Negaraku sahifasining manbasini koʻrish

{{Madhiya bilgiqutisi
|nomi=Negaraku
|tasvir=Coat of arms of Malaysia.svg
|izoh=[[Malayziya]] davlat gerbi
|mamlakat=[[Malayziya]]
|soʻz muallifi=asl muallif: Sayful Bahri
|soʻzi_yozilgan_kuni=1954-yil
|bastakor=[[Pierre-Jean de Béranger]]
|qabul_qilindi=1957 yil ; 65 yil oldin
|fayl=}}
'''Negaraku''' (talafuzi [nəgaraku]) [[Malayziya]]ning davlat [[madhiya]]si hisoblanadi. Madhiya 1957-yilda Malayya Federatsiyasi [[Buyuk Britaniya]]dan mustaqillikka erishganida davlat madhiyasi sifatida qabul qilingan. Uning musiqasi dastlab Perak shtatining mintaqaviy madhiyasi sifatida ishlatilgan. Madhiya musiqasi Per-Jean de Beranjer tomonidan yaratilgan va „La Rosalie“ nomli mashhur fransuz kuyidan olingan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thesundaily.my/node/372379|title=Negaraku tune adopted from 'La Rosalie'|date=7 June 2016|website=[[The Sun (Malaysia)|The Sun]]|publisher=Sun Media Corporation Sdn. Bhd.|author=Kong See Hoh|access-date=7 September 2016|arxivsana=2017-06-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170616102546/http://www.thesundaily.my/node/372379}}</ref>.

Madhiyaning aranjirovkasi 1992, 2003 va 2006-yillarda bir necha marta oʻzgartirilgan.

== Tarix ==
=== Tanlov va taklif etilgan bastakorlar ===
[[File:Pierre Jean de Beranger.jpg|thumb|150px|right|[[Pierre-Jean de Béranger]], „La Rozali“ nomli mashhur fransuz kuyining yaratuvchisi, undan madhiya qabul qilingan.]]
Mustaqillik davrida Malaya federatsiyasini tashkil etgan oʻn bir shtatning har biri oʻz mintaqaviy madhiyasiga ega edi, ammo federatsiyaning milliy madhiyasi yoʻq edi. Oʻsha paytda Bosh vazir va Ichki ishlar vaziri boʻlgan Tunku Abdul Rahmon milliy madhiyani tanlash uchun qoʻmita tashkil qilgan va unga rahbarlik qilgan. Uning taklifi bilan xalqaro tanlov eʼlon qilinadi. Jarayon davomida 514 ta ariza qabul qilindi, biroq hech biri mos deb topilmadi.

Keyinchalik, qoʻmita yangi kompozitsiyalarni taqdim etish uchun mashhur bastakorlarni taklif qilishga qaror qildi. Tanlangan kompozitorlar [[Benjamin Britten]], 1953-yilda qirolicha [[Elizabeth II]]ning toj kiyish marosimiga marsh bastalagan sir [[William Walton]], shuningdek, amerikalik opera bastakori [[Gian Carlo Menotti]] va Singapur milliy madhiyasi boʻlgan „Majulah Singapura“ni bastalagan [[Zubir Said]] bor edi . Ularning ishlari ham rad etildi.

=== Perak Davlat madhiyasi kuyidan foydalanish ===
1957-yil 5-avgustda qoʻmita Perak davlat madhiyasidan foydalanishga qaror qildi. Davlat madhiyasining yangi matnlari Tunkuning o‘zi boshchiligidagi Hakamlar hay’ati tomonidan birgalikda yozilgan. Mahiyaning kuyi Perak davlat madhiyasidan („Alloh Lanjutkan Usiya Sulton“) olingan.

Qoʻshiq Seyshel orollarida eng katta orol boʻlgan hududda surgunda yashagan Perak sulton Maheda haqida boʻlib, u aholi orasida juda mashhur boʻlgan. Baʼzi mish-mishlarga koʻra, u buni oroldagi ommaviy tadbirda eshitgan. Bu [[Parij]]da tugʻilgan va vafot etgan lirik Per-Jan de Beranjer (1780-1857) tomonidan yaratilgan mashhur fransuz kuyiga bastalangan qoʻshiq edi. Ammo buning uchun hech qanday dalil yoʻq.

Shuningdek, 1887-yildan 1916-yilgacha Perakda hukmronlik qilgan Sulton Idris Murshidul Azzam Shoh 1901-yilda qirol Edvard VII ning toj kiyish marosimida Federativ Malay davlatlari hukmdorlari nomidan qatnashganida, uning protokol xodimidan uning davlat madhiyasi nima ekanligini soʻrashgan. Xodim shu vaqtda madhiya yoʻqligini tushunib, mezbonlar oldida yomon boʻlib koʻrinmaslik uchun yuqorida aytilgan kuyni aytadi<ref>{{Citation |url =http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk1/rk1a.php?id=rk1_6&titleBI=National+Anthem|title = The National Anthem Of Malaysia - Negaraku|archive-url = https://web.archive.org/web/20100111180205/http://www.malaysianmonarchy.org.my/portal_bi/rk1/rk1a.php?id=rk1_6&titleBI=National+Anthem |archive-date = 11 January 2010}}</ref>.

