Shihuh sahifasining manbasini koʻrish

'''Shixux'''<ref>V russkoyazichnoy literature vstrechaetsya variant '''shixu''' — transkripsiya nazvaniya plemeni na angliyskom yazike ''(Shihuh)''.</ref> ({{lang-ar|شحوح}}) &#x200E; — [[Birlashgan Arab Amirliklari]] va [[Ummon Sultonligi|Ummonda]] yashovchi arab qabilasi. Ular oʻzlarining arab lahjalarida, Shihxi tilida gaplashadilar.

Shixuh qabilasi vakillari [[Arabiston yarim oroli|Arabiston yarim orolining]] janubi-sharqida — asosan Musandam yarim orolining alohida togʻlarida yarim koʻchmanchi turmush tarzini olib boradilar. Bu mintaqa Arabistonning eng kam oʻrganilgan va aholi kam yashaydigan burchaklaridan biridir, garchi u muhim dengiz yoʻli — [[Hoʻrmuz boʻgʻozi|Hormuz boʻgʻozi]] boʻylab joylashgan boʻlsa ham. XX-asrda neft konlari topilgandan va bundan keyin boshlangan chegaralar oʻrnatilishi bilan yerlarning qayta taqsimlanishidan soʻng, ilgari oʻz ustidan hech qanday hokimiyatni tan olmagan Shixuh qabilasi<ref>{{Книга|автор=Pirouz Mojtahed-Zadeh|заглавие=Security and Territoriality in the Persian Gulf: A Maritime Political Geography|ссылка=https://books.google.kz/books?id=oUP8AQAAQBAJ&pg=PT70|издательство=Routledge|год=2013|pages=70|allpages=284|isbn=9781136817243}}</ref> Ummon sultoniga bay’at qildi. Qoʻshni qabilalar Al-Qosimiy urugʻidan boʻlgan Ras al-Xayma hukmdorlarini oʻzlarining hukmdorlari deb tan olishdi. Shunday qilib, Shixuxlar yerlari yarim [[Eksklav|eksklavga]] aylandi, u Ummonning qolgan qismidan 70 km amirlik yerlari bilan ajralib turadi<ref name="bradt">{{Книга|автор=Diana Darke, Sandra Shields|заглавие=Oman|ссылка=https://books.google.kz/books?id=tbr4_KpOzEgC&pg=PA147|место=Бакингемшир|издательство=Bradt Travel Guides|год=2006|pages=147|allpages=280|isbn=9781841621685}}</ref>.

Shixuxlarning kelib chiqishi noaniqligicha qolmoqda. Qadimgi rivoyatlarga koʻra, shixuxlar shuxiylar<ref name="исаев">{{Книга|автор=Исаев, В. А.|заглавие=Султанат Оман: Очерк общественно-политического и социально-экономического развития|ссылка=https://books.google.kz/books?id=BEVOAAAAMAAJ|издательство=Институт изучения Израиля и Ближнего Востока|год=2001|страницы=26|страниц=239|isbn=9785893940541}}</ref> (savheyanlar) — Shuah avlodlari tinglang <span class="noprint" style="white-space: nowrap; font-size: 85%;">))</span> Ketura shahridan Bibliyadagi paygʻambar [[Ibrohim|Ibrohimning]] oʻgʻli. Qoʻshni arab qabilalaridan farq qiladigan madaniyati va shevasiga koʻra, ular bu yerga koʻchib kelgan yaman arablarining bosqinchiligi tufayli, pushtsiz togʻlar hududning [[Aborigenlar|asl aholisidan]] biri boʻlishi mumkin<ref name="bradt">{{Книга|автор=Diana Darke, Sandra Shields|заглавие=Oman|ссылка=https://books.google.kz/books?id=tbr4_KpOzEgC&pg=PA147|место=Бакингемшир|издательство=Bradt Travel Guides|год=2006|pages=147|allpages=280|isbn=9781841621685}}</ref>. Ular bu yerga milodiy II-asrda koʻchib kelgan degan taxminlar mavjud. [[Yaman|Yamandan]] va [[balujlar]] bilan aralashgan, yoki hatto Baloch kelib chiqishiga ega<ref>{{Книга|автор=John A. Shoup|заглавие=Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia|ссылка=https://books.google.kz/books?id=SPBfnT_E1mgC|издательство=ABC-CLIO|год=2011|серия=Ethnic Groups of the World|pages=39, 273|allpages=377|isbn=9781598843620}}</ref>. Shixuxlarning [[Eroniy xalqlar|eroniy]] kelib chiqishi haqida ham fikrlar bildirilgan<ref>{{Книга|автор=В. Л. Бодянский|заглавие=Восточная Аравия. История, география, население, экономика|ссылка=https://books.google.kz/books?id=JqwrAAAAMAAJ|издательство=Наука|год=1986|страницы=208|страниц=338}}</ref>. Shixuxlarning bir qismi ''qumzoriylar'' [[Eroniy tillar|eroniy tilida]] kumzoriy<ref>{{Книга|автор=John Gordon Lorimer|заглавие=Gazetteer of the Persian Gulf. Geographical and Statistical|ссылка=https://books.google.kz/books?id=dXbiAAAAMAAJ|издательство=Superintendent Government Printing|год=1970|том=2|pages=1809}}</ref><ref>{{Книга|автор=Donald Hawley|заглавие=The Trucial States|ссылка=https://books.google.kz/books?id=OnhCBuXmeWYC|издательство=Ardent Media|год=1970|pages=294|allpages=377|isbn=9780049530058}}</ref> tilida soʻzlashadi. Arab tilining shixux shevasiga [[fors tili]]<ref>{{Книга|автор=Алексеев, Б. А.|заглавие=Вся Азия: географический справочник|ссылка=https://books.google.kz/books?id=Y2UMAQAAMAAJ|издательство=АСТ|год=2003|страниц=311|isbn=9785897371518}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.ethnologue.com/language/ssh|title=Arabic, Shihhi Spoken|publisher=[[Ethnologue]]|lang=en|accessdate=2015-08-24}}</ref> taʼsirida boʻlgan.

