Shayx Matar masjidi
Shayx Matar masjidi (turkcha: Şeyh Matar Camii) yoki Shayx Mutahhar masjidi – Turkiyaning Diyorbakir shahridagi tarixiy masjid. Toʻrt ustunli minorasi bilan mashhur boʻlib, Toʻrt oyoqli minora deb ham nomlanadi.
| Masjid | |
 | |
| Shayx Matar masjidi va minorasi | |
| Mamlakat |  Turkiya
|
| Shahar | Diyorbakir |
| Joylashuvi | Savaş mahallasi, Yenikapı koʻchasi |
| Koordinatalar | 37°54′39″N 40°14′15″E / 37.910778°N 40.237611°E |
| Yoʻnalishi | sunniylik |
| Meʼmoriy uslub | Islom meʼmorchiligi |
| Binokorlik sanasi | 1500-yil |
| Oʻlchami | 500 namozxon |
| Gumbazlar soni | 1 |
| Gumbazlar soni | 1 |
| Minoralar soni | 1 |
| Minoralar soni | 1 |
| Qurilish materiali | tosh va gʻisht |
Masjid Diyorbakirning tarixiy Sur tumani, Savaş mahallasi, Yenikapi koʻchasida joylashgan. Binoga Shayx Matar (Mutahhar) nomi berilgan, chunki 600 m2 (6,500 kv ft) maydonda joylashgan masjidda shayxning qabri joylashgan deb ishoniladi[1][2].
Minoraga ilova qilingan yozuvga koʻra, masjid 1500-yilda Oq qoʻyunlilar davlati sultoni Qosimxon davrida Hoji Oʻmerning oʻgʻli Hoji Husayn tomonidan qurilgan. Mahalliy aholi orasida „Qosim podshoh masjidi“ nomi bilan ham tanilgan[1][3]. Masjid Jamgʻarmalar Bosh boshqarmasiga tegishli[2].
Masjid bir gumbazli, kvadrat shaklda qurilgan boʻlib, devorlari gʻisht va toshdan bunyod etilgan. Har ikki tomonida 3 tadan, old va orqa tomonida 2 tadan deraza bor. Qibla devoridagi 2 ta deraza toshdan yasalgan devor bilan yopilgan[3]. Yopiq maydoni 221 m2 (2,380 kv ft) boʻlib, bir vaqtning oʻzida 500 nafargacha namozxonni sigʻdira oladi[1][2].
Kvadrat prizma koʻrinishidagi alohida minora 4 ta massiv tosh ustunlar ustiga qurilgan. „Diyarbakır Salnâmeleri“ (Diyorbakir yilnomalari)da qayd etilishicha, 906-yilda mustahkam va baland inshoot sifatida qurilgan, soʻngra hududni islomiy xalqlar mintaqani egallagandan keyin yoniga masjid qurilib, qal’aning oʻzi minoraga aylantirilgan[1][3]. Bugungi kunda mahalliy aholi minora poydevoridagi toʻrtta ustunni sunniylik mazhabining toʻrtta asosiy firqasi, yaʼni hanafiylik, hanbaliylik, molikiylik va shofi’iylik ramzi deb hisoblaydi[2][4].
Masjid 1960-yilda Vaqflar Bosh boshqarmasi tomonidan restavratsiya qilingan[1][2].
Galereya
-
Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi -
Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi -
Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi -
Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi -
Diyorbakir Shayx Matar masjidi va uning toʻrt oyoqli minorasi -
Diyorbakir Shayx Matar masjidining ichki qismi -
Diyorbakir Shayx Matar masjidining ichki qismi
 |
Vikiomborda „Shayx Matar masjidi“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor. |
Manbalar
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 „Tahir Elçi iki gün önce Dört Ayaklı Minare için 'suikast' demişti“ (tr) (2015-yil 28-noyabr). Qaraldi: 2015-yil 29-noyabr.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 Sunar, Serdar.. „Diyarbakır’ın simgelerinden tarihi minare çatışmada hasar gördü“ (tr) (2015-yil 26-noyabr). Qaraldi: 2015-yil 29-noyabr.
- ↑ 3,0 3,1 3,2 „Şeyh Mattar ( Şeyh Mutahhar) Camii“ (tr). Diyarbalır Valiliği. Qaraldi: 2015-yil 29-noyabr.
- ↑ „Tarihi Camiler ve Medreseler / Şeyh Matar Camii“ (tr). Diyarbakır İl Müftülüğü. 2015-yil 8-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2015-yil 29-noyabr.