PROTOZOA sahifasining manbasini koʻrish

{{birlashtirishga|Protozoa}}
'''Protozoa'''-[[Eng sodda hayvonlar|sodda hayvonlar tipi]] hisoblanadi.
Sodda hayvonlar nihoyatda mayda, [[Mikroskop|mikroskop]] yordamida arang koʻrinadigan [[Bir hujayralilar|bir hujayrali]] boʻlib, hozirgi vaqtda ularning 30000 dan ortiq turi maʼlum. Ulaming koʻpchiligi [[Dengiz|dengiz]] va [[Chuchuk suv hayvonlari|chuchuk suvlarda]] hamda [[Tuproq|tuproq]]da erkin yashaydi. Sodda hayvonlar tipi toʻrtta mustaqil sinfga ajratilgan. Ular orasida [[Parazitar kasalliklar|parazit]] turlari ham keng tarqalganligini misol keltirishimiz mumkin. [[Parazitologiya|Parazit]] turlarining soni bir necha mingdan iborat boʻlib, ular odam va [[Parazitar kasalliklar|hayvonlarda ogʻir kasalliklarni]] keltirib chiqaradi. Shuning uchun sodda hayvonlarni har tomonlama oʻrganish [[zoolog]]lardan tashqari, [[Tibbiyot|tibbiyot]] va [[Veterinariya|veterinariya]] mutaxassislarining ham asosiy obyekti boʻlib hisoblanadi. Parazit sodda hayvonlar morfoanatomik tuzilishlari, rivojlanish sikli, shuningdek, xilma-xil organizmlarda yashashga moslashganligi bilan ham bir-biridan tubdan farqlanadi. Demak, bu parazit sodda hayvonlarning [[Evolution|evolutsion taraqqiyoti]] jarayonida turli geologik davrlarda paydo boʻlganligini bildiradi.<ref>https://uz.wikipedia.org/wiki/Protozoa</ref>
== Protozoaning tuzilishi ==
Sodda hayvonlarning tanasi [[Protoplazma|protoplazma]] va [[Yadro|yadro]]dan tashkil topgan bitta hujayradan iborat. Shuning uchun ular koʻpincha [[Bir hujayralilar|bir hujayrali hayvon]]lar deb ataladi. Aynan shu bitta [[Hujayra|hujayra]] koʻp hujayrali hayvonlar organizmiga xos boʻlgan barcha funksiyalami bajaradi. Koʻpgina sodda hayvonlarning tanasi tashqi tomondan yupqa elastik qobiq – [[Kutikula|pellikula]] bilan qoplangan. Protoplazma tiniq va bir xil tuzilishli [[ektoplazma]] hamda yarim quyuq donali [[Endoplazma|endoplazma]]dan iborat. Hayot faoliyatining asosiy qismi endoplazmada kechadi. Chunki endoplazmada [[Golji apparati]], [[Endoplazmatik toʻr|endoplazmatik toʻr]], [[Mitoxondriya|mitoxondriya]], [[Ribosoma|ribosoma]], [[Lizosoma|lizosoma]] va shunga oʻxshash muhim organoidlar joylashgan. Bundan tashqari, [[Endoplazma|endoplazma]]da ovqat hazm qiluvchi va [[qisqaruvchi vakuolalar|qisqaruvchi vakuola]]lar hamda shunga oʻxshash organellalar bor. Sodda hayvonlar bir, ikki va koʻp yadroli boʻladi. Yadro ularning hayot faoliyati jarayonlarini boshqaradi va koʻpayishda hamda [[Irsiy o'zgaruvchanlikning gomologik qatorlar qonuni|irsiy xossalarni]] nasldan naslga oʻtkazishda muhim rol oʻynaydi. Sodda hayvonlar [[psevdopodiyalar]]i (soxta oyoqlar), [[Xivchinlilar|xivchinlar]]i va kiprikchalari yordamida harakat qiladi. Koʻpayishi [[Jinssiz koʻpayish|jinssiz]] va [[Jinsiy koʻpayish|jinsiy yoʻl]] bilan sodir boʻladi.<ref>https://uz.wikipedia.org/wiki/Protozoa#/media/Fayl:Entodinium.jpg</ref>
== Protozoalarning tarqalishi ==
Erkin yashovchi protozoa keng tarqalgan boʻlib, koʻpincha chuchuk, shoʻr suvlarda, shuningdek, tuproq va mox kabi boshqa nam muhitda koʻp tarqalgan. Baʼzi turlar issiq [[Buloqlar|buloqlar]] va [[Koʻl|gipershoʻr koʻllar]] va [[Laguna|lagunalar]] kabi ekstremal muhitda oʻsadi. Barcha protozoa nam yashash muhitini talab qiladi; ammo baʼzilari [[Quruq muhit|quruq muhit]]da uzoq vaqt davomida sistalar hosil qilib, sharoit yaxshilanmaguncha yashab qolish imkonini beradi.
== Klasssifikatsiyasi ==
'''Sodda hayvonlar (protozoa)ni 4 sinfga boʻlinadi'''
* [[Xivchinlilar]] – [http://Hagellata Hagellata]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }};
* [[Sarkodalilar]] – Sarcodina;
* [[Infuzoriyalar]] —Infusoria;
* [[Sporalilar]] – Sporozoa;<ref>https://www.google.com/search?q=Hagellata%3B+Sarcodina%3B+Infusoria%3B++Sporozoa</ref>

== Manbalar ==
{{manbalar}}

[[Turkum:Mikrobiologiya]]
[[Turkum:Biologiya]]