Shixular Musandam yarim orolida yashovchi uch qabila ichida eng kattasi hisoblanadi<ref name="bradt">{{Книга|автор=Diana Darke, Sandra Shields|заглавие=Oman|ссылка=https://books.google.kz/books?id=tbr4_KpOzEgC&pg=PA147|место=Бакингемшир|издательство=Bradt Travel Guides|год=2006|pages=147|allpages=280|isbn=9781841621685}}</ref>. Aksariyat ummonliklardan farqli oʻlaroq, ular [[ibodiylar]] boʻlib, ular [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniy islomga]] amal qilishadi. Shixuxlar ikkita katta urugʻga boʻlingan — Bani Hadiyah <span class="noprint" style="white-space: nowrap; font-size: 85%;">)</span> va Bani Shatair<span class="noprint" style="white-space: nowrap; font-size: 85%;">)</span><ref name="исаев">{{Книга|автор=Исаев, В. А.|заглавие=Султанат Оман: Очерк общественно-политического и социально-экономического развития|ссылка=https://books.google.kz/books?id=BEVOAAAAMAAJ|издательство=Институт изучения Израиля и Ближнего Востока|год=2001|страницы=26|страниц=239|isbn=9785893940541}}</ref>. Yomgʻirli qishda shixuxlar togʻlarda yashaydi, yozda esa qirgʻoqqa yaqin qishloqlarga tushib, [[Bogʻdorchilik|bogʻdorchilik]] va mayda savdo bilan shugʻullanadilar<ref name="bradt" />. Ular, shuningdek, echki boqishadi va toʻgʻonlangan vaqtinchalik oqimlar (vodiylar) yaqinida kichik dalalarni yetishtirishadilar. Ular tosh kulbalarda yashaydilar<ref>{{Книга|автор=Институт научной информации (АН СССР)|заглавие=Реферативный журнал: География|ссылка=https://books.google.kz/books?hl=ru&id=pIEaAQAAMAAJ|издательство=Всероссийский институт научной и технической информации РАН|год=1973|страницы=43}}</ref>.

Diplomat va tadqiqotchi Bertram Thomas (1892-1950) [[Britaniya imperiyasi|Britaniya imperiyasining]] mintaqadagi manfaatlarini koʻzlagan va 1930-yillarning boshida Shixuhlarga qarshi kampaniyani boshqargan, oʻzining ''"The Musandam Peninsula and Its People the Shihuh"'' nomli asarida ularni tasvirlab bergan. „Ummonning eng ibtidoiy qabilasi“ sifatida nafrat bilan, ular bilan „doʻstona munosabatlarni rivojlantirish juda qiyin“. Bu ingliz interventsiyasiga qarshilik koʻrsatgan qabilalar va xalqlarga nisbatan oʻsha davrning imperator ritorikasi ruhiga toʻliq mos edi<ref>{{Книга|автор=Hilal al-Hajri|заглавие=British Travel-writing on Oman: Orientalism Reappraised|ссылка=https://books.google.kz/books?id=iSNdL7_UHqEC&pg=PA189|место=Берн|издательство=[[Peter Lang]]|год=2006|pages=189|allpages=317|isbn=9783039105359}}</ref>.

== Manbalar ==
<references group="" responsive="1"></references>

== Adabiyotlar ==
* {{книга|автор=Bertram Thomas|заглавие=The Musandam Peninsula and Its People the Shihuh|ссылка=https://books.google.kz/books?id=BaXMNAAACAAJ|издательство=Central Asian Society|год=1928|allpages=16}}
* {{книга|автор=Fenelon, K. G.|заглавие=The United Arab Emirates: An Economic and Social Survey|ссылка=https://books.google.kz/books?id=KqchAAAAMAAJ|издание=2-е изд., иллюст.|издательство=Longman|год=1976|pages=15, 27, 116—117|allpages=164|isbn=9780582780668}}
[[Turkum: Arab qabilalari]]