Shems Friedlander sahifasining manbasini koʻrish

'''Shems Fridlender''' (1940-yil 8-yanvar – 2022-yil 22-noyabr) amerikalik [[Islom|islom]]shunos olim, [[Tasavvuf|soʻfiy]] pir, tasviriy sanʼat ustasi, muallif va Qohiradagi Amerika universitetida amaliyot boʻyicha faxriy professor edi<ref>{{Cite web|url=https://www.themuslim500.com/profiles/shems-friedlander/|title=Shems Friedlander|website=The Muslim 500|language=en-US|access-date=2019-12-07}}</ref>. U islomning mistik anʼanalari, xususan, [[Jaloliddin Rumiy|Mavlono Jaloliddin Muhammad Rumiy]] nomi bilan bogʻliq holda vujudga kelgan [[Mavlaviy|Mavlaviy soʻfiy tariqati]] haqidagi asarlari bilan yaxshi tanilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.dailynewssegypt.com/2006/10/04/sufi-ramadan-traditions/|title=Sufi Ramadan traditions|date=2006-10-04|website=Daily News Egypt|language=en-US|access-date=2019-12-07}}{{Oʻlikhavola|date=fevral 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/entertainment/arts-culture/new-photography-exhibition-portrays-essence-of-sufism-1.630240|title=New photography exhibition portrays essence of Sufism|website=gulfnews.com|language=en|access-date=2019-12-07}}</ref>.

== Hayoti ==
Fridlender [[Massachusets sanʼat kolleji]]da taʼlim olgan va 1963-yilda uni tamomlagan. U mehnat faoliyatini grafik dizayner sifatida boshlagan. Dastlabki yillarida u soʻfiylik haqida soʻfiy shayx [[Inoyatxon]]ning oʻgʻli Viloyat Inoyatxon orqali bilib oladi. Bu uni [[Muzaffer Ozak|Muzaffar Ozak Efendi]]ga tomon olib bordi va nihoyat 1970-yillarning boshida islomni qabul qilishiga sabab boʻldi<ref>{{Cite web|url=https://www.yenisafak.com/gundem/ramazandasokakta-yemekturklere-mahsus-2712416|title=Ramazan'da sokakta yemek Türklere mahsus|last=Şafak|first=Yeni|date=2017-06-11|website=Yeni Şafak|language=tr-TR|access-date=2019-12-07}}</ref>. Keyinchalik u Mavlaviy soʻfiy tariqatining aʼzosiga aylangan. Maʼruzachi sifatida ish boshlagan Fridlender 1994-yildan beri Qohiradagi Amerika universitetining jurnalistika va ommaviy kommunikatsiyalar kafedrasida professor boʻlib xizmat qiladi. 2012-yilda u dunyodagi eng nufuzli 500 nafar musulmondan biri sifatida eʼtirof etilgan<ref>{{Cite web|url=https://www.timeturk.com/tr/2013/04/21/dunyadaki-en-etkin-500-musluman-i-arasindaki-sems-friedlander-konustu.html|title=Dünyadaki en etkin 500 Müslüman'ı arasındaki Şems Frıedlander konuştu - Timeturk: Haber, Timeturk Haber, HABER, Günün haberleri, yorum, spor, ekonomi, politika, sanat, sinema|website=www.timeturk.com|access-date=2019-12-07}}</ref>. Fridlender 2022-yil 22-noyabrda, 82 yoshida Istanbulda vafot etdi<ref name="Merkezi 2022">{{cite web | last=Merkezi | first=Haber | title=US Muslim writer Shems Friedlander laid to rest in Türkiye | website=Yeni Şafak | date=2022-11-24 | url=https://www.yenisafak.com/en/world/us-muslim-writer-shems-friedlander-laid-to-rest-in-turkiye-3656080 | access-date=2022-11-29}}</ref>.

== Asarlari ==
Fotografiya va rasmlaridan tashqari, Fridlender soʻfiylik va Mavlono Rumiy haqida oʻnta kitob yozgan va bir nechta hujjatli filmlar ishlagan. Uning asarlari [[Arab tili|arab]] va [[Turk tili|turk]] tillari hamda koʻplab boshqa tillarga tarjima qilingan.

=== Kitoblari ===
* ''Aylanayotgan darveshlar: Mavlaviy nomi bilan tanilgan soʻfiy tariqat va uning asoschisi – shoir va orif Mavlono Jaloliddin Rumiy haqida hisob'', Macmillan (Nyu-York, NY, 1975)
* ''Boʻysunish: Paygʻambar Muhammad hikmatli soʻzlari, Al-Haj Shayx Muzaffariddin tomonidan berilgan hadis izohlari'', Harper and Row (Nyu-York, NY, 1977)
* ''Allohning toʻqson toʻqqiz ismi'', Harper and Row (Nyu-York, NY, 1978)
* ''Tuyoq tovushini eshitsang, zebrani oʻylagin: soʻfiylik haqidagi suhbatlar'', Perennial Library (Nyu-York, NY, 1987)
* ''Quyosh nuri, sheʼrlar va boshqa soʻzlar'', Safina Books (Qohira, Misr, 1997)
* ''Rumiy: yashirin xazina'', Fons Vitae (Luisvill, KY, 2001)
* ''Qish hosili, xotira'' (2015)
* ''Mavlono Jaloliddin Rumiying unutilgan xabari'' (2017)

=== Hujjatli filmlari ===
* ''Rumiy: muhabbat qanotlari'' (2002)
* ''Zikr halqalari'' (2005)
* ''Faysal: podshoh merosi'' (2011)

== Manbalar ==
{{manbalar}}

== Havolalar ==
* [https://www.aucegypt.edu/fac/shemsfriedlander Qohiradagi Amerika universitetidagi rasmiy veb-sahifa]

{{DEFAULTSORT:Friedlander, Shems}}
[[Turkum:2022-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:Massachusets sanʼat va dizayn kolleji bitiruvchilari]]
[[Turkum:Amerikalik islomshunoslar]]
[[Turkum:Amerika soʻfiylari]]
[[Turkum:Soʻfiy olimlar]]
[[Turkum:Soʻfiy ustozlar]]
[[Turkum:Islomni qabul qilgan shaxslar]]