Pitsunda sahifasining manbasini koʻrish

'''Pitsunda''' ({{lang-ab|Пиҵунда, Биҷвинҭа}}, {{lang-ka|ბიჭვინთა}}) — Abxaziyadagi shahar qisman tan olingan [[Abxaziya]] Respublikasining [[Gagra]] tumanida joylashgan, Gruziyaning maʼmuriy boʻlinmasiga koʻra-Abxaziya avtonom Respublikasining Gagra munitsipalitetidagi qishloq, [[Kavkazning Qora dengiz qirgʻogʻi|Kavkazning qora dengiz]] sohilidagi xuddi shu nomdagi keypdagi dengiz boʻyidagi iqlim kurorti, Gagradan 25&nbsp;km janubda.

== Tarix ==
Mutaxassislar tomonidan baham koʻrilmagan slavyan ON Trubachev versiyasiga koʻra, qadimgi shahar nomi hind-ariylarga borib taqaladi. Bichvinta nomi [[Gruzin tili|gruzincha]] „[https://ru.wiktionary.org/wiki/ფიჭვი pichvi]“ ([[qarag'ay]]) soʻzidan kelib chiqqan<ref>{{Статья|ссылка=https://etd.ohiolink.edu/apexprod/rws_olink/r/1501/10?clear=10&p10_accession_num=osu1243793181|автор=Justin A. Cade|заглавие=“Frozen Conflict” in Paradise: Origins of the Struggle for Abkhazia|год=2009|язык=en|издание=|издательство=The Ohio State University|страницы=7|archivedate=2022-08-15|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220815173409/https://etd.ohiolink.edu/apexprod/rws_olink/r/1501/10?clear=10&p10_accession_num=osu1243793181}}</ref>.

Pitsunda oʻrnida birinchi aholi punktlari [[Mil. av. IV asr|miloddan avvalgi IV asrda paydo boʻlgan]]. Keyinchalik yunonlar Pitiunt portiga asos soldilar ({{lang-grc|Πιτυοῦς}} {{lang-grc|Πιτυοῦς}}). Miloddan avvalgi [[Mil. av. II asr|II]] asr oxiri — [[Mil. av. I asr|I asr boshlarida]] [[Pont podsholigi|Pontus ellinistik qirolligining]] bir qismi edi.

[[Mil. av. I asr|<nowiki>I</nowiki> asr]] oxiridan boshlab [[Mil. av. I asr|Miloddan avvalgi]] Pitsundada [[Rim imperiyasi|Rim]] qal’asi joylashgan boʻlib, [[IV asr]]dan boshlab bu yerda [[Kavkaz]]dagi [[Xristianlik|xristian dinining]] markazlaridan biriga asos solingan. Pitsunda sobori qurbongohi ostida uning uchun qabr tashkil etilgan boʻlib, unda Konstantinopolga koʻchirilganda qolgan avliyoning qoldiqlari zarrasi saqlangan. Bu yerda [[IV asr|<nowiki>IV</nowiki> asrning]] yetti aka-uka shahidlaridan biri boʻlgan Avliyo Longinus ham dafn etilgan.

[[780-lar|780]]-yillarda Pitiunt Abxaziya Qirolligi tarkibiga kirgan va [[X asr|<nowiki>X</nowiki> asr]] oxiridan [[Gruziya qirolligi|Gruziya birlashgan Qirolligi]] tarkibiga kirgan. XI asrdan boshlab Pitsunda [[gruzin]] manbalarida Bichvinta nomi bilan tilga olingan.

XIV-XV asrlarda bu yerda peconda genuyalik faktori joylashgan edi.

[[XVII asr|XVII-XVIII]] [[XVIII asr|asrlarda]] shahar [[Usmonlilar imperiyasi]] hukmronligi ostida edi va [[XIX asr|<nowiki>XIX</nowiki> asr]] boshidan Abxaziya bilan birga [[Rossiya imperiyasi]]ning bir qismiga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/ce/69/ce69adb9-fb2f-40ed-82cb-f5b70648f9dd.pdf|sarlavha=Кавказские епархиальные ведомости. 1873. № 1|kirish sanasi=2019-06-17|arxivsana=2018-10-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181024122449/http://pravoslavnoe-duhovenstvo.ru/media/priestdb/materialattachment/attachment/ce/69/ce69adb9-fb2f-40ed-82cb-f5b70648f9dd.pdf}}</ref>.

[[1950-lar|1950-yillarda]] olib borilgan arxeologik qazishmalarda [[Ibodatxona]]lar (jumladan, pol [[mozaika]]li IV-V asrlar [[bazilika]]lari), istehkomlar va turar-joy binolari, vannalar qoldiqlari topilgan.

