Qandahor sahifasining manbasini koʻrish

{{Bilgiquti aholi punkti 
| nomi = Qandahor
| asl nomi = {{hlist|{{lang|ps|{{nq|کندهار}}}}|{{lang|prs|{{nq|قندهار}}}}}}
| tasvir = {{Fotomontaj
| photo1a =
| photo2a = KandaharUniversity-Mosque-2005.JPEG
| photo2b = KandaharMosque02.JPG
| photo3a = Mosque in Kandahar-2011.jpg
| photo3c = Mausoleum of Baba Wali in Kandahar.jpg
| photo4a = Toms of Ahamed Shah Abdali.jpg
| photo4c = 
| size = 266
| spacing = 2
| color = white
| border = 0
}}
| mavqe = [[Afgʻoniston shaharlari|shahar]]
| mamlakat = Afgʻoniston
| mintaqa turi = viloyat
| mintaqa = Qandahor viloyati
| jadvalda mintaqa =
| tuman turi =
| tuman =
| jadvalda tuman =
| jamoat turi =
| jamoat =
| jadvalda jamoat =
| qaram =
| gerb =
| bayroq =
| lat_dir = N|lat_deg= 31|lat_min= 37|lat_sec=12
| lon_dir = E|lon_deg= 65|lon_min= 42|lon_sec=57
| CoordAddon =
| CoordScale =
| mamlakat xaritasi oʻlchami = 300
| mintaqa xaritasi oʻlchami =
| tuman xaritasi oʻlchami =
| mamlakat xaritasi =
| mintaqa xaritasi =
| tuman xaritasi =
| ichki bolinishi =
| rahbar turi = hokim
| rahbar = Muhammadyusuf Vafo
| asos solingan =
| ilk eslatilishi =
| avvalgi nomlari =
| qachondan beri =
| maydon = 273,37
| balandlik turi = 1010
| AP markazi balandligi =
| iqlim =
| rasmiy til =
| aholi = 651,484<ref name=nsia>{{veb manbasi |url=https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |title=Estimated Population of Afghanistan 2021-22 |author=<!--Not stated--> |date=April 2021 |website= |publisher=National Statistic and Information Authority (NSIA) |access-date=June 21, 2021 |quote=|archive-date=24 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210624204559/https://www.nsia.gov.af:8080/wp-content/uploads/2021/06/Estimated-Population-of-Afghanistan1-1400.pdf |url-status=dead}}</ref>
| sanalgan yil = 2021-yil
| zichlik = 2383
| aglomeratsiya =
| milliy tarkib =
| konfessiyaviy tarkib =
| etnoxronim =
| vaqt mintaqasi = +4:30
| DST =
| telefon kodi =
| pochta indeksi =
| pochta indekslari =
| sayt = {{URL|https://kandahar.gov.af}}
| avtomobil kodi =
| identifikator turi =
| raqamli identifikator =
| Commons turkumi =
}}

'''Qandahor''' — [[Afgʻoniston]]ning [[janub]]idagi [[Afgʻoniston shaharlari|shahar]], [[Hindukush]] [[togʻlar]]iningining [[gʻarb]]iy etagida. [[Qandahor viloyati]]ning [[maʼmuriyat|maʼmuriy]] markazi. Aholisi 651 484 kishi (2021)<ref name=nsia/>. Transport yoʻllari chorrahasi. [[Aeroport]]i xalqaro ahamiyatiga ega. Mamlakat janubi va gʻarbidagi muhim [[bogʻdorchilik]] va [[chorvachilik]] rayonining [[savdo]] markazi. [[Gilam]], [[qorakoʻl (moʻyna)|qorakoʻl]] [[teri]], [[koʻn]] va hokazo bilan savdo qilinadi. [[Toʻqimachilik sanoati|Toʻqimachidik]] [[fabrika]]si, [[oziq-ovqat sanoati]] [[korxona]]lari mavjud. [[Hunarmandchilik]] [[rivojlanish|rivojlangan]].

Qandahor — qadimiy shahar. [[XII asr|12]]—[[XIII asr|<nowiki>XIII</nowiki> asrlarda]] yirik savdo markazi boʻlgan. <nowiki>XIII</nowiki> asrda [[moʻgʻullar]] bosib olgan. [[XIV asr|<nowiki>XIV</nowiki> asr]] oxiridan [[Amir Temur]] va [[Temuriylar davlati|Temuriylar]] [[saltanat]]i qoʻl ostida boʻlgan. [[XVI asr|16]]—[[XVII asr|<nowiki>XVII</nowiki> asr]]larda Qandahorni egallash uchun [[Eron]] [[shoh]]lari [[sulola]]si [[Safaviylar]] bilan [[Boburiylar]] oʻrtasida kurash boʻlgan. <nowiki>XVII</nowiki> asr oʻrtalaridan Safaviylar qoʻl ostiga oʻtgan. 1709-yilda Qandahor aholisi Safaviylarga qarshi qoʻzgʻolon koʻtarishi oqibatida shaharda [[Gilzoyi hokimligi]] vujudga keldi. 1738-yilda Qandahorni Eron shohi [[Nodirshoh Afshor]] bosib olib vayron qilgan. Keyinroq sal nariroqda oʻz nomi bilan ataladigan Nodirobod shahriga asos solgan. Buzilgan shaharni [[Ahmadshoh Durroniy]] qayta tiklab Ahmadshoh deb atagan va [[1773]]—[[1774]] yillarda [[Durroniylar davlati]] [[poytaxt]]i boʻlgan. [[1818]]—[[1855]] yillarda Qandahor hokimligining markazi. 1855-yilda shaharni [[afgʻonlar|afgʻon]] [[amir]]i [[Doʻstmuhammadxon]] egallagan va Afgʻon davlati tarkibiga kiritgan.

[[Meʼmorlik|Meʼmoriy]] yodgorliklardan Ahmadshoh [[maqbara]]si va boshqa <nowiki>XVIII</nowiki> asrga oid [[yodgorlik]]lar saqlangan.

