika Bil, Keyt Mara kabi aktrisalarni kiritgan. Ammo bu rolga  Enn Heteuey tasdiqlangan.<ref>{{veb manbasi|familiya=Jensen|ism=Jeff|url=http://insidemovies.ew.com/2011/01/19/batman-hathaway-catwoman-hardy-bane-dark-knight-rises/|sarlavha='The Dark Knight Rises' scoop: Anne Hathaway, Tom Hardy join cast|work=[[Entertainment Weekly]]|sana=19-yanvar 2011-yil|kirish sanasi=19-yanvar 2011-yil|arxiv-url=https://www.webcitation.org/66LoWj9wb?url=http://insidemovies.ew.com/2011/01/19/batman-hathaway-catwoman-hardy-bane-dark-knight-rises/|arxiv-sana=2012-03-22|qaralgan sana=2018-10-09|arxivsana=2012-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120304165806/http://insidemovies.ew.com/2011/01/19/batman-hathaway-catwoman-hardy-bane-dark-knight-rises/}}</ref>
Suratga olish ishlarida qatnashgan Enn Heteuey bu rolning jismoniy jihatdan oʻta mushkul kechayotgani ayniqsa aktrisa uchun maxsus tayyorlangan Mushuk ayol kostyumini kiyish qiyin ekanligi haqida gapirib oʻtadi<ref name="Ford">{{veb manbasi|url=http://www.hollywoodreporter.com/news/anne-hathaway-5-things-know-219891|sarlavha=Anne Hathaway: 5 Things to Know About the New Catwoman|familiya=Ford|ism=Rebecca|work=[[The Hollywood Reporter]]|sana=5-avgust 2011-yil|arxiv-url=https://www.webcitation.org/67TBsNnXn?url=http://www.hollywoodreporter.com/news/anne-hathaway-5-things-know-219891|arxiv-sana=2012-05-07}}</ref>. Aktrisa rolga toʻlaqonli moslashish uchun haftada besh kun mashqlar bajaradi: kuniga 4 soat davomida jismoniy mashqlar va turli tryuklarni va yana bir yarim soat raqs harakatlarini oʻrganib boradi<!-- She explained, «I’ve always thought that skinny was the goal, but with this job I also have to be strong» --><ref name="Harper'sBazaar">{{veb manbasi|url=http://www.harpersbazaar.com/magazine/cover/anne-hathaway-interview|sarlavha=Anne Hathaway's New World: The Interview|work=[[Harper’s Bazaar]]|sana=27-iyun 2011-yil|arxiv-url=https://www.webcitation.org/67TBtJ5UX?url=http://www.harpersbazaar.com/magazine/cover/anne-hathaway-interview|arxiv-sana=2012-05-07}}</ref>.

==== Syujetdagi rol ====
Bu filmda Selina Kayl antiqahramon sifatida gavdalanadi. Uning oʻtmishi ochib berilmaydi lekin film voqealari davomida aniq boʻlishicha u oʻgʻrilik bilan koʻpdan beri shugʻullanadi. Uni poraxoʻr biznesmen Jon Dagget Bryus Ueynning barmoq izlarini oʻgʻrilash uchun yollaydi, buning evaziga u Selinaga barcha ma'lumotlar bazalaridan u haqdagi ma'lumotlarni oʻchirib yuboradigan "Dogʻsiz sahifa" dasturini va'da qiladi. Selina bu ishni uddalaydi, qoʻshimchasiga u Ueynning marhuma onasiga tegishli boʻlgan marvarid taqinchoqni ham oʻgʻirlaydi. Ueyn oʻgʻrilikni sezib qoladi va oʻgʻrini qoʻlga tushiradi ammo u qochib qoladi. Mushuk ayol barmoq izlarni Daggetning odamlariga topshiradi, ular Selinani yoʻqotmoqchi boʻladilar lekin u ayyorlik bilan pistirmadan qutulib qoladi. Selina oʻziga va'da qilingan dasturni olish maqsadida (aslida endi bu dasturning borligiga shubha qila boshlaydi) Daggetning uyiga kirib unga hujum qiladi ammo unga [[#Beyn (DC Comics)|Beynning]] odamlari tashlanib qolishadi. Qayta [[Batman]]ga aylangan Bryus qizga yordam beradi va unga Beynning qarorgohini koʻrsatishi evaziga "Dogʻsiz sahifa"ni taklif etadi. Qiz rozi boʻladi ammo bu pistirma boʻlib chiqadi: yovuz qahramon qizga tahdid qiladi va qiz Batmanni aldab Beynga asir tushishiga sababchi boʻladi. Besh oy oʻtib Batman yana Beyn tomonidan bosib olingan Gothamga qaytadi va yana Mushuk ayolning adolat tarafida ekanligiga umid qilgan holda unga sheriklikni taklif qiladi. Batman unga ichida "Dogʻsiz sahifa" dasturi boʻlgan fleshkani taqdim qiladi va shaharni Soyalar Ligasidan ozod qilishda yordam berishini soʻraydi. Buning uchun Batman Selinaga [[Batpod]]ni beradi va oʻzi [[Bat]] uchish qurilmasidan foydalanadi. Mushuk ayol Batmanga Soyalar Ligasi qoʻshinidan qutulishiga koʻmak beradi va Betpodning oʻqotar qurolidan Beynni otib Batmanning hayotini saqlab qoladi. Film soʻngida Bryus Beynning bombasini oʻzi bilan olib ketishi oldidan Selina Bryusga boʻsa hadya etib, unga boʻlgan oʻz hislarini bildiradi. Portlash bilan oʻz oʻlimi voqeasini uyushtirgan Bryus jinoyatchilik bilan kurashini yakunlaydi va Selina bilan Yevropaga borib birga yashay boshlashadi. Film davomida Selinani bir marta ham Mushuk ayol deb atashmaydi (bu ism faqat roʻznomalarda uchraydi). Ammo u film bilan bogʻliq turli mollarda Mushuk ayol deya ataladi. Uning koʻz niqobiga skaner-koʻzoynak ham ilova qilingan. Bu buyum foydalanilmagan vaqtda bosh ustida turib, mushuk quloqlarini eslatadi. Qamchi oʻrniga Selina pistolet va etigidagi oʻtkir poshnalar bilan qurollangan. Selinaning xarakterida ham ayrim oʻzgarishlar bor: u kerak deb bilgan vaqtida insonlarni oson oʻldira oladi.
=== Batman Supermanga qarshi ===
{{main|Batman v Superman: Dawn of Justice}}
Zak Snayderning filmida ayrim oʻrinlarda Mushuk ayolga ishoralar bor: Bryus Ueyn ma'lumotlar omborrini oʻgʻirlayotgan [[Moʻjiza ayol|Diana Price]]ni qoʻlga tushirgan vaqtda "Senga oʻxshaganlarni uchratganman" deb aytadi. Bu [[DC Kengaytirilgan Koinoti]]da Selina Kylening borligiga ishoradir.

