Xamir sahifasining manbasini koʻrish

[[Fayl:Risen bread dough in tin.jpg|thumb|240x240px|Xamir]]
'''Xamir''' <span lang="ar">([[Arab tili|arabcha]]: خمير — [[xamirturush]] solingan [[non]])</span> — odatda unni suv, yogʻ, tuxum yoki sutga qorishdan hosil boʻladigan yumshoq choʻziluvchan qorishma, yarimfabrikat<ref>{{Kitob manbasi |title=O‘zbek tilining izohli lug‘ati |year=2023 |publisher=G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi |location=Toshkent |pages=964 |chapter=Xx}}</ref>.

== Tayyorlanishi ==
Turli [[Taom|taomlar]], [[non]], [[qandolatchilik]], [[makaron mahsulotlari]] va shirinliklar tayyorlashda ishlatiladi. Moʻljallangan mahsulotga qarab turli xamirlar tayyorlanadi.

=== Oddiy oshxamir ===
Oddiy oshxamir — togʻorachaga elangan [[un]] solinib, oldindan tayyorlangan namakobdan oz-ozdan qoʻshib xamir qoriladi, yaxshilab pishitib iylanadi. Tayyor xamirni tindirish uchun zuvala qilib, 10-15 daqiqa oʻrab qoʻyiladi; [[somsa]], [[chuchvara]], ugra, [[Norin (taom)|norin]], [[lagʻmon]] va boshqa taomlar tayyorlash uchun yupqa qilib yoyiladi. Bunday xamirni tayyorlash uchun 1 kg unga 2 stakan iliq suv, 2 choy qoshiq tuz solinadi.

=== Oshirma xamir ===
Oshirma yoki xamirturushli non xamir togʻorachadagi suvga [[Tuzlar|tuz]] va [[xamirturush]] solib eritilgach, moʻljaldagi un solinadi va oz-ozdan suv qoʻshib xamir qoriladi. Tayyor xamir usti qalinroq narsa bilan yopilib, oshirish uchun bir soatga issiqroq joyga qoʻyiladi. Xamirning oshganligi koʻpchishi va orasida mayda gʻovakchalar paydo boʻlganligidan bilinadi. Oshirma xamir tayyorlash uchun 1 kg unga 2 choy qoshigʻida tuz, 2 stakan iliq suv, 25-30 g [[xamirturush]] kerak boʻladi. Oshirma xamirdan, asosan, [[Non|nonlar]], ayrim [[Somsa|somsalar]] tayyorlanadi. Oshirma xamir tayyorlashda bir qoʻl bilan masalliqlar solinadi, ikkinchisi bilan toʻxtatmay aralashtirib turiladi. Xamirning koʻtarilishi ana shu jarayonga bogʻliq. Sutning haroratiga ham ahamiyat berish lozim, chunki issiq sutda xamir yaxshi koʻtarilmaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://darakchi.uz/index.php/oz/37786 |sarlavha=Oshirma xamir tayyorlashda |sana=14-noyabr 2017-yil |qaralgan sana=14-mart 2024-yil |arxivsana=2024-03-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240314030306/https://darakchi.uz/index.php/oz/37786 }}</ref>.

=== Xamirturushli (yoki achiqili)<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://xabardor.uz/uz/x/237143 |sarlavha=Uy bekalari uchun: Oshirma xamir tayyorlash sirlari |sana=23-aprel 2020-yil |qaralgan sana=14-mart 2024-yil |muallif=Xabardor}}</ref> ===
Xamirturushli [[sut]], [[yogʻ]] va [[tuxum]] qoʻshiladigan xamirdan turli bulochkalar, piroglar, [[Rulet|ruletlar]] tayyorlanadi. Bunday xamirni tayyorlashda barcha masalliqlar ([[un]], [[sut]], [[yogʻ]], [[Tuzlar|tuz]], shakar, [[tuxum]], [[xamirturush]] va b.) birdaniga qoʻshib qoriladi. Xamirni togʻoraning oʻzida issiq qilib oʻrab oshirish uchun olib qoʻyiladi. Bunday xamir uchun 1 kg unga 35-40 g xamirturush, 2 stakan iliq sut (yoki 1 stakan [[sut]] bilan 1 stakan shirobcha yoki 1 stakan [[sut]], 200 g [[sariyogʻ]]) kerak boʻladi. Agar tuxumning oʻzida qoriladigan boʻlsa, 5-6 dona [[tuxum]], 2 choy qoshigʻida [[Tuzlar|tuz]], 3-4 osh qoshigʻida shakar qoʻshiladi. Ayrim hollarda [[xamirturush]] oʻrniga [[qatiq]] yoki [[smetana]] qoʻshish mumkin.

=== Xamirturushsiz xamir (quruq grojali)<ref name=":0" /> ===
Xamirturushsiz [[sut]], [[yogʻ]] va [[tuxum]] qoʻshiladigan xamir turli [[Non|nonlar]], [[patir]], [[oʻrama]], zangza, [[chakchak]], [[boʻgʻirsoq]] kabi pishiriqlar tayyorlashda ishlatiladi. Bunday xamirni tayyorlash uchun 1 kg un, 2 stakan [[sut]] yoki shirobcha, 1 osh qoshigʻida [[sariyogʻ]] yoki eritilgan [[qoʻy]] yogʻi, 1 dona [[tuxum]] va 1 choy qoshigʻida [[Tuzlar|tuz]] kerak boʻladi. Agar xamir faqat tuxumning oʻzida qoriladigan boʻlsa, 1 kg unga 4-5 dona [[tuxum]] kerak boʻladi.

== Manbalar ==
<references />
{{OʻzME}}
{{chala}}