== Nomlanishi ==

Shaharga miloddan avvalgi 330-yilda [[Aleksandr|Aleksandr Makedonskiy]] tomonidan asos solingan va uni [[Aleksandriya Araxosiya]] deb atagan, islom fathigacha ushbu nom saqlanib qolgan. Taxminlarga koʻra, „Qandahor“ soʻzi [[Aleksandr|Iskandar Makedonskiy]] ismining mahalliy shevadagi „Skandar“ talaffuzidan kelib chiqqan<ref>John E. Hill, ''Through the Jade Gate to Rome: A Study of the Silk Routes during the Later Han dynasty, 1st to 2nd centuries AD''. BookSurge, Charleston, South Carolina, 2009. {{ISBN|978-1-4392-2134-1}}, pp. 517-518. This derivation, as that from Gondophares, was characterised as „philologiquement impossible“ by P. Bernard, „Un probleme de toponymie antique dans l’Asie Centrale: les noms anciens de Qandahar“, ''Studia Iranica'', tome 3, 1974 and ''Afghanistan Quarterly'', vol.33, no.1, June 1980/Spring 1359, pp.49-62, p59, n.10.</ref>. Nomning „Skandar“dan Kandarga oʻzgarishi haqida <nowiki>XVI</nowiki> asr portugal tarixchisi João de Barros oʻzining eng mashhur „Décadas da Ásia“ (Osiyo oʻn yilliklari) asarida eslatib oʻtgan<ref>{{kitob manbasi |last1=Barros |first1=João de |title=Da Asia De Joāo De Barros: Dos Feitos, Que Os Portuguezes Fizeram No Descubrimento, E Conquista Dos Mares, E Terras Do Oriente. Decada Quarta. Parte Segunda |date=1552 |publisher=Na Regia Officina Typografica |url=https://books.google.com/books?id=BPlgAAAAcAAJ&q=Jo%C3%A3o+de+Barros+scandar&pg=PA6 |language=pt |quote=Those who go from Persia, from the kingdom of Horaçam (Khorasan), from Bohára, and all the Western Regions, travel to the city which the natives corruptly call Candar, instead of Scandar, the name by which the Persians call Alexander.:ruptamente Candar, havendo de dizer Scandar, nome per que os Perfas chamam Alexandre, por elle (como efcreve Arriano ") edificar efia Cidade, e do feu nome fe chamou Alexandria fituada ... |access-date=2 October 2020 |archive-date=1 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210501125637/https://books.google.com/books?id=BPlgAAAAcAAJ&q=Jo%C3%A3o+de+Barros+scandar&pg=PA6 |url-status=live }}</ref>.

{{Blockquote|„Forsdan, Horaçam (Xuroson) podsholigidan, Bohára (Buxorodan) va barcha Gʻarbiy viloyatlardan kelganlar, forslar Aleksandrni atashda ishlatadigan Skandar [Iskandar] soʻzini mahalliy xalq buzuq takaffuz qiladigan Kandar deb ataydigan shaharga sayohat qiladilar“.<ref name="Hobson Jobson Dictionary">[https://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.0:1:390.hobson Hobson Jobson Dictionary] {{Webarxiv |url=https://web.archive.org/20120707232441/http://dsal.uchicago.edu/cgi-bin/philologic/getobject.pl?c.0:1:390.hobson |date=7 July 2012 }}; ''The Practical Sanskrit-English Dictionary'', Vaman Shivram Apte, Motilal Banarsidass, Delhi, India, 1975, {{ISBN|81-208-0567-4}}; P. Bernard, „Une probleme de toponymie antique dans l’Asie centrale: les noms anciens de Qandahar“, ''Studia Iranica'', 3-tom (2-fasl) 1974-yil, 171-185-betlar.</ref>|João de Barros|1552-yil}}

Xalq etimologiyasiga koʻra, shahar nomi [[Fors tili|fors]] va [[Pashtu tili|pushtu]] tillaridagi „qand“ yoki „kand“ soʻzidan kelib chiqqan. Ushbu shaklda Qahdahor nomi, ehtimol, qandli hudud yoki shirin hudud deb tarjima qilinadi. Bu esa hududning [[Tuproq unumdorligi|unumdorligi]] va tarixan yaxshi [[uzum]], [[anor]], [[oʻrik]], [[qovun]] va boshqa shirin mevalar yetishtirish bilan mashhur boʻlgani bilan bogʻliq boʻlishi mumkin{{Citation needed|date=June 2019}}.

Nemis eronshunosi Ernst Herzfeld Qandahor nomi Hind-Parfiya qiroli Gondofar nomini abadiylashtirganini, u shaharni Gundofarron nomi bilan qaytadan asos solganini daʼvo qilgan<ref>Ernst Herzfeld, ''Archaeological History of Iran'', London, Oxford University Press for the British Academy, 1935, p.63; Ernst Herzfeld, ''The Persian Empire: Studies in Geography and Ethnography of the Ancient Near East'', Wiesbaden, Steiner, 1968-yil, 335-bet.</ref>. Muqobil etimologiya shahar nomini [[Gandhara]]dan oladi<ref name="Hobson Jobson Dictionary" />, bu [[Kunar daryosi]] va Abasin daryosi oʻrtasida joylashgan, Peshovar vodiysida joylashgan qadimgi hindu-buddist qirolligining nomi<ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=-HeJS3nE9cAC&q=gandhara+kunar+river&pg=PA135 |title=The Greeks in Bactria and India |isbn=9781108009416 |last1=Tarn |first1=William Woodthorpe |date=2010-yil 24-iyun |access-date=25 June 2021 |archive-date=25 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210625051153/https://books.google.com/books?id=-HeJS3nE9cAC&q=gandhara+kunar+river&pg=PA135 |url-status=live }}</ref>.

== Geografiyasi ==
Qandahorning gʻarbidan [[Argʻandob daryosi]] oqib oʻtadi. Shaharda 15 tuman boʻlib, umumiy yer maydoni 27 337 ga<ref name="auto1">{{veb manbasi |title=The State of Afghan Cities report 2015 |url=http://unhabitat.org/books/soac2015_volume2/ |ref=UN-Habitat |access-date=22 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151031111658/http://unhabitat.org/books/soac2015_volume2/ |archive-date=31 October 2015 |url-status=dead}}</ref>. Qandahordagi turar-joylarning umumiy soni 61 902 ta<ref name="auto1"/>.

Qandahordagi uy-joylarning atigi 64 foizi toza ichimlik suvi bilan taʼminlangan. Uy xoʻjaliklarining 22 foizi xavfsiz hojatxonalardan foydalanish imkoniyatiga ega, uy xoʻjaliklarining 27 foizi elektr energiyasidan foydalanish imkoniyatiga ega, qolgan qismi esa davlat quvvatiga bogʻliq. Qandahorning transport infratuzilmasi yaxshi rivojlangan boʻlib, viloyatdagi yoʻllarning 76,8 foizi barcha fasllarda transport vositalarini tashishga qodir. Biroq, viloyatning kichik qismida (3,3 foiz) yoʻllar yoʻq. Telekommunikatsiya nuqtai nazaridan Qandahor shahri va asosiy avtomobil yoʻllari uchta asosiy mobil aloqa tarmoqlari AWCC, Roshan va MTN tomonidan qamrab olingan<ref name="ReferenceA">{{Jurnal manbasi |title=Afghanistan Provincial Reconstruction Handbook |journal= |pages=124}}</ref>.