=== Gothamlik Selina ===
=== Televideniya ===
"Gotham" televizion serialida Selina rolini yosh aktrisa va raqqosa Kamren Bikondova ijro etgan. Serial voqealari asosan Bryusning ota-onasi vafot etgan davrlarga toʻgʻri kelgani uchun bu yerda Selina 13 yoshda aks etadi. U koʻchada yashab, oziq-ovqati uchun mayda oʻgʻriliklarga qoʻl urib turadi. Wayne'larning oʻldirilishiga guvoh boʻladi va buni Gordonga aytish evaziga bolalar qamoqxonasidan ozod boʻladi.

=== Animatsion filmlar ===
==== Batman: Birinchi yil ====
{{main|Batman: Birinchi yil (multfilm)}}
==== DC peshlavhasi: Mushuk ayol ====
{{main|DC peshlavhasi: Mushuk ayol}}
Mushuk ayolga bagʻishlangan qisqa metrajli film.
==== Lego film: Batman ====
{{main|The Lego Batman Movie}}
[[2014-yil]] yaratilgan "[[The Lego Movie]]" multfilmining komediyali spin-offi. Mushuk ayol bu filmda yovuz qahramonlar guruhida boʻladi. Fimda Mushuk ayolga Zoi Kravits ovoz bergan.
* "Batman: Niqobli ritsarlarning qaytishi" multfilmida asosiy yovuz qahramonlardan biri boʻladi.

=== Videooʻyinlar ===
Mushuk ayol Batman haqidagi koʻplab kompyuter oʻyinlarida ishtirok etadi. Ayrim oʻyinlarda u bosh qahramonning raqibi, ayrimlarida esa ittifoqchisi sifatida qatnashadi.

== Manbalar ==
{{manbalar}}
== Havolalar ==
* {{Dmoz|Arts/Comics/Titles/B/Batman/Catwoman/|Catwoman}}
* [http://www.batmantas.com/cmp/cat.htm ''BatmanTAS.com''] on the animated series version of Catwoman
* [http://www.ugo.com/channels/filmtv/features/catwoman/ninelives/ ''Catwoman's Nine Lives''] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071008004105/http://www.ugo.com/channels/filmtv/features/catwoman/ninelives/ |date=2007-10-08 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071008004105/http://www.ugo.com/channels/filmtv/features/catwoman/ninelives/ |date=2007-10-08 }} at UGO.com
* [http://thecartoonpictures.com/k-batman-16-catwoman-43.htm Catwoman Wallpapers] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090309123320/http://thecartoonpictures.com/k-batman-16-catwoman-43.htm |date=2009-03-09 }}
* ''[http://www.tnt.tv/title/?oid=342634-3761 Girls With Gauntlets] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120218145946/http://www.tnt.tv/title/?oid=342634-3761 |date=2012-02-18 }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218145946/http://www.tnt.tv/title/?oid=342634-3761 |date=2012-02-18 }}'' - influence of ''Catwoman'' upon female action heroes of the 1990s
* [http://www.newkadia.com/?Covers=763 Pictures of all Catwoman comics covers]

[[Turkum:DC Comics qahramonlari]]