Paltau sahifasining manbasini koʻrish

{{Daryo
 |Nomi                                              = Paltau
 |Asl nomi                                          =
 |Tasvir                                            = Paltau Waterfall.JPG
 |Tasvirga izoh                                     = Paltau daryosidagi sharshara
 |Xarita                                            = 
 |Xaritaga izoh                                     = 
 |Uzunligi                                          = 7,89 
 |Havza maydoni                                     = 
 |Havzasi                                           = [[Chatqol]]/[[Chorboq suv ombori]]/[[Chirchiq (daryo)|Chirchiq daryosi]]/<br>[[Sirdaryo]]/[[Kichik Orol dengizi]]/[[Katta Orol dengizi]]
 |Daryolar havzasi                                  = 
 |Suv sarfi                                         = 
 |Oʻlchangan joyi                                   = 
 |Boshlanishi                                       = Ikki oqimning qoʻshilish joyi
 |Boshlanish joyi                                   = Gʻarbiy Tyan-Shan
  |Boshlanish joyining balandligi                   =1900
  |s_lat_dir = N|s_lat_deg = |s_lat_min = |s_lat_sec = 
  |s_lon_dir = E|s_lon_deg = |s_lon_min = |s_lon_sec = 
 |Quyilishi                                         = Chatqol {{!}}Chatqol <br> Chorboq suv ombori (mavsumiy)
 |Quyilish joyi                                     =
 |Quyilish joyining balandligi                      =885
  |m_lat_dir = N|m_lat_deg = |m_lat_min = |m_lat_sec = 
  |m_lon_dir = E|m_lon_deg = |m_lon_min = |m_lon_sec = 
 |Daryo burilishi                                   = 
 |Davlat                                            = [[Oʻzbekiston]]
 |Mintaqa                                           = [[Toshkent viloyati]]
 |Tuman                                             = [[Boʻstonliq tumani]]
 |Vikiombordagi turkum                              = Paltau
}}
'''Paltau''' – [[Toshkent viloyati]] [[Boʻstonliq tumani|Boʻstonliq tumanidagi]] togʻ [[daryo|daryosi]] ([[soy]]<ref>Oʻrta Osiyoda soy deganda doimiy yoki vaqtinchalik suv oqimlari boʻlgan jarliklar, shuningdek, suv oqimlarining oʻzanlari (xususan, suv tarkibining keskin mavsumiy tebranishlarini boshdan kechiradigan yoki butunlay qurib qoladigan nisbatan kichik daryolar) tushuniladi.</ref>). [[Chatqol|Chatqolning]] oʻng irmogʻi bahor oxiri va yoz boshida toʻgʻridan-toʻgʻri [[Chorboq suv ombori|Chorboq suv omboriga]] quyiladi. Paltau oʻng qirgʻogʻida joylashgan [[Obirahmat gʻori|Obirahmat gʻoridagi]] arxeologik topilmalari bilan mashhur.

== Tavsifi ==
Daryoning manbalari Koʻksuv tizmasining etaklarida, [[Oʻzbekiston va Qirgʻiziston chegarasi|Qirgʻiziston bilan Oʻzbekiston davlat chegarasiga]] yaqin joyda joylashgan. Suv oqimining asosiy yoʻnalishi janubi-gʻarbiy. Paltau Obirahmat manzilgohidan uncha uzoq boʻlmagan yoʻl koʻprigidan ikki kilometr yuqorida joylashgan [[Chatqol]]ga quyiladi<ref>{{kitob manbasi |last1=Колбинцев А.П. |title=По дорогам Узбекистана |date=1977 |location=Toshkent |page=37 - |accessdate=14-noyabr 2023-yil}}</ref>. Paltau darasi yonbagʻirlarida qishloq joylashgan boʻlib, aholisi qoʻshimcha [[dehqonchilik]] bilan shugʻullanadi. Paltauning [[Irmoq|irmoqlari]] asosan mavsumiy, kichik oqimlardir.

Dara yon bagʻirlarida aralash [[oʻrmon]], [[Qayin|qayinzorlar]], [[Mevali daraxtlar|mevali]] va [[Rezavor mevali oʻsimliklar|rezavor oʻsimliklar]] oʻsadi, daraning oʻzi esa gul va dorivor giyohlar bilan qoplangan. Yozda Paltau vodiysi va uning irmoqlarida koʻplab [[Qoʻziqorin|qoʻziqorinlar]] oʻsib chiqadi<ref name="Шабанова">{{kitob manbasi |last1=Шабанова Н. С. |last2=Салихов А. Ф. |title=Маршруты выходного дня |date=1988-yil |publisher=Медицина |location=Toshkent |isbn=5-638-0070-4 |page=16 - |accessdate=14-noyabr 2023-yil}}</ref>.