=== Yerdan foydalanish ===

Qandahor Afgʻoniston janubidagi mintaqaviy markaz boʻlib, Pokiston bilan chegaradosh<ref name="auto1"/>. Qurilmagan yerlardan foydalanish umumiy yer maydonining 59% ni tashkil qiladi<ref name="auto1"/>. Qurilish maydonida boʻsh yer uchastkalari turar-joy yerlariga (34%) nisbatan bir oz koʻproq (36%) hududni egallaydi<ref name="auto1"/>. 5-tumanda Pokistonga boradigan yoʻl boʻylab muhim savdo klasteri mavjud.[54] Hindiston, Eron va Pokiston bu yerda savdo, harbiy va siyosiy aloqalar uchun oʻz konsulliklariga ega.

=== Iqlimi ===

Qandahor issiq [[Arid iqlim|choʻl iqlimiga]] ega (Köppen BWh)<ref>[http://www.artofwar.net.ru/profiles/andreev_pavel_v/view_book/kandagrad] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100214001736/http://www.artofwar.net.ru/profiles/andreev_pavel_v/view_book/kandagrad|date=14 February 2010}} {{in lang|ru}}</ref>, yogʻingarchilikning kamligi va yoz va qish harorati oʻrtasidagi yuqori oʻzgarishlar bilan tavsiflanadi. Yoz may oyining oʻrtalarida boshlanadi, sentabr oyining oxirigacha davom etadi va juda quruq. Eng yuqori harorat iyul oyida boʻladi, sutkalik oʻrtacha harorat 31,9&nbsp;°C (89,4&nbsp;°F). Undan keyin oktabr oyining boshidan noyabr oyining oxirigacha quruq kuz keladi, garchi tunlar keskin salqin boʻlsa ham, kunlar noyabrgacha oʻrtacha 20&nbsp;°C (68&nbsp;°F dan yuqori) boʻladi. Qish dekabrda boshlanadi va yogʻingarchilikning koʻp qismini yomgʻir shaklida tushadi. Yanvar oyida oʻrtacha harorat 5,1&nbsp;°C (41,2&nbsp;°F) ni tashkil qiladi, ammo past darajalar muzlashlar kuzatilishi mumkin. Ular mart oyining boshida tugaydi va aprel oyining oxirigacha yoqimli bahor keladi, harorat odatda 10&nbsp;°C dan yuqori 30&nbsp;°C (65-88&nbsp;°F) oraligʻida boʻladi. Quyoshli ob-havo yil davomida hukmronlik qiladi, ayniqsa yozda, yomgʻir juda kam uchraydi. Yillik oʻrtacha harorat 18,6&nbsp;°C (65,5&nbsp;°F).

== Transport tizimi ==
[[File:Aerial view of Kandahar Airport in 2005.jpg|thumb|left|Aeroportning koʻrinishi, 2005-yil]]
[[File:Kam Air at Kandahar International Airport in 2012.jpg|thumb|Kam Air yoʻlovchi tashuvchi samolyoti Qandahor xalqaro aeroportida, 2012-yil]]

Qandahor xalqaro aeroporti Afgʻoniston janubidagi ichki va xalqaro reyslar uchun asosiy aeroport vazifasini bajaradi. Bundan tashqari, u yirik harbiy baza sifatida, shuningdek, NATO qoʻshinlari uchun yuk tashish va qabul qilish uchun ishlatiladi. Aeroport ichidagi va uning atrofidagi butun hudud qattiq qoʻriqlanadi, biroq fuqarolik yoʻlovchilari uchun alohida boʻlim ajratilgan. Aksariyat xalqaro reyslar BAA, Eron, Hindiston, Saudiya Arabistoni va Pokistonga amalga oshiriladi.

Pokiston [[Balujiston|Balujiston viloyatining]] chegaradosh Chaman shahridan Qandahorga Afg‘oniston temir yo‘llarini Pokiston temir yo‘llari bilan bog‘laydigan temir yo‘l qurishni rejalashtirmoqda<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Sial |first1=Amer |title=Pak Railways poised to get massive funding from CPEC and CAREC |url=http://www.pakistantoday.com.pk/2016/08/18/pak-railways-poised-to-get-massive-funding-from-cpec-and-carec/ |access-date=23 March 2017 |publisher=Pakistan Today |date=2016-08-18 |archive-date=24 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170324083531/http://www.pakistantoday.com.pk/2016/08/18/pak-railways-poised-to-get-massive-funding-from-cpec-and-carec/ |url-status=live }}</ref>. Texnik-iqtisodiy asos ishlab chiqish 2006-yilda yakunlangan<ref>{{yangiliklar manbasi |first=Javed Hamim |last=Kakar |title=Pakistan, Afghanistan ink MoU on rail links |url=http://www.pajhwok.com/en/2010/07/07/pakistan-afghanistan-ink-mou-rail-links |publisher=Pajhwok Afghan News |date=7 July 2010 |access-date=23 October 2008 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120313034322/http://www.pajhwok.com/en/2010/07/07/pakistan-afghanistan-ink-mou-rail-links |archive-date=13 March 2012}}</ref>, ammo 2012-yilgacha qurilish ishlari boshlanmagan<ref>Kandahar-Quetta bus service soon By Bashir Ahmad Naadim 20 Jul 2012 — 17:17, http://www.pajhwok.com/en/2012/07/20/kandahar-quetta-bus-service-soon {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140530002358/http://www.pajhwok.com/en/2012/07/20/kandahar-quetta-bus-service-soon |date=30 May 2014 }}</ref>.

