Yahyo ibn Muhammad sahifasining manbasini koʻrish

{{Qirollik bilgiqutisi
| name         = Yahyo I<br>يحيى الأول
| succession   = [[Marokash amiri]]
| reign        = 849–863
| issue        = [[Yahyo ibn Yahyo]]
| predecessor  = [[Ali ibn Muhammad]]
| successor    = [[Yahyo ibn Yahyo|Yahyo II ibn Yahyo]]
| dynasty      = [[Idrisiylar]]
| father       = [[Muhammad ibn Idris]]
| birth_date   = 829
| death_date   = 863
| religion     = [[Islom]]
}}
'''Yahyo ibn Muhammad''' ({{Lang-ar|يحيى بن محمد}}; 863-yilda vafot etgan) – beshinchi [[Idrisiylar|Idrisiy]] hukmdori

== Hayoti ==
Yahyo toʻrtinchi [[Idrisiylar|Idrisiy]] amiri [[Muhammad ibn Idris]]ning kenja oʻgʻli boʻlib, akasi [[Ali ibn Idris|Ali I]] 849-yil yanvarida vafotidan soʻng Marokashda hokimiyatni oʻz qoʻliga oldi{{Sfn|Eustache|1971|pp=1035, 1036}}.

Akasi tomonidan Idrisiylar hokimiyatining barqarorlashuvi va mustahkamlanishidan soʻng, tarixchi Shofik T. Benchakrun soʻzlari bilan aytganda, Yahyoning hukmronligi „farovon va osoyishta boshqaruvning yorqin manzarasi“ sifatida keng eʼtirof etiladi{{Sfn|Benchekroun|2018}}. Bu davrda Idrisiylar poytaxti [[Fos]] shahri [[Al-Andalus|al-Andalus]] va [[Ifriqiya]]dan kelgan odamlar hisobiga juda kengaydi{{Sfn|Eustache|1971|p=1035}}. Shunday qilib, 859-yilda Fosning ikki buyuk masjidi – [[al-Qayravon]] („[[Qayravon]]liklar masjidi“) va [[Andalusiylar masjidi]] – barpo etilishi anʼanaviy tarzda uning hukmronligi davriga nisbat beriladi{{Sfn|Eustache|1971|p=1035}}. Hech boʻlmaganda Qayravon masjidi boʻyicha bu daʼvo aniq afsona, chunki uning 877-yilda qurilganini koʻrsatuvchi bitik topilgan{{Sfn|Benchekroun|2018}}.

Anʼanaviy ravishda bu hukmronlik davri tinch deb hisoblansa-da, zamonaviy tarixchilar Fosda uning nomi bilan zarb qilingan tangalarning mutlaqo yoʻqligiga eʼtibor qaratadilar; aksincha, maʼlum bir Abu Sahl nomi bilan tangalar mavjud boʻlib, u ehtimol [[Abdurahmon ibn Abi Sahl al-Judhamiy]]ga qarindosh boʻlgan; bu oilaning Yahyo vafotidan bir necha yil oʻtgach Fos ustidan nazorat uchun Idrisiylarga qarshi kurashgani maʼlum{{Sfn|Benchekroun|2018}}.

Yahyo 863-yilda vafot etdi va uning oʻrniga oʻgʻli [[Yahyo ibn Yahyo|Yahyo II]] oʻtirdi{{Sfn|Eustache|1971|pp=1035, 1036}}.

== Adabiyotlar ==
{{Manbalar|30em}}

== Manbalar ==
* {{Islom ensiklopediyasi, uchinchi nashri|last=Benchekroun|first=Chafik T.|title=Idrisiylar|year=2018|doi=10.1163/1573-3912_ei3_COM_32374}}
* {{Islom ensiklopediyasi, ikkinchi nashri| last = Eustache | first = D. | title = Idrisiylar | volume = 3 | pages = 1035–1037 | doi =10.1163/1573-3912_islam_SIM_3495}}

{{Start box}}
{{S-bef|before=[[Ali I]]}}
{{S-ttl|title=[[Idrisiylar|Idrisiy]] amiri, [[Marokash]]|years=849&ndash;863}}
{{S-aft|after=[[Yahyo ibn Yahyo|Yahyo II]]}}
{{S-end}}
[[Turkum:829-yilda tugʻilganlar]]
[[Turkum:863-yilda vafot etganlar]]
[[Turkum:IX asr arablari]]
[[Turkum:9-asr Marokash aholisi]]
[[Turkum:Idrisiy amirlari]]