=== 1992 yil qayta tashkil etish ===
[[File:SultanAbdullahPerak.jpg|thumb|left| Per-Jan de Beranjer|De Beranjerning „La Rosalie“ asarini [[Allah Lanjutkan Usia Sultan madhiyasi]] sifatida qabul qilgan [[Peraklik Abdulloh Muhammad Shoh II|Sulton Abdulla]] Peraklik. Qotillikka yordam bergani uchun [[Seyshel orollari]]ga surgun qilingan]]
1992-yilda madhiyaga yangi va tezroq boʻlgan marsh ritmi berildi. Yangi ritmdagi madhiya mashhur boʻlmagan va koʻp masxaralarga sabab boʻlgan, baʼzi malayziyaliklar esa oʻzgartirilgan temp sirk musiqasiga oʻxshab ketganini izohlagan<ref>{{Veb manbasi|last=Negara|first=Pelita|date=2003-08-01|title=Will 'Negaraku' be stripped of all remaining dignity?|url=https://www.malaysiakini.com/news/25818|access-date=2022-02-23|website=Malaysiakini}}</ref>.

== Qoʻshiq matni ==
{| class="wikitable"
!Malay tilida<ref>{{Veb manbasi|title=Negaraku|url=http://www.doa.gov.my/index/resources/aktiviti_sumber/galeri/audio/lirik_negaraku.pdf|access-date=2022-02-04|website=Official Portal of the Department of Agriculture|arxivsana=2023-02-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230211034704/http://www.doa.gov.my/index/resources/aktiviti_sumber/galeri/audio/lirik_negaraku.pdf}}</ref><ref>{{Veb manbasi|title=Lirik Lagu Negaraku|url=http://www.mbpj.gov.my/sites/default/files/lirik_lagu_negaraku.pdf|access-date=2022-02-04|website=Official Portal of the [[Petaling Jaya]] City Council}}</ref>
![[Xalqaro fonetik alifbo|IPA]] transkripsiya
!Inglizcha tarjima
!Oʻzbekcha tarjima
|- style="vertical-align:top; white-space:nowrap;"
|<poem>{{lang|ms|italic=no|[[Malaysia|Negaraku]],
Tanah tumpahnya darahku,
[[Malaysians|Rakyat]] hidup bersatu dan maju

𝄆 Rahmat bahagia tuhan kurniakan
[[Yang di-Pertuan Agong|Raja]] kita selamat bertakhta 𝄇}}</poem>

|<poem>{{IPA|[nə.ga.ra.ku]
[ta.nah tum.pah.ɲa da.rah.ku]
[rak̚.jat̚ hi.dup]
[bər.sa.tu dan ma.d͡ʒu]

𝄆 [rah.mat̚ ba.ha.gja]
[tu.han kur.ni.a.kan]
[ra.d͡ʒa ki.ta]
[sə.la.mat̚ bər.tax.ta] 𝄇}}</poem>
|<poem>[[Malaysia|My motherland]],
Land of my birth,
The [[Malaysians|people]] live,
United and progressive!

𝄆 With divine blessings
of peace and joy,
Long may [[Yang di-Pertuan Agong|our King]],
reign sublime! 𝄇</poem>
|}

== Odob qoidalari ==
Davlat madhiyasi yangraganda yoki kuylanganda, shuningdek qisqartirilgan yoki qisqacha varianti yangraganda, hozir boʻlganlarning barchasi hurmat belgisi sifatida eʼtibor qaratishlari kerak, u radio yoki televideniye eshittirishlari yoki kinoxronikalarning bir qismi sifatida ijro etilgan yoki kuylangan hollar bundan mustasno. Barcha bosh kiyimlar (diniy va harbiy kiyimlardan tashqari) olib turilishi lozim. Forma kiygan harbiy xizmatchilar madhiya yangraganda, tarkibdan chiqqanda salom berishlari shart.

== Manbalar ==
{{Manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://web.archive.org/web/20141106110530/http://www.istiadat.gov.my/index.php/component/content/article/2-uncategorised/51-muat-turun Download in Unit Protokol & Penyelidikan, Bahagian Istiadat & Urusetia Persidangan Antarabangsa]
* [https://web.archive.org/web/20180119234948/https://www.mohe.gov.my/en/download/public/multimedia/audio Listen in Ministry of Higher Education]
* [http://nationalanthems.me/malaysia-negaraku/ Malaysia: ''Negaraku'' — Audio of the national anthem of Malaysia, with information and lyrics] ([https://web.archive.org/web/20180515175224/http://nationalanthems.me/malaysia-negaraku/ archive link])
* {{YouTube|zhRjCCWZ9Cc|Negaraku with English lyrics translation}}
* [https://www.youtube.com/watch?v=UBBJteRDNuM Instrumental version with Malay lyrics] on YouTube
[[Turkum:Malayziya]]