Qandahor Pokistonning [[Kvetta|Kvetta shahri]] bilan Chaman va [[Kobul (shahar)|Kobul]] orqali Kobul-Qandahor avtomagistrali orqali, [[Hirot]] bilan Qandahor-Hirot avtomagistrali orqali bogʻlanadi. Kobul-Qandahor avtomagistralining boshida avtovokzal joylashgan boʻlib, u yerda bir qancha xususiy eski rusumdagi [[Mercedes-Benz|Mercedes-Benz avtobuslari]] yoʻlovchilarni mamlakatning aksariyat yirik shaharlariga olib boradi. Qandahor ham qo‘shni Pokistondagi [[Kvetta|Kvetta shahri]] bilan avtomobil yo‘li orqali bog‘langan. Davom etayotgan urush tufayli Kobulga boradigan yoʻl tobora xavfli boʻlib qoldi, chunki qoʻzgʻolonchilarning avtotransport vositalariga hujumi va koʻpriklarning vayron boʻlishi uni ikki shahar oʻrtasidagi ishonchsiz yoʻnalishga aylantirdi<ref>{{yangiliklar manbasi |first=James |last=Cogan |title=Hundreds dead in fighting along Afghanistan-Pakistan border |url=http://www.wsws.org/articles/2008/aug2008/afgh-a16.shtml |work=World Socialist Web Site |date=16 August 2008 |access-date=25 August 2008 |archive-date=2 September 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080902043919/http://www.wsws.org/articles/2008/aug2008/afgh-a16.shtml |url-status=live }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |first=Salih Muhammad |last=Salih |author2=Siddique, Abubakar |title=Death stalks the highway to hell |url=http://atimes.com/atimes/South_Asia/JJ24Df03.html |work=Asia Times Online |date=23 October 2008 |access-date=23 October 2008 |archive-url=https://wayback.archive-it.org/all/20110827092424/http://atimes.com/atimes/South_Asia/JJ24Df03.html |archive-date=27 August 2011 |url-status=unfit}}</ref>.

Qandahor shahrida qatnovchilar jamoat avtobusi tizimidan (Milli Bus) foydalanishadi, taksi va rikshalar keng tarqalgan. Xususiy avtotransport vositalaridan foydalanish qisman yoʻl va magistral yoʻllarning yaxshilanishi tufayli ortib bormoqda. Yirik avtodilerlar markazlari [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAAning]] [[Dubay|Dubay shahridan]] avtomobillar olib kelishmoqda<ref>{{veb manbasi |url=http://www.lonelyplanet.com/tonywheeler/my_lists/afghanistan_practicalities/ |title=Afghanistan Practicalities |publisher=Lonely Planet |first=Tony |last=Wheeler |date=6 June 2006 |access-date=9 January 2011 |archive-date=7 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110107095118/http://www.lonelyplanet.com/tonywheeler/my_lists/afghanistan_practicalities/ |url-status=live }}</ref>.

== Aholisi ==

2008-yil Qandahorda taxminan 1 057 500 kishi istiqomat qilgan. Viloyatda taxminan 14 445 ta xonadon bor, har bir xonadonga oʻrtacha yetti kishidan toʻgʻri keladi. Qandahor aholisining qariyb 68 foizi qishloq tumanlarida istiqomat qiladi, erkaklar esa aholining 51 foizini tashkil qiladi. Pushtunlar viloyatdagi eng yirik etnik guruhdir. Tarin yoki [[Durroniylar|Durroniy]] kabi yirik pushtun qabilalari Barakzay, Popalzay, Alkozay, Nurzay, Ishaqzay, Achakzay, Maku, Alizay va Gilzay kabi kichikroq qabilalarni oʻz ichiga oladi. Aholining 98 foizdan ortig‘i pushtu tilida so‘zlashadi. Aholining oz qismi [[Baluj tili|baluj]] va [[Dariy tili|dariy]] tillarida soʻzlashadi. Qandahor viloyatida koʻchmanchi pushtunlar ham yashaydi va ularning soni mavsumga qarab oʻzgarib turadi, hisob-kitoblarga koʻra, qishda taxminan 79 000, yozda esa 39 000 nafarni tashkil qiladi<ref name="ReferenceA"/>.

== Taʼlim tizimi ==
[[File:School children watch members of Afghan National Security Force and Kandahar Provincial Reconstruction Team.jpg|thumb|Zarg‘ona ona o‘rta maktabi o‘quvchilari Afg‘oniston Milliy xavfsizlik kuchlari va Qandahor viloyatini qayta tiklash guruhi aʼzolarining 2012-yilda Qandahor hamshiralik va akusherlik institutining tantanali ochilish marosimiga tayyorgarlik ko‘rishini kuzatmoqda.]]

Kobuldagi 1978-yilgi davlat toʻntarishidan oldin shahar aholisining aksariyati maktablarda oʻqigan edi{{citation needed|date=May 2014}}. 1980-yillar boshida shaharning deyarli barcha elita qatlami qoʻshni Pokistonga qochib ketdi va u yerdan Shimoliy Amerika, Yevropa, Avstraliya va dunyoning boshqa qismlariga koʻchib kela boshladi.

Eng qadimiy taniqli maktablar Ahmad Shoh Bobo o‘rta maktabi va Zarg‘ona ona o‘rta maktabidir. So‘nggi o‘n yillikda bir qancha yangi maktablar ochildi, kelajakda qo‘shni davlatlardan qaytgan afg‘onlarning ko‘pligi va shahar aholisi ko‘payib borayotgani sababli yana ko‘p maktablar quriladi. Afgʻon turk litseylari shahardagi eng yaxshi xususiy maktablardan biridir.

Asosiy universitet Qandahor universitetidir. Soʻnggi oʻn yillikda Benava oliy taʼlim instituti, Mirvays Nika oliy taʼlim instituti, Malalay oliy taʼlim instituti va Saba oliy taʼlim instituti kabi qator xususiy oliy taʼlim muassasalari ham ochildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://counselorcorporation.com/benawa-institute-of-higher-education/ |title=Benawa Institute of Higher Education &#124; Tuition &#124; Admission - Counselor Corporation |date=8 July 2020 |access-date=28 July 2021 |archive-date=28 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728173647/https://counselorcorporation.com/benawa-institute-of-higher-education/ |url-status=live }}</ref>
<ref>{{Veb manbasi |url=https://counselorcorporation.com/mirwais-neeka-institute-of-higher-education/ |title=Mirwais Neeka Institute of Higher Education - Counselor Corporation |date=19 September 2020 |access-date=28 July 2021 |archive-date=28 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728173650/https://counselorcorporation.com/mirwais-neeka-institute-of-higher-education/ |url-status=live }}</ref>
<ref>{{Veb manbasi |url=https://counselorcorporation.com/saba-institute-of-higher-education/ |title=Saba Institute of Higher Education &#124; Fee & Academics - Counselor Corporation |date=27 September 2020 |access-date=28 July 2021 |archive-date=28 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728173644/https://counselorcorporation.com/saba-institute-of-higher-education/ |url-status=live }}</ref>
<ref>{{Veb manbasi |url=https://counselorcorporation.com/malalay-university/ |title=Malalay University &#124; Tuition and Fees &#124; Academics - Counselor Corporation |date=19 September 2020 |access-date=28 July 2021 |archive-date=28 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210728173644/https://counselorcorporation.com/malalay-university/ |url-status=live }}</ref>.

Katta yoshdagilarning savodxonlik darajasi 201-yilda 16,8% ni tashkil etdi [https://knoema.com/atlas/Afghanistan/Kandahar].