== Geografiya ==
Shahar [[Qora dengiz]]ning Pitsunda koʻrfazi sohilidagi xuddi shu nomdagi burunda joylashgan.

== Aholi ==
1959-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Pitsundada 911 kishi yashagan, ularning aksariyati [[ruslar]] edi<ref name="гагр.1959">{{Veb manbasi|url=http://ethno-kavkaz.narod.ru/gagra.html|sarlavha=Гагрский район 1959 г. Сёла и преобладающая национальности|kirish sanasi=2013-02-22|arxivsana=2014-01-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140103232543/http://ethno-kavkaz.narod.ru/gagra.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/ETHNO-CAUCASUS.files/Abkhazia59.png|sarlavha=Этнокарта Абхазской АССР 1959|kirish sanasi=2013-02-22|arxivsana=2021-04-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210413093359/http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/ETHNO-CAUCASUS.files/Abkhazia59.png}}</ref>.

[[1989]]-yilda esa {{Son|10146}} kishi yashagan, ular orasida ruslar (41 %), [[gruzinlar]] (23 %), [[abxazlar]] (16 %), [[armanlar]] (5 %) va boshqalar (5 %)<ref>{{Veb manbasi|url=http://wwwethnokavkaz.1bb.ru/index.php?showtopic=160|sarlavha=Этноязыковые карты Абхазии в 1989. Коряков Ю. Б.|kirish sanasi=2013-02-22|arxivsana=2014-01-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140103210227/http://wwwethnokavkaz.1bb.ru/index.php?showtopic=160}}</ref>.

[[1990-lar|1990]]-yillar boshidagi harbiy harakatlardan keyin rus va gruzin aholisi keskin kamaydi. [[2003|2003-yilda]] [[Республика Абхазия|Abxaziya Respublikasi]] hukumati tomonidan oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, shahar aholisi 3 842 kishini tashkil etgan<ref name="naselenie_2003">{{Veb manbasi|url=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html|sarlavha=Этнокавказ Население Абхазии 2003|kirish sanasi=2010-10-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180210213957/http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/abhazia.html|arxivsana=2018-02-10}}</ref>.

[[2011|2011-yilgi aholini roʻyxatga olish]] maʼlumotlariga koʻra, Pitsunda shahri aholisi 4198 kishini tashkil etgan, ulardan 2465 kishi abxazlar (58,7 %), 1144 kishi ruslar (27,3 %), 180 kishi armanlar (4,3 %), 135 kishi — gruzinlar (3,2 %), 93 kishi — [[ukrainlar]] (2,2 %), 181 kishi — boshqalar (4,3 %)<ref name="гагра2011">{{Veb manbasi|url=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/gagra11.html|sarlavha=Перепись населения Абхазии 2011. Гагрский район|kirish sanasi=2013-02-12|arxivsana=2013-09-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130929220914/http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/gagra11.html}}</ref>.

== Galereya ==
<gallery heights="150" widths="180" class="center">
Fayl:Central beach of Pitsunda.jpg|Markaziy plyaj
Fayl:Lighthouse Pitsunda.jpg|Pitsunda mayoqchasi. Chapda „Mayak“ pansionati, oʻngda ovqat xonasi.
Fayl:Stone girl Pitsunda.jpg|"Tosh qiz" haykali
Fayl:Pitsunda, Abkhazia, Medea on the beach of Black Sea 2.jpg|[[Медея|Medeya]] haykali
Fayl:Pitsunda, Abkhazia, Palms, Sunset by the sea.jpg|dengizda quyosh botishi
Fayl:PitsundaPines.JPG|[[Пицундская реликтовая роща|Pitsunda qoldiqlari bogʻi]]
Fayl:Beach in pitsunda (1).jpg|Keng toshli [[Пляж|plyaj]]
Fayl:2014 Picunda, Sobór św. Andrzeja (07).jpg|[[Патриарший собор в Пицунде|Pitsundadagi Patriarxal sobori]]
Fayl:2014 Picunda, Muzeum Krajoznawcze.jpg|Oʻlkashunoslik muzeyi
Fayl:2014 Picunda, Plaża (11).jpg|Plyaj
Fayl:2014 Picunda, Wybrzeże Morza Czarnego (03).jpg|Pitsundadagi Qora dengiz sohillari
Fayl:15 Pitsunda.JPG|Pitsundadagi sayyohlar
Fayl:22 Pitsunda.JPG|Pitsundadagi iskala
Fayl:27 Pitsunda.JPG|Pitsundadagi qirgʻoqdagi internat majmuasi
Fayl:Skulpturnaya kompozitsiya nazivaetsya „More“.jpg|"Dengiz" haykaltaroshlik kompozitsiyasi
</gallery>

== Manbalsr ==
{{Manbalar}}

[[Turkum:Pages with unreviewed translations]]