Eng yuqori suv sathi aprel-may oylarida boʻladi. Pastki va oʻrta qismlarida Paltau vodiysi tekis va loydan iborat. Ogʻizdan taxminan 4 kilometr uzoqlikda daryo keskin buriladi. Bu yerda qoyalar orasida sharshara bor<ref>Turli manbalar sharsharaning balandligi turlicha – 15 metrdan 40 metrgacha keltirilgan</ref>.

XX asrning 30—40-yillarida Paltau darasi yonbagʻirlarida joylashgan qoyalarda geologik qidiruv ishlari olib borilgan. [[Flyuorit]] konlari topilgan, ularni oʻzlashtirish foydasiz boʻlib chiqdi.

== Arxeologiya ==
{{main|Obirahmat gʻori}}
* Paltau daryosi vodiysidagi [[Obirahmat gʻori]] 1962-yilda, [[Chorboq suv ombori]] qurilishidan oldin arxeologik qidiruv ishlari olib borilganda topilgan. Topilmaning taxminiy yoshi kamida 50 ming yil. Yodgorlik ochiq holatda topilganida, 500 ta tosh qurol boʻlgan. [[Oʻrta paleolit]] qatlamida [[Neandertallar|neandertal]] va [[Kromanonlar|kromanon]] odamiga oʻxshash 9-12 yoshli bolaning bir nechta tishlari va bosh suyagi boʻlaklari topilgan.
* Daryo ogʻzidan 10 km balandlikda, oʻng qirgʻoqda, subgorizontal terrasa oʻxshash hududda daryo sathidan taxminan 30 m balandlikda arxeologik materiallarga ega boʻlgan Dodekatim-1 va Dodekatim-2 manzilgohlari topilgan (4-qatlamning pastki qismi 23—-21 ming yil avvalga taalluqli)<ref>''Kolobova K. A.'', ''Krivoshapkin A. I.'', ''Derevyanko A. P.'', ''Islamov U. I.'' [http://archaeology.nsc.ru/ru/publish/journal/doc/2011/48.pdf Verxnepaleoliticheskaya stoyanka Dodekatim-2 (Uzbekistan), 2011.]</ref>.

== Sayyohlik ==
Hozirda Paltau vodiysiga davlat chegarasiga yaqin joylashgani uchun faqat maxsus ruxsatnomalar bilan kirish mumkin.

Sovet davrida [[Koʻksuv]], Kulosiyosoy, Xargoʻsh, Irgʻayliq daryolariga yoʻnalish Paltau orqali oʻtgan. Eng oson yoʻl – Kulosiyosoy vodiysiga<ref name="Шабанова" />.

Daryoning yuqori oqimida Chatqolning boshqa irmoqlariga<ref>{{kitob manbasi |last1=Шабанова Н. С. |last2=Салихов А. Ф. |title=Маршруты выходного дня |date=1988-yil |publisher=Медицина |location=Toshkent |isbn=5-638-0070-4 |page=18 - |accessdate=14-noyabr 2023-yil}}</ref> olib boradigan Qoʻngʻirbuqa va Desyat pogibshix turistov ({{lang-uz|Oʻn oʻlik sayyoh}} dovonlari<ref>1969-yil oktyabr oyida boʻron paytida halok boʻlgan bir guruh toshkentlik sayyohlar xotirasiga shunday atalgan</ref> joylashgan.

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Adabiyotlar ==
* {{книга |автор = | заглавие = История материальной культуры Узбекистана |ответственный = Бердимуродов А. Э. |ссылка = http://n.ziyouz.com/books/jurnallar/uzbekiston_moddiy_madaniyati_tarixi/O%27zbekiston%20moddiy%20madaniyati%20tarixi%20-%2038.pdf |место = Самарканд |издательство = Институт археологии АН РУз |год = 2012 |страниц = |isbn = 978-9943-11-156-1 |ref = Бердимуродов}}
* {{книга |автор = Шабанова Н. С., Салихов А. Ф. |заглавие = Маршруты выходного дня |ответственный = |ссылка = |место = Ташкент |издательство = Медицина |год = 1988 |страниц = 31 |isbn = 5-638-0070-4 |ref = Шабанова, Салихов}}
* {{книга |автор = Колбинцев А.П. |заглавие = По дорогам Узбекистана |ответственный = |ссылка = |место = Ташкент |издательство = Узбекистан |год = 1977 |страниц = 144 |isbn = |ref = Колбинцев}}

== Havolalar == 
* ''V. Borisovich'' [http://orient-tracking.com/Story/Rudokopy.htm „Rudokopi Brichmulli“] – orient-tracking.com saytida

[[Turkum:Chorvoq suv omboriga quyiladigan daryolar]]
[[Turkum:Chorvoq suv ombori havzasi]]
[[Turkum:Boʻstonliq tumani daryolari]]