== Aloqa tizimi ==

Shahardagi telekommunikatsiya xizmatlari Afghan Wireless, Roshan, Etisalat, MTN Group va Afghan Telecom kompaniyalari tomonidan taqdim etiladi. 2006-yil noyabr oyida Afg‘oniston Aloqa vazirligi [[ZTE]] kompaniyasi bilan butun mamlakat bo‘ylab optik tolali kabel tarmog‘ini tashkil etish bo‘yicha 64,5 million dollarlik shartnoma imzoladi. Bu nafaqat Qandahorda, balki butun mamlakatda telefon, internet, televidenie va radioeshittirish xizmatlarini yaxshilashga qaratilgan edi.

== Diqqatga sazovor joylari ==
[[File:Ruins of old Kandahar Citadel in 1881.jpg|thumb|upright|1738-yilda [[Nodirshoh]]ning [[Afshorlar sulolasi|afshor qoʻshinlari]] tomonidan vayron qilingan Shoh Husayn Hotakning vayron boʻlgan Qandahor [[Ark|qalʼasi]] tasvirlangan 1881-yildagi surat. Ushbu qal’a vayronalari bugungi kungacha saqlanib qolgan.]]

'''[[Ahmadshoh Durroniy]] qabri''' shahar markazida joylashgan bo‘lib, unda Durroniyning mis dubulg‘asi va boshqa shaxsiy buyumlari ham saqlanadi. Durroniy maqbarasi ro‘parasida islom olamidagi eng qimmatli yodgorliklardan biri Muhammadning xirqasi saqlanadigan '''Xirqa sharif''' joylashgan. Ushbu xirqani [[Buxoro xonligi|Buxoro amiri]] Ahmonshoh Durroniyga sovgʻa qiligan. Muqaddas xirqa qulflangan holda saqlanadi, faqat katta inqiroz paytida u tashqariga olib chiqiladi. [[Muhammad Umar|Mulla Umar]] 1996-yilning noyabr oyida uni olib chiqib, o‘zini [[Amir al-Moʻminin unvoni|Amir al-Mo‘minin]] deb eʼlon qilish uchun diniy ulamolar jamoasiga ko‘rsatdi. Bundan oldin u 1930-yillarda shahar vabo epidemiyasi bilan kasallanganda olib chiqilgan<ref>Lamb, Christina (2002). ''[https://archive.org/details/sewingcirclesofh00chri The Sewing Circles of Herat: A Personal Voyage Through Afghanistan]''. Harper Collins. First Perennial edition (2004), 38-bet and n. {{ISBN|0-06-050527-3}}.</ref>.

'''Sher Surx qishlogʻi''' shaharning janubi-sharqida, eski Nodirobod shahri chekkasida joylashgan. Qandahor muzeyi Hayitgoh darvoza sharqidagi asosiy yoʻl boʻylab joylashgan uchinchi binolar blokining gʻarbiy uchida joylashgan. Unda hozirgi mashhur Gʻiyosiddinning Qandahorda yosh oʻqituvchilik davrida chizgan koʻplab rasmlari bor. U Afgʻonistonning yetakchi sanʼatkorlari qatorida tan olingan.

Shaharning shimol tomonida, uning shimoli-sharqiy burchagida, buryo bozorining oxirida, Qandahorda 300 yildan koʻproq vaqt oldin yashagan avliyoga bagʻishlangan ziyoratgoh bor. '''Hazratji Bobo qabri''', uning buyukligini bildirish uchun uzunligi 7,0 m (23 fut) qilib ishlangan. Qandahorning bosh maydonining markazida 1940-yillarda qurilgan Da Shahidanu Chawk nomli islom shahidlari yodgorligi joylashgan.

[[File:Old Kandahar and Chil Zena.jpg|thumb|Qadimiy Qandahor shahri (qizil) va Qandahorning gʻarbiy tomonidagi Chilzina togʻ choʻqqisi (koʻk).]]

'''Chilzina '''— Qandahorning Eski shahar qismining gʻarbiy mudofaasini tashkil etuvchi qoʻpol togʻlar zanjirining oxirida tekislik tepasida joylashgan qoyaga oʻyilgan bino. Bu yerda [[Ashoka]]ning Qandahor ikki tilli qoya yozuvi topilgan. Ikki zanjirli sher tomonidan qoʻriqlanadigan, buzib tashlangan binoga olib boruvchi qirq qadam masofa [[Boburiylar davlati|Boburiylar]] fathi haqidagi bitiklar yozilgan xonaga olib boradi. Chilzina oʻyilgan qoʻpol qoyalar 1738-yilda [[Nodirshoh|Nodirshoh Afshor]] tomonidan vayron qilingan Qandahorning Eski shahar qismining tabiiy gʻarbiy qalʼasini tashkil qiladi.

Chilzinadan bir oz masofada, asosiy magistral boʻylab gʻarbga qarab, oʻng tomonda yorqin koʻk gumbaz koʻrinadi. Bu 1709-yilda Qandahorning forslardan mustaqilligini eʼlon qilgan Gʻilzay qabilasi boshligʻi '''Mirvays Xotak maqbarasi''' hisoblanadi Bobo Vali Qandhoriy<ref name="wondersofpakistan.wordpress.com">{{veb manbasi |url=http://wondersofpakistan.wordpress.com/2009/04/13/punja-sahib-the-miracle-at-hassan-abdal/ |title=Punja Sahib: The Miracle at Hassan Abdal |work=Wonders of Pakistan |date=13 April 2009 |access-date=6 May 2016 |archive-date=13 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160313232015/https://wondersofpakistan.wordpress.com/2009/04/13/punja-sahib-the-miracle-at-hassan-abdal/ |url-status=live }}</ref> (Bobo Sohib) ziyoratgohi, [[Argʻandob daryosi]] boʻyidagi anorzorlar soyasida joylashgan ayvonlari bilan pikniklar va tushdan keyin sayohat qiluvchilar orasida juda mashhur<ref Name=Dupree3>{{Kitob manbasi |title=An Historical Guide to Afghanistan |last1=Dupree |first1=Nancy Hatch |volume=First Edition |year=1970 |publisher=Afghan Air Authority, Afghan Tourist Organization |location=Kabul |page=492 |url=https://books.google.com/books?id=T__DHAAACAAJ |access-date=2012-06-17 |archive-date=7 May 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210507050410/https://books.google.com/books?id=T__DHAAACAAJ |url-status=live }}</ref>. Bobo Vali musulmon pir boʻlib, hozirgi Pokistonning [[Attock tumani|Attok tumanidagi]] [[Hassan Abdal|Hassan Abdal shahrida]] Guru Nanak bilan tasodifan uchrashgan. Baba Valining ziyoratgohi musulmonlar va sikxlar uchun muhimdir. Baba Valining ziyoratgohi yaqinida AQSh qurolli kuchlari tomonidan taxminan 2007-yilda tashkil etilgan harbiy baza joylashgan.

