Toubou sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Toubou_map.svg|left|thumb|180x180px| Tubu guruhlarining taxminiy taqsimoti]]
'''Tubu''' (tibbu, teda; [[Arab tili|arab]] tilidan tarjima qilingan — „tosh odam“) — Markaziy [[Sahroi Kabir|Sahroi]] Kabirda yashovchi xalq (asosan [[Chad|Chad Respublikasida]], kichik guruhlar — [[Niger]] va [[Liviya|Liviyada]]). Ularning soni 350 ming kishidan oshadi. Ular ikkita asosiy guruhga boʻlingan: ''Teda'' (shimolda) va ''Daza'' (janubda), Teda va Daza tillarida soʻzlashuvchi, Sahroi Kabir oilasiga ([[Nil-sahroi kabir tillari|Nilo-Saxara makrofamiliyasi]]) tegishli. Ular [[Islom|Islomga]] diniga amal qiladilar.
[[Fayl:Toubou_man_traveling.jpg|left|thumb|180x180px]]
Tubular [[Qoramolchilik|chorvachilik]] (tuyalar ted, qoramollar daza) bilan dehqonchilikni (vodiylarda [[Bugʻdoy|bugʻdoy]], [[arpa]], [[tariq]], tamaki, [[paxta]], [[anjir]] ekiladi, sugʻorish uchun vaqtinchalik oqimlardan foydalanadigan) yarim koʻchmanchilardir. Yovvoyi mevalarni yigʻish va ov qilish keng tarqalgan. Ular palma barglari bilan qoplangan yogʻoch kulbalarda (ferring) istiqomat qiladilar.

Tuareglar singari, [[Tuareglar|tubuda]] ham qoʻshiqchilar va raqqosalar kabi alohida oʻrin egallagan temirchilar<ref>{{Книга|автор=Народы мира. Люди, культуры, образы жизни.|часть=пер. с немецкого Л.Кайсарова|заглавие=«Die Volker der Erde»|оригинал=|ссылка=|izdatelstvo=Ast, Kunth|god=2009|stranitsi=54|stranits=143|isbn=978-5-17-059220-3|tiraj=3000}}
</ref> (assa) kastasi mavjud.

Chadning koʻplab siyosiy rahbarlari (masalan, sobiq prezidentlar Hisseni Xabre va Goukouni Oueddey) tubudan keladi. Tuba vakillari Habré armiyasining asosini tashkil etdi — Shimoliy Qurolli Kuchlar. DDS maxsus xizmatining birinchi direktori Solih Yunus ushbu millatga mansub edi.

Britaniyalik genetik Mark Xaber tubalarda [[Neandertallar|neandertal]] genlari borligini aniqladi. Yevrosiyoliklar 2% neandertal genlariga ega boʻlsa, markaziy afrikaliklar 0,5% neandertal genlariga ega. Xaberning taʼkidlashicha, neandertal DNKsini tashuvchi afrikaliklar Yevroosiyoliklardan genlar oqimini koʻrsatadi, chunki afrikaliklarda topilgan neandertal DNK Y-xromosomali R1b gaplogrupiga ega boʻlgan afrikaliklar orasida topilgan. Xabar maʼlumotlariga koʻra, R1b haplogroup [[Markaziy Afrika|Markaziy Afrikaga]] ikkita migratsiya orqali kirgan — 6000-yil oldin va taxminan 3000-yil oldin. Afrikaliklar oʻrtasida [[Yevrosiyo]] „aralashmasi“ ning topilishi Mota ([[Efiopiya]]) dan kelgan odamning qoldiqlarini oʻrgangan maqola mualliflarining gʻarbiy va markaziy Afrika aholisining ajdodlarining 6-7% „yevroosiyolik“ degan asl fikrini tasdiqlaydi"<ref>[http://www.ancient-origins.net/human-origins-science/widespread-appearance-neanderthal-dna-africans-have-it-too-008690 The Widespread Appearance of Neanderthal DNA: Africans Have It Too], 28 AUGUST, 2017</ref>.

== Manbalar ==
<references responsive="1"></references>
== Adabiyotlar ==
* Те́да (тибу) // Татары — Топрик. — М. : Советская энциклопедия, 1956. — С. 99. — (Большая советская энциклопедия : [в 51 т.] / гл. ред. Б. А. Введенский ; 1949—1958, т. 42).
[[Turkum: Sudan xalqlari]]
[[Turkum:Chad Xalqlari]]
[[Turkum: Liviya Xalqlari]]
[[Turkum: Niger Xalqlari]]
[[Turkum: Sahro xalqlari]]