Sajda sahifasining manbasini koʻrish

'''Sajda''' ({{lang-ar|سَجْدَة}}, {{IPA|ˈsadʒ.da|}}) musulmonlar tomonidan [[namoz]] paytida, [[Qurʼon|Qur’on]] oʻqiyotganda va [[Alloh|Allohga]] shukr sifatida amalga oshiriladigan yerdagi sajdalardir.

== Qur’onda ==
Qur’onda „[[Sajda surasi|Sajda]]“ („Ruku“) deb nomlangan [[sura]] bor. Bundan tashqari, Qur’oni karimning quyidagi [[Oyat|oyatlarida]] ''sajda'' zikr qilingan:

1. Aʼrof — 206-oyat;

2. Raʼd — 15;

3. Nahl — 50;

4. Isro — 107;

5. Maryam — 58;

6. Haj — 18;

7. Furqon — 60;

8. Naml — 25;

9. Sajda — 15;

10. Sod — 24;

11. Fussilat — 37;

12. Najm — 61;

13. Inshiqoq — 21;

14. Alaq — 19<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://hidoyat.uz/sp_faq/%D1%81%D0%B0%D0%B6%D0%B4%D0%B0-%D0%BE%D1%8F%D1%82%D0%BB%D0%B0%D1%80%D0%B8%D0%BD%D0%B8-%D1%8D%D1%88%D0%B8%D1%82%D0%B3%D0%B0%D0%BD-%D0%BA%D0%B8%D1%88%D0%B8-%D2%9B%D0%B0%D0%BD%D0%B4%D0%B0%D0%B9-%D1%82|sarlavha=Сажда оятларини эшитган киши қандай тартибда сажда қилади?|sana=15.04.2019|qaralgan sana=11.04.2023}}</ref>.[[Fayl:Ṣalāt.jpg|thumb| Namoz paytida sajda qilish]]
[[Fayl:MohrKarbala1.jpeg|thumb| Sajda uchun [[turbah]]]]

== Tartibi ==
Sajdada musulmon kishi tanasining 7 qismi bilan yerga tegishi shart: peshona/burun, kaftlar (yoki mushtlar), tizzalar, oyoq barmoqlari.

[[Jaʼfariylik|Jaʼfariy mazhabidagi]] [[Shialik|shialar]] [[Namoz|namozda sajda]] ''qilishda'' peshonasini yerga yoki [[Turbah|toshga]] yoki ulardan tashkil topgan narsalarga qoʻyishadi.

''Sajda'' qilish borasida turli fikrlar bor. Baʼzilar tiz choʻkib, keyin qoʻllarini yerga qoʻyishadi, boshqalari — avval qoʻllarini yerga qoʻyishadi, keyin tiz choʻkishadi.

== Sajda turlari ==

=== Sajda as-sahv ===
Sajda as-sahv ({{Lang-ar|سجود السهو}} — namoz vaqtida namozxon namozning [[Rukn (islom)|rukni]] va [[Vojib|vojiblarida]] xatoga yoʻl qoʻygan boʻlsa, yerga qoʻshimcha sajdalar qilishadi{{Sfn|Али-заде|2007}}<ref>{{Veb manbasi|url=http://assalam.ru/content/story/2705|sarlavha=Саджа сахв по мазхабу имама Абу Ханифы|nashriyot=Assalam.Ru|qaralgan sana=2013-12-31|arxivsana=2014-01-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140101131018/http://assalam.ru/content/story/2705}}</ref>.

=== Sajda at-tilovat ===
Sujda at-tilovat ({{Lang-ar|سجود التلاوة}} — [[Qurʼon|Qur’onni]] maʼlum bir joyda oʻqish paytida qilinadigan bir sajda. [[Hanbaliylik|Hanbaliy]] [[Mazhab|mazhabiga]] koʻra Qur’onda oʻn bir oyat boʻlib, oʻqish yoki tinglashda musulmonlar sajda qilishi kerak, [[Shofiʼiy|Shofi’iy]] mazhabi ulamolarining fikriga koʻra, ularga yana toʻrt oyat qoʻshilgan. Imom [[Imomi Aʼzam|Abu Hanifa]] fikriga ko‘ra, Qur’on o‘qiyotganda sajda qilish ''[[Vojib|vojibdir]]''{{Sfn|Али-заде|2007}}. Qur’onning aksariyat nashrlarida ''tilovat sajdasi'' oʻqilishi kerak boʻlgan joylar ۩ belgisi bilan koʻrsatilgan. Sajda oyatlardan birini oʻqigan yoki eshitgan kishi ([[Fors tili|forscha]] oʻqisa ham) maʼnosini tushunadimi yoki yoʻqmi, eshitishni xohlaganmi yoki yoʻqmi, tilovat sajdasini qilishi [[vojib]] boʻladi. Faqatgina hayz koʻrgan va nifos holatidagi ayollar bu oyatlarni eshitsalar sajda qilmaydilar. Tahoratsiz yoki junub kishi sajda oyatlarini eshitsa, sajda qilishi vojib boʻladi (yaʼni, poklangach, sajda qiladi). Tilovat sajdasini kechiktirish tanzihiy makruh hisoblanadi (yaʼni, imkoni boricha tezroq qilgani yaxshi). Tilovat sajdasini qilish uchun xuddi namozdagi kabi, tahoratli holatda, badan, kiyim, joy pok boʻlishi shart. [[Qibla|Qiblaga]] qarab turiladi. Qalb bilan niyat qilinib, til bilan: „Alloh taolo uchun tilovat sajdasi qilishni niyat qildim“, deyiladi va qoʻl koʻtarmasdan „Allohu akbar“, deb sajdaga boriladi. Xuddi namozdagidek sunnatga muvofiq bir marta sajda qilinadi, sajdada kamida uch marta „Subhana robbiyal aʼla“, aytiladi. Sajdadan bosh koʻtarganda „Allohu akbar“ deb oʻrindan turish, keyin yana oʻtirish [[Mustahab|mustahabdir]]. Tilovat sajdasida [[tashahhud]] oʻqilmaydi, salavot va salom berilmaydi<ref name=":0" />. 

=== Sajda ash-shukr ===
Sajda ash-shukr ({{Lang-ar|سجود الشكر}} — musulmon kishining har qanday muammodan xalos boʻlgani uchun yoki biror quvonchli voqeadan soʻng shukronalik belgisi sifatida qiladigan sajdasi{{Sfn|Али-заде|2007}}.

== Manbalar ==
{{Manbalar|32em}}

== Havolalar ==
{{vikiiqtibos}}
{{vikilugʻat}}

[[Turkum:Din]]
[[Turkum:Islom madaniyati]]