== Rivojlanishi va modernizatsiyasi ==

[[File:Aino Mina housing model.jpg|thumb|2003-yilda Mahmud Karzay va uning hamkorlari tomonidan boshlangan Ayno Mina tumanining asl namunaviy rejasi.<ref name=Cusak/>.]]

Oʻnlab yillar davom etgan urush Qandahorni va mamlakatning qolgan qismini vayron qildi va aholini yoʻq qildi, ammo soʻnggi yillarda qurilish maqsadlari uchun milliardlab dollarlar ajratila boshladi va millionlab muhojirlar Afgʻonistonga qaytib keldi. Shahar atrofida yangi turar-joy massivlari qurilib, zamonaviy uslubdagi ko‘plab binolar barpo etildi.

Shaharning ayrim aholisi toza ichimlik suvi va elektr energiyasidan foydalanish imkoniyatiga ega va hukumat bu xizmatlarni har bir xonadonga yetkazish ustida ishlamoqda<ref>South Asian News Agency, [http://www.sananews.com.pk/news.php?netwire=8219&cwire=8219 ''30 Power Generators to Be Installed in Kandahar'']{{Dead link|date=August 2018 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Shahar qo‘shni [[Hilmand viloyati]]dagi yangilanayotgan yoki kengaytirilayotgan Kajaki [[Gidro elektr energiya|GESi]] elektr energiyasiga tayanadi. Shahardan taxminan {{cvt|20|mi|km|sigfig=1|order=flip}} shimolda Afgʻonistondagi ikkinchi eng katta toʻgʻon boʻlgan Dahla toʻgʻoni joylashgan.

''Aino Mina'' — shaharning shimoliy chekkasida ikki million kishiga moʻljallangan yangi uy-joy loyihasi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.burohappold.com/projects/project/aino-mina-development-138/ |title=Aino Mina Development |access-date=6 May 2016 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304031905/http://www.burohappold.com/projects/project/aino-mina-development-138/ |archive-date=4 March 2016 |df=dmy-all}}</ref>. Dastlab Qandahor vodiysi deb atalgan va Mahmud Karzay tomonidan boshlangan loyiha<ref name=Cusak>{{yangiliklar manbasi |url=http://atwar.blogs.nytimes.com/2011/07/19/spending-time-with-the-karzais-in-parts-of-kandahar/ |title=Spending Time With the Karzais in (Parts of) Kandahar |work=The New York Times |date=19 July 2011 |access-date=2012-10-20 |first=Jake |last=Cusack |archive-date=8 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120808095610/http://atwar.blogs.nytimes.com/2011/07/19/spending-time-with-the-karzais-in-parts-of-kandahar/ |url-status=live }}</ref> 20 000 tagacha yakka tartibdagi uy-joy va yoʻllar, suv va kanalizatsiya tizimlari hamda jamoat binolari, jumladan, maktablar kabi tegishli infratuzilmani qurishi eʼlon qilingan edi<ref>[[Amerika Qoʻshma Shtatlari davlat departamenti|AQSh Davlat departamenti]], [http://www.usinfo.state.gov/sa/Archive/2004/Jan/29-5307.html ''U. S. Government Agency Grants $3&nbsp;Million to Build Afghan Homes''] {{webarxiv |url=https://web.archive.org/web/20061004135535/http://usinfo.state.gov/sa/Archive/2004/Jan/29-5307.html |date=4 October 2006 }}</ref>.

Yaqinda u Middle East Architect Awardsda 2 ta mukofotni qoʻlga kiritdi: '''Turar-joy loyihasi''' va '''Yilning barqaror loyihasi'''<ref>{{veb manbasi |url=http://www.designmena.com/portfolio/aino-mina |title=Case study: Aino Mina |work=Design Middle East |access-date=6 May 2016 |archive-date=6 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140106003655/http://www.designmena.com/portfolio/aino-mina |url-status=dead}}</ref>. Qandahorda xavfsizroq jamoa boʻlgan bu hududda koʻplab yuqori martabali davlat xizmatchilari, shuningdek, boy tadbirkorlar yashaydi. Keyingi $100&nbsp; million dollarlik sxema ustida ish 2011-yilda boshlangan.

Shuningdek, shaharning Morchi Ko‘tal hududidagi ''Hamidiy shaharchasi'' qurilishi 2011-yil avgust oyida boshlangan. U 2011-yil iyul oxirida jangarilar tomonidan o‘ldirilgan Qandahor hokimi G‘ulom Haydar Hamidiy nomiga atalgan<ref>[http://www.afghanpanorama.com/?p=457 Kandahar mayor killed by suicide bomber with explosives in turban]{{dead link|date=December 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Shahar shimoli-sharqida Qandahor-Oʻruzgon magistrali boʻyida joylashgan yangi shaharchada 2000 ta turar-joy va savdo uchastkalari boʻladi. Jumladan, yangi yoʻllar, maktablar, savdo bozorlari, poliklinikalar, kanallar va boshqa inshootlar barpo etiladi<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://www.pajhwok.com/en/2011/08/16/construction-hameedi-township-starts-kandahar |title=Construction of Hameedi township starts in Kandahar |date=16 August 2011 |first=Bashir Ahmed |last=Naadem |access-date=16 August 2011 |archive-date=8 September 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120908074140/http://www.pajhwok.com/en/2011/08/16/construction-hameedi-township-starts-kandahar |url-status=dead}}</ref>.

Qandahordan taxminan {{cvt|10|km|0}} sharqda zamonaviy inshootlarga ega ulkan sanoat parki qurilmoqda. Bogʻda umumiy foydalanishdagi yoʻllar, ichki koʻchalar, umumiy foydalanish joylari, toʻxtash joylari, 24 soatlik qoʻriqlash, transport vositalari va odamlarning kirishini nazorat qilish uchun kunlik professional boshqaruv boʻladi<ref>Afghanistan Investment Support Agency, [http://www.aisa.org.af/ipda/kandahar.html ''Afghanistan Industrial Parks Development Authority''] {{webarxiv |url=https://web.archive.org/web/20060721180455/http://www.aisa.org.af/ipda/kandahar.html |date=21 July 2006 }}</ref>.

[[File:Baba Saab.JPG|thumb|Bobo Vali Qandhoriy maqbarasi<ref name="wondersofpakistan.wordpress.com"/> Argʻandob vodiysi yonida, shaharning shimoliy chekkasida.]]
[[File:Mosque in Kandahar-2011.jpg|thumb|Shahar markazidagi [[Ahmadshoh Durroniy]] maqbarasi, u ayni paytda [[Jome masjid]] sifatida xizmat qiladi va paygʻambar [[Muhammad]] kiygan muqaddas xirqani oʻz ichiga oladi.]]
[[File:Buildings in Kandahar2.jpg|thumb|Shaharning Yangi shahar (Shahre Naw) qismida joylashgan Al-Jadid yopiq savdo markazi.]]
[[File:Park in Kandahar.jpg|thumb|Mahalliy bolalar Ahmadshoh Bobo o‘rta maktabi o‘yin maydonchasida futbol o‘yinini tomosha qilmoqda.]]
[[File:View of Arghandab Valley.jpg|thumb|200px|Argʻandob vodiysi]]
[[File:The mausoleum of Ahmad Shah Durrani (Ahmad Shah Baba).jpg|thumb|200px|Ahmadshoh Durroniy maqbarasi]]
[[File:Governor's courtyard in Kandahar.jpg|thumb|200px|Hokim saroyi]]

=== Aeroportlari ===
* Qandahor xalqaro aeroporti

=== Tumanlari ===
{{div col|colwidth=15em}}
* Aino Mina (2003-yildan beri loyiha ishlab chiqish bosqichida)
* Hamidiy Mina (2011-yildan beri loyiha ishlab chiqish bosqichida)
* Yangi shahar (Shahre Naw)
* Dand
* Karz
* Mirvays Mina
* Daman
* Sarpuza
* Malajat
* Qadimiy Qandahor (Zorr Shar)
* Argʻandob vodiysi
{{div col end}}

=== Madaniyat maskanlari va bogʻlari ===
{{div col|colwidth=15em}}
* Qandahor bogʻi [https://www.flickr.com/photos/24037728@N08/2408896394/in/photostream]
* Bobo Saab
* Kokaran bogʻi
* Bogʻi pul [https://web.archive.org/web/20161014053819/http://www.panoramio.com/photo/25270245]
* Chilzina bitiktoshi ([[Bobur]] tomonidan oʻrnatilgan [[Epigrafika|bitiktosh]])
* Qandahor muzeyi
{{div col end}}

=== Masjidlar va ziyoratgohlari ===
{{div col|colwidth=15em}}
* Qandahor jome masjidi
* Xirqa sharif
* Moʻyi Muborak masjidi
* Qandahor universitetidagi masjid (Hayitgoh juma masjidi)
{{div col end}}

=== Maqbaralari ===
* [[Ahmadshoh Durroniy]] maqbarasi
* Mirvays Hotak maqbarasi
* Bobo Vali maqbarasi

=== Bozorlari va savdo markazlari ===
{{div col|colwidth=15em}}
* Al-Jadid yopiq savdo markazi [https://www.flickr.com/photos/24037728@N08/2407958627/in/photostream]
* Hirot bozori
* Kobul bozori
* Shoh bozori
* Shkarpur bozori
* Piyroz supermarketi
* Qandahor supermarketi
* Samimiy supermarketi
{{div col end}}

=== Shifoxonalari ===
{{div col|colwidth=15em}}
* Afgʻon milliy armiyasi mintaqaviy gospitali
* Mivays shifoxonasi
* Siyal shifo kasalxonasi
* Bilol shifoxonasi
* Momand shifoxonasi
* Sidal shifoxonasi
{{div col end}}

=== Banklari ===
* Afgʻoniston Xalqaro banki
* New Kabul Bank
* Aziziy banki

== Sporti ==
Qandahordagi professional sport jamoalari
{| class="wikitable sortable"
|-
! Jamoa nomi || Oʻynayotgan ligasi || Sport turi || Stadioni || Tashkil topgan yili
|-
| '''Qandahor ritsarlari''' ({{lang-ps|{{nastaliq|د کندهار توریالي}}}} ''Da Kandahār Tūryālī'') || Afgʻoniston Premyer-ligasi || Kriket || Sharja kriket stadioni || 2018-yil
|-
| '''Bust himoyachilari''' ({{lang-ps|بوست ساتونکي}} ''Bōst Sātūnkī'') || Shpagiza Kriket ligasi|| Kriket || Qandahor xalqaro kriket stadioni || 2013-yil
|-
| '''De Maiwand Atalan''' ({{lang-ps|د میوند اتلان}}) || Afgʻoniston Chempionlar ligasi || Futbol || Qandahor stadioni || 2012-yil
|}

* '''Stadionlari'''
** Qandahor xalqaro kriket stadioni (qurilmoqda)<ref>{{Veb manbasi |date=2014-05-29 |title=20 acres of land donated for cricket stadium in Kandahar {{!}} Pajhwok Afghan News |url=http://www.pajhwok.com/en/2010/10/27/20-acres-land-donated-cricket-stadium-kandahar |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140529103150/http://www.pajhwok.com/en/2010/10/27/20-acres-land-donated-cricket-stadium-kandahar |archive-date=2014-05-29 |access-date=2021-05-08}}</ref>
** Qandahor stadioni (futbol oʻyinlari uchun)<ref>{{Citation |last=Iqbal Ahmad Esmati |title=Football Ground |date=2005-02-13 |url=https://www.flickr.com/photos/24037728@N08/2408005625/ |access-date=2021-05-08 |archive-date=10 August 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160810160701/https://www.flickr.com/photos/24037728@N08/2408005625 |url-status=live }}</ref>
** Ahmadshoh stadioni (20 000 kishiga moʻljallangan, futbol oʻyinlari uchun)

== Demografiya va madaniyati ==

Qandahor aholisi 2021-yil holatiga koʻra taxminan 651 484 kishini tashkil qiladi<ref name=nsia/>. [[Pashtunlar|Pushtunlar]] shahar va viloyat aholisining katta qismini tashkil qiladi, ammo aniq raqamlar mavjud emas. National Geographic tomonidan 2003-yilgi hisob-kitoblarga koʻra, aholining etnik tarkibi quyidagicha: pushtunlar taxminan 70%, [[tojiklar]] 20%, [[balujlar]] 2%, [[oʻzbeklar]] 2%<ref>{{veb manbasi |url=http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0311/feature2/images/mp_download.2.pdf |title=2003 National Geographic Population Map |work=Thomas Gouttierre, Center For Afghanistan Studies, Omahadagi Nebraska universiteti ; Matthew S. Baker, Stratfor |publisher=National Geographic Society |year=2003 |access-date= 2011-yil 11-aprel |archive-date=2017-yil 12-sentabr |archive-url=https://web.archive.org/web/20170912083622/http://ngm.nationalgeographic.com/ngm/0311/feature2/images/mp_download.2.pdf |url-status=live }}</ref>.

[[Pashtu tili|Pushtu tili]] shahar va mintaqada asosiy til hisoblanadi. [[Fors tili]]ni shahar aholisining bir qismi, ayniqsa hukumatda xizmat qilayotganlar ham tushunadilar. Ikkala til ham Afg‘onistonning rasmiy tili hisoblanadi. 2006-yilda Afgʻoniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi hamda Birlashgan Millatlar Tashkilotining Afgʻonistonga Yordam Missiyasi (UNAMA) tomonidan tayyorlangan viloyat maʼlumotlari toʻplamida shunday deyilgan:

{{blockquote|sign=|source=|„Qandahor viloyatida yashovchi asosiy etnik guruh pashtunlardir. Bularga Tarin yoki [[Durroniylar|Durroniy]] qabilalari, jumladan Barakzay, Popalzay, Alkozay, Achakzay, Ishaqzay, Nurzay va Alizay kabi yirik qabilalar kiradi. Aholining 98% dan ortigʻi, qishloqlarning 98% dan koʻprogʻi pushtu tilida soʻzlashadi. Olti qishloqda 4000 kishi [[dariy tili]]da, ikki qishloqda 8000 kishi [[baluj tili]]da soʻzlashadi. Toʻqqizta qishloqda 19000 kishi boshqa noaniq tilda gaplashadi“<ref name=demography>{{veb manbasi |url=http://www.mrrd-nabdp.org/Provincial%20Profiles/Kandahar%20PDP%20Provincial%20profile.pdf |title=B. Demography and Population |work=Birlashgan Millatlar Tashkilotining Afgʻonistonga Yordam Missiyasi and Afg'oniston Statistika hisoboti-2006, Markaziy statistika idorasi |publisher=Afgʻoniston Qishloq joylarini tiklash va rivojlantirish vazirligi |archive-url=https://web.archive.org/web/20120321120424/http://www.mrrd-nabdp.org/Provincial%20Profiles/Kandahar%20PDP%20Provincial%20profile.pdf |archive-date=21 March 2012}}</ref>.}}

BBC Fors xabariga koʻra, Qandahor shahrida taxminan 50,000-100,000 tojik yoki fors tilida soʻzlashuvchilar bor<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=هنریار |first=ارشاد |date=2019-05-26 |title=فارسی زبان‌های قندهار؛ پیشتاز زرگری و رای‌گیری |language=fa |work=BBC News فارسی |url=https://www.bbc.com/persian/afghanistan-48406606 |access-date=2020-07-26 |archive-date=7 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200807001602/https://www.bbc.com/persian/afghanistan-48406606 |url-status=live }}</ref> „Janubiy tojiklar kengashi“ning bosh idorasi ham Qandahor shahrida joylashgan<ref>{{Veb manbasi |title=شورای همبستگی تاجیکان قندهار آغاز به فعالیت کرد |url=http://tajikmedia.com/?p=12037 |access-date=2020-07-26 |website=tajikmedia.com |archive-date=26 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200726072448/http://tajikmedia.com/?p=12037 |url-status=live }}</ref>.

Mintaqada pushtun madaniyati, tarixi, urf-odatlari, kiyim-kechaklari va hayot-tarzi (pushtunvali) ustunlik qiladi.

== Mashhur shaxslari ==
{{div col|colwidth=20em}}
* [[Qandahoriybegim]], Boburiylar imperatori [[Shoh Jahon|Shohjahonning]] xotini;
* [[Nurjahon begim]] — [[Boburiylar davlati|Boburiy]] malika;
* '''Mir Vays Xotakiy''' — [[Gilzoyi hokimligi]] asoschisi;
* '''Abdulaziz Xotakiy''' — Gilzoyi hokimi;
* '''Mahmud Xotakiy''' — Gilzoyi hokimi va Fors shohi;
* '''Ashraf Xotakiy''' — Fors shohi;
* '''Hussayn Xotakiy''' — Gilzoyi hokimi;
* [[Ahmadshoh Durroniy]] — Afgʻoniston asoschisi, shu shaharda dafn etilgan;
* [[Doʻstmuhammadxon]] — Afgʻoniston amiri va Poyandaxonning oʻgʻli;
* [[Sheralixon (Afgʻoniston amiri)|Sheralixon]] — Afgʻoniston amiri va Poyandaxonning oʻgʻli;
* [[Abdurahmon]] — Afgʻoniston amiri va Doʻstmuhammadxonning oʻgʻli;
* [[Gʻulom Muhammad Tarziy]] — <nowiki>XIX</nowiki> asr oxirigacha Afgʻoniston tarixida muhim oʻrin tutgan Tarziy sulolasi yetakchisi;
* '''Abdulrahmonxon''' — [[Bollywood]] aktyori [[Kader Xon|Qodirxonning]] otasi;
* '''Muhammad Ibrohim Xvaxuji''' — Afgʻon siyosatchisi Gʻarzay Xvaxujining otasi, Afgʻoniston Islom Repsublikasi TIV xodimi Gʻaranay Xvaxujining bobosi;
* [[Maryam Durroniy]] — afgʻon faoli va ayollar himoyachisi;
* '''Ubaydullajon''' — Afgʻoniston janubidagi pushtun musiqasi qiroli;
* '''Nagʻma''' — afgʻon qoʻshiqchisi;
* '''Nashenas''' — [[Afgʻoniston musiqasi|afgʻon musiqachisi]];
* '''Abdulhay Habibiy''' — olim, Kobul universitetei sobiq professori va koʻplab kitoblar muallifi;
* '''Karzaylar''' — Afgʻoniston prezidenti [[Hamid Karzay]] oilasi'
* '''Gul Ogʻa Sherzay''' — [[Qandahor viloyati]] hokimi va [[Nangarhor viloyati]] hokimi;
* '''Said Toyib Javod''' — Afgʻonistonning AQShdagi sobiq elchisi;
* '''Yusuf Pushtun''' — afgʻon siyosatchisi;
* '''Xonmuhammad Mujohid''' — Alokazay qabilasi yetakchisi.
{{div col end}}

== Manbalar ==
{{Manbalar}}
== Havolalar == 
{{Tashqi havolalar}}
{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

[[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]]
[[Turkum:Afgʻoniston shaharlari]]
[[Turkum:Buyuk Ipak yoʻli boʻyidagi aholi punktlari]]
[[Turkum:Aleksandr asos solgan shaharlar]]
[[Turkum:Alifbo boʻyicha